p-jouve

Η ερωτική έλξη ανάμεσα στον άνθρωπο και στα ζώα είναι ένα από τα ισχυρότερα ταμπού του πολιτισμού μας. Αν και οι μαρτυρίες για τέτοιου τύπου «επαφές» δεν λείπουν, συνήθως εμφανίζονται ως εκτρωματικές εκδηλώσεις διεστραμμένων αρσενικών που κακοποιούν αθώα ζώα. Τίποτε το ευγενές ή αισθησιακό δεν συνοδεύει αυτές τις αφηγήσεις.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Από την άλλη, η συνύπαρξη ανθρώπων με ζώα, κυρίως με σκύλους και γάτες, στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, τις περισσότερες φορές σε διαμερίσματα, έχει απενοχοποιήσει τον συναισθηματικό δεσμό μας με τα ζώα, κι εύκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ότι στη σχέση ανάμεσα στον μοναχικό άνθρωπο και το αγαπημένο ζώο δεν θα ήταν απίθανο να εμφιλοχωρήσει κάποια μορφή ερωτικής έλξης, μέσα από τα χάδια, τις τρυφερότητες και τους εναγκαλισμούς. Άλλωστε, οι άνθρωποι που συμβιώνουν για καιρό με ζώα γνωρίζουν από πρώτο χέρι πόσο πλούσιος σε εκδηλώσεις μπορεί να γίνει ο συναισθηματικός κόσμος τους και σε πόσο μεγάλο βαθμό οι διαχωριστικές γραμμές που χαράσσουμε ανάμεσα σ’ εμάς και σ’ αυτά είναι τεχνητές – βολικές ίσως για τις επιδιώξεις μας, αλλά φιλοσοφικά και ηθικά διάτρητες [1].

Όσοι ζουν για καιρό με ζώα γνωρίζουν από πρώτο χέρι πόσο πλούσιος σε εκδηλώσεις μπορεί να γίνει ο συναισθηματικός κόσμος τους

Ένα μήνα μετά τη δημοσίευση της περίφημης νουβέλας Sarrasine (1830) [2], στην οποία αφηγείται τον έρωτα ενός γλύπτη για έναν καστράτο –θέμα τολμηρό για την εποχή–, ο Μπαλζάκ επανέρχεται με ένα αφήγημα εντελώς ασύνδετο με το υπόλοιπο έργο του, με τον τίτλο Ένα πάθος στην έρημο, και θέμα, ούτε λίγο ούτε πολύ, τον έρωτα ενός στρατιώτη και μιας λεοπάρδαλης. Αφετηρία στάθηκε ένα συμβάν από την επικαιρότητα, που έλαβε χώρα το 1829, στο Παρίσι, όταν ο θηριοδαμαστής Ανρί Μαρτέν παρουσίαζε στο κοινό τα εξημερωμένα του θηρία. Όπως έγινε γνωστό, εξασφάλιζε την αφοσίωση των ζώων μέσα από μια σειρά σεξουαλικών αγγιγμάτων, συχνότατα αρκετά εύγλωττων.

balzac wiki2Ο Μπαλζάκ στήνει την ιστορία του ως διάλογο ανάμεσα στον ίδιο τον συγγραφέα (;) και μια γυναίκα, ακριβώς τη στιγμή που και οι δυο βγαίνουν από το τσίρκο. Ο συγγραφέας, θέλοντας προφανώς να εντυπωσιάσει, κάνει λόγο για μια εκπληκτική ιστορία, απολύτως σχετική, που του διηγήθηκε –αλήθεια, επινόηση, δεν γνωρίζουμε– ένας στρατιώτης με κομμένο πόδι, κάποιο βράδυ σαν κι εκείνο αφότου είχαν οι δυο τους παρακολουθήσει τα κατορθώματα του κυρίου Μαρτέν. Εκείνη τον παρακαλάει να της διηγηθεί την ιστορία του στρατιώτη που τόσο τον εντυπωσίασε, κι ο συγγραφέας υπόσχεται να της συντάξει μια επιστολή με τη συγκεκριμένη εξιστόρηση, στην οποία δίνει τον γενικό τίτλο «Οι Γάλλοι στην Αίγυπτο».

Κι ενώ ο στρατιώτης ετοιμάζεται για μια μάχη ζωής και θανάτου, γρήγορα διαπιστώνει ότι οι διαθέσεις του ζώου είναι κάθε άλλο παρά επιθετικές.

Η εν λόγω ιστορία εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια των αποικιοκρατικών πολέμων στη βόρειο Αφρική, όταν ένας Προβηγκιανός στρατιώτης το σκάει από τους Μαγρεβίνους δεσμώτες του και χάνεται στην έρημο. Έχοντας μπροστά του το φάσμα του βέβαιου θανάτου, ανακαλύπτει μια μικρή όαση, στο βράχο της οποίας υπάρχει ένα σωτήριο κοίλωμα όπου βρίσκει καταφύγιο από τον καυτό ήλιο. Το άλλο πρωί, κι αφού κατάκοπος όπως ήταν κοιμήθηκε ολονυχτίς, θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα ανατριχιαστικό θέαμα: Δίπλα του, σε απόσταση ενός μέτρου, σε σημείο που του φράζει την έξοδο, κοιμάται μια επιβλητική θηλυκή λεοπάρδαλη. Κι ενώ ο στρατιώτης ετοιμάζεται για μια μάχη ζωής και θανάτου, γρήγορα διαπιστώνει ότι οι διαθέσεις του ζώου είναι κάθε άλλο παρά επιθετικές. Μια ιδιότυπη σχέση αναπτύσσεται ανάμεσα σ' εκείνον και το περήφανο αιλουροειδές, με όλη την ένταση και τη ζήλια που αναγνωρίζουμε στα ερωτικά πάθη.

Δεν θα σας αποκαλύψω το τέλος της ιστορίας, αν και η αξία της δεν οφείλεται τόσο στην πλοκή ή στην κατάληξή της, όσο στις θαυμάσιες περιγραφές με τις οποίες ο Μπαλζάκ –σε έξαρση λυρισμού ασυνήθιστου για το ύφος του– ντύνει την παράδοξη αυτή σχέση, συνδέοντάς την με τη μεταφυσική αγωνία που γεννά ο φόβος του τέλους αλλά και η απεραντοσύνη της ερήμου. Ένα σπάνιο διήγημα, εντελώς ξένο στο μπαλζακικό corpus, τολμηρό στη θεματολογία και στην προσέγγιση, που μοιραία μας έφερε στο νου το μυθιστόρημα Η ζωή του Πι του Γιαν Μαρτέλ (εκδ. Ψυχογιός), στο οποίο ένας νέος βρίσκεται μοναχός σε μια βάρκα με μια Τίγρη, στο μέσο του ωκεανού. Ωστόσο, πολύ πιο κοντά στο αισθαντικό μπαλζακικό πνεύμα βρίσκεται ο Ανδρέας Εμπειρίκος στη νουβέλα του Ζεμφύρα ή το Μυστικόν της Πασιφάης που, όπως μας πληροφορεί ο εκδότης στο σχετικό σημείωμά του, κυκλοφορεί σε βιβλιαράκι της ίδιας σειράς «Άτακτος λαγός». Πρόκειται, ειρήσθω εν παρόδω, για εκδοτική σειρά-κόσμημα των εκδόσεων Άγρα που ξεχωρίζει τόσο χάρη στις επιλογές των κειμένων (ευσύνοπτα κι έκκεντρα διηγήματα ή δοκίμια, σε προσεγμένες μεταφράσεις) όσο και χάρη στην ιδιαίτερη τυπογραφική και εκδοτική φροντίδα που χαρακτηρίζει τα τομίδια. Αναζητήστε τα. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.

[1] Η αντίληψη που περιορίζει τον συναισθηματικό και νοητικό κόσμο των ζώων σε ένα επίπεδο «κατώτερο», μη συμβατό με τον άνθρωπο, αποτέλεσε κι αποτελεί το βασικό επιχείρημα για την κακοποίηση των ζώων και την μεταχείρισή τους από τη βιομηχανία κρέατος σαν πληθυσμούς σκλάβων στερημένων από κάθε δικαίωμα.
[2] Όποιος τυχόν ενδιαφέρεται για μια εξαντλητική ανάλυση της νουβέλας του Μπαλζάκ Sarrasine με τις μεθόδους της αφηγηματολογίας, μπορεί να ανατρέξει στο περίφημο S/Z του Ρολάν Μπαρτ (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Νήσος, σε μτφρ. Μαργαρίτας Κουλεντιανού).


 
balzac-pathosΈνα πάθος στην έρημο
Honoré de Balzac
Μτφρ. Σοφία Διονυσοπούλου
Εκδ. Άγρα 2013
Σελ. 32, τιμή € 7,00
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 
'
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Περιμένοντας ξανά τους βαρβάρους

Περιμένοντας ξανά τους βαρβάρους

«Έζησα τον τελευταίο χρόνο μέσα σ' έναν καταιγισμό καταστάσεων και γεγονότων. Όμως δεν κατάλαβα πιο πολλά απ' ό,τι ένα μωρό στην αγκαλιά της μάνας του». Με αυτά τα λόγια ολοκληρώνει ο ήρωας του μυθιστορήματος Περιμένοντας του βαρβάρους, του νοτιοαφρικανικού Τζ.Μ. Κουτσύ,...

Χρήσιμα βιβλία (ΙΙ)

Χρήσιμα βιβλία (ΙΙ)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Αν κάτι έχει αλλάξει άρδην την τελευταία εικοσαετία στα βιβλία, μυθοπλαστικά και μη, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες, είναι αναμφίβολα η ποιότητα των μεταφράσεων και της συνολικότερης επιμέλειας των ...

Χρήσιμα βιβλία (Ι)

Χρήσιμα βιβλία (Ι)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Όσο ο κόσμος μας πλημμυρίζει από πληροφορίες τόσο πιο σκοτεινή και δυσερμήνευτη φαντάζει στους περισσότερους η σύγχρονη πραγματικότητα, η ίδια η ζωή μας. Κι ενώ τα παραδοσιακά σημεία αναφοράς (εκκλησία, έθν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο «Άρθουρ Κλαρκ»: Φέτος τιμήθηκε ο Σκωτσέζος συγγραφέας Μάρτιν ΜακΊνες

Βραβείο «Άρθουρ Κλαρκ»: Φέτος τιμήθηκε ο Σκωτσέζος συγγραφέας Μάρτιν ΜακΊνες

Το βραβείο Arthur C Clark είναι το σημαντικότερο λογοτεχνικό βραβείο στο χώρο της επιστημονικής φαντασίας. Kεντρική εικόνα: ο Μάρτιν ΜακΊνες [Martin MacInnes]. 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Σκωτσέζος συγγραφέας Martin MacInnes πήρε το ...

«Bless This Mess» της Κατερίνας Ανδρέου στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

«Bless This Mess» της Κατερίνας Ανδρέου στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Bless This Mess» σε σύλληψη και χορογραφία της Κατερίνας Ανδρέου, η οποία παρουσιάζεται στο Φεστιβάλ Αθηνών, Πειραιώς 260 (χώρος Ε) σήμερα και αύριο, 24/07 και 25/07 στις 21:00.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η Κατερίνα Ανδρέου παρο...

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

Στο 48ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με την εκδότρια της Εστίας, Εύα Καραϊτίδη. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 25 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Σίριαλ κίλερς, πτώματα που ξεθάβονται τυχαία, ένοχα μυστικά που έρχονται από το παρελθόν, βία και αγωνία στο έπακρο. Επιλέγουμε 13 θρίλερ για τις καυτές ημέρες και νύχτες του καλοκαιριού. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ