Η ιστορία του Δαρβινισμού

κι επιστημονικών κατακτήσεων κατά τη νεότερη εποχή, εξηγεί κατά ποιο τρόπο η συνεισφορά του Δαρβίνου είναι κομβική και παρουσιάζει την ανάπτυξη και ποικιλόμορφη εφαρμογή του Δαρβινισμού ως τις μέρες μας. Η Βook Press παρουσιάζει κατ’ αποκλειστικότητα ένα σύντομο απόσπασμα που επικεντρώνεται στις περιστάσεις συγγραφής της «Καταγωγής των ειδών».

«Ο Δαρβίνος πέρασε είκοσι περίπου έτη, από το 1838 μέχρι το 1858, συλλέγοντας δεδομένα και παρατηρήσεις, καταχωρίζοντας σημειώσεις, εργαζόμενος σε άλλα αντικείμενα και γράφοντας κείμενα για την εξέλιξη και τη φυσική επιλογή, χωρίς ωστόσο να δημοσιεύει το παραμικρό σχετικά με αυτήν τη θεωρία, φοβούμενος τις αντιδράσεις σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα για εκείνην την εποχή. Έκανε όμως, αν και βαθμιαία, κοινωνούς των απόψεών του πολύ λίγους και πιστούς φίλους του […] Αρχικά ένιωθε ενοχές αντιλαμβανόμενος τις επιπτώσεις της θεωρίας του στις θρησκευτικές πεποιθήσεις, έβλεπε τον εαυτό του ως τον «ιερωμένο του διαβόλου» (Devil’s Chaplain), ωστόσο υπερίσχυσε η επιστημονική του περιέργεια και η επιθυμία του να βρει μια επιστημονική λύση στο πρόβλημα της προέλευσης των ειδών και της προσαρμογής […]

Ενώ η δημόσια ανακοίνωση των απόψεών του αναβαλλόταν διαρκώς (ο Δαρβίνος απέφευγε να είναι προκλητικός, προσπαθούσε να αποσοβήσει τις έντονες αντιδράσεις που διέβλεπε ότι θα ακολουθούσαν), το 1858 έφτασε ταχυδρομικώς ένα δοκίμιο που του έστελνε από τη Μαλαισία ο Άγγλος φυσιοδίφης Alfred Russel Wallace (1823-1913). Ο Wallace, μαζί με τον Henry Bates (1825-1892), είχαν ταξιδέψει στη Νότιο Αμερική (1848-1852), όπου προέβησαν σε οικολογικές παρατηρήσεις, καθώς και σε παρατηρήσεις που αφορούσαν τη γεωγραφική κατανομή των διαφόρων μορφών ενός είδους […] Ο Wallace κέρδιζε τα προς το ζην πουλώντας έντομα, όστρακα και ζώα, προερχόμενα από τους Τροπικούς, σε συλλέκτες στην Αγγλία. Μετά τη Νότιο Αμερική είχε μεταβεί στην Ινδονησία, στο Αρχιπέλαγος της Μαλαισίας. Από εκεί έστειλε στον Δαρβίνο το δοκίμιό του, με την παράκληση να το διαβιβάσει στη Λινναιική Εταιρεία για δημοσίευση. Ο τίτλος του δοκιμίου του ήταν «Οn the Tendency of Varieties to Depart Indefinetely from the Original Type». O Wallace, επηρεασμένος από τον Lyell και τον Chambers, δέχεται αργότερα τη μεταβολή των ειδών και την κλαδογένεση. To 1855, σε μια μελέτη του δηλώνει ότι κάθε είδος γεννιέται στον ίδιο τόπο και χρόνο που προϋπάρχει ένα άλλο, πολύ συγγενές του είδος. Ο Δαρβίνος είχε δημόσια επαινέσει τις απόψεις του Wallace, γι’ αυτό και εκείνος του έστειλε το νέο δοκίμιο το 1858.

Η αποστολή του δοκιμίου του Wallace προκάλεσε στον Δαρβίνο ένα αίσθημα απελπισίας. Είκοσι χρόνια ασχολείτο με αυτό το πρόβλημα και είχε προτείνει τη φυσική επιλογή ως το βασικό μηχανισμό της εξέλιξης, και ιδού, κάποιος άλλος διατύπωνε τις ίδιες ιδέες και του στερούσε την προτεραιότητα! Οι ηθικές του αρχές του απαγόρευαν να αγνοήσει ή να εξαφανίσει το κείμενο. Έτσι, απελπισμένος προσέφυγε στους φίλους του Hooker και Lyell, οι οποίοι αποφάσισαν στο ίδιο τεύχος του περιοδικού της Λινναιικής Εταιρείας να δημοσιεύσουν συγχρόνως δύο κείμενα, ένα του Δαρβίνου και το άλλο του Wallace. Ο Δαρβίνος προέβη σε μια σύνοψη των απόψεών του, προσθέτοντας και μια επιστολή την οποία είχε αποστείλει στον Asa Gray στις ΗΠΑ, ώστε να γίνεται σαφές ότι οι απόψεις που δημοσίευε δεν ήταν πρόσφατες, δεν γεννήθηκαν από το κείμενο του Wallace. Τα δύο κείμενα δημοσιεύτηκαν συγχρόνως το 1858, ενώ το 1859 δημοσιεύθηκε ένα εκτενέστερο κείμενο του Δαρβίνου, το γνωστό έργο του για την «Καταγωγή των ειδών» (On the origin of species by means of natural selection, or the preservation of favoured races in the struggle for life: H Καταγωγή των ειδών διά της φυσικής επιλογής ή η διατήρηση των ευνοουμένων φυλών στον περί υπάρξεως αγώνα).

Η δημοσιότης που είχε πάρει το θέμα ήταν τέτοια, ώστε τα 1.200 αντίτυπα του βιβλίου εξαντλήθηκαν την ίδια μέρα που εμφανίστηκε στα βιβλιοπωλεία. Βέβαια, οι απόψεις του Δαρβίνου διέφεραν κάπως από αυτές του Wallace. O Wallace έβλεπε έναν ανταγωνισμό μεταξύ ειδών, δεν μιλούσε για ανταγωνισμό μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους. Θεωρούσε ότι η τεχνητή επιλογή δεν αποτελούσε ένα καλό αντίστοιχο της φυσικής επιλογής (διότι, κατά τον Wallace, στη φυσική επιλογή δεν υπάρχει επιλογή μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους, όπως στην τεχνητή επιλογή). Αντίθετα, ο Δαρβίνος είχε βασίσει μεγάλο τμήμα της επιχειρηματολογίας του στα επιτεύγματα των βελτιωτών των ζώων και των καλλιεργητών των φυτών».