p-jouve

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η ερωτική έλξη ανάμεσα στον άνθρωπο και στα ζώα είναι ένα από τα ισχυρότερα ταμπού του πολιτισμού μας. Αν και οι μαρτυρίες για τέτοιου τύπου «επαφές» δεν λείπουν, συνήθως εμφανίζονται ως εκτρωματικές εκδηλώσεις διεστραμμένων αρσενικών που κακοποιούν αθώα ζώα. Τίποτε το ευγενές ή αισθησιακό δεν συνοδεύει αυτές τις αφηγήσεις.

Από την άλλη, η συνύπαρξη ανθρώπων με ζώα, κυρίως με σκύλους και γάτες, στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, τις περισσότερες φορές σε διαμερίσματα, έχει απενοχοποιήσει τον συναισθηματικό δεσμό μας με τα ζώα, κι εύκολα μπορεί να φανταστεί κανείς ότι στη σχέση ανάμεσα στον μοναχικό άνθρωπο και το αγαπημένο ζώο δεν θα ήταν απίθανο να εμφιλοχωρήσει κάποια μορφή ερωτικής έλξης, μέσα από τα χάδια, τις τρυφερότητες και τους εναγκαλισμούς. Άλλωστε, οι άνθρωποι που συμβιώνουν για καιρό με ζώα γνωρίζουν από πρώτο χέρι πόσο πλούσιος σε εκδηλώσεις μπορεί να γίνει ο συναισθηματικός κόσμος τους και σε πόσο μεγάλο βαθμό οι διαχωριστικές γραμμές που χαράσσουμε ανάμεσα σ’ εμάς και σ’ αυτά είναι τεχνητές – βολικές ίσως για τις επιδιώξεις μας, αλλά φιλοσοφικά και ηθικά διάτρητες [1].

Όσοι ζουν για καιρό με ζώα γνωρίζουν από πρώτο χέρι πόσο πλούσιος σε εκδηλώσεις μπορεί να γίνει ο συναισθηματικός κόσμος τους

Ένα μήνα μετά τη δημοσίευση της περίφημης νουβέλας Sarrasine (1830) [2], στην οποία αφηγείται τον έρωτα ενός γλύπτη για έναν καστράτο –θέμα τολμηρό για την εποχή–, ο Μπαλζάκ επανέρχεται με ένα αφήγημα εντελώς ασύνδετο με το υπόλοιπο έργο του, με τον τίτλο Ένα πάθος στην έρημο, και θέμα, ούτε λίγο ούτε πολύ, τον έρωτα ενός στρατιώτη και μιας λεοπάρδαλης. Αφετηρία στάθηκε ένα συμβάν από την επικαιρότητα, που έλαβε χώρα το 1829, στο Παρίσι, όταν ο θηριοδαμαστής Ανρί Μαρτέν παρουσίαζε στο κοινό τα εξημερωμένα του θηρία. Όπως έγινε γνωστό, εξασφάλιζε την αφοσίωση των ζώων μέσα από μια σειρά σεξουαλικών αγγιγμάτων, συχνότατα αρκετά εύγλωττων.

balzac wiki2Ο Μπαλζάκ στήνει την ιστορία του ως διάλογο ανάμεσα στον ίδιο τον συγγραφέα (;) και μια γυναίκα, ακριβώς τη στιγμή που και οι δυο βγαίνουν από το τσίρκο. Ο συγγραφέας, θέλοντας προφανώς να εντυπωσιάσει, κάνει λόγο για μια εκπληκτική ιστορία, απολύτως σχετική, που του διηγήθηκε –αλήθεια, επινόηση, δεν γνωρίζουμε– ένας στρατιώτης με κομμένο πόδι, κάποιο βράδυ σαν κι εκείνο αφότου είχαν οι δυο τους παρακολουθήσει τα κατορθώματα του κυρίου Μαρτέν. Εκείνη τον παρακαλάει να της διηγηθεί την ιστορία του στρατιώτη που τόσο τον εντυπωσίασε, κι ο συγγραφέας υπόσχεται να της συντάξει μια επιστολή με τη συγκεκριμένη εξιστόρηση, στην οποία δίνει τον γενικό τίτλο «Οι Γάλλοι στην Αίγυπτο».

Κι ενώ ο στρατιώτης ετοιμάζεται για μια μάχη ζωής και θανάτου, γρήγορα διαπιστώνει ότι οι διαθέσεις του ζώου είναι κάθε άλλο παρά επιθετικές.

Η εν λόγω ιστορία εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια των αποικιοκρατικών πολέμων στη βόρειο Αφρική, όταν ένας Προβηγκιανός στρατιώτης το σκάει από τους Μαγρεβίνους δεσμώτες του και χάνεται στην έρημο. Έχοντας μπροστά του το φάσμα του βέβαιου θανάτου, ανακαλύπτει μια μικρή όαση, στο βράχο της οποίας υπάρχει ένα σωτήριο κοίλωμα όπου βρίσκει καταφύγιο από τον καυτό ήλιο. Το άλλο πρωί, κι αφού κατάκοπος όπως ήταν κοιμήθηκε ολονυχτίς, θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα ανατριχιαστικό θέαμα: Δίπλα του, σε απόσταση ενός μέτρου, σε σημείο που του φράζει την έξοδο, κοιμάται μια επιβλητική θηλυκή λεοπάρδαλη. Κι ενώ ο στρατιώτης ετοιμάζεται για μια μάχη ζωής και θανάτου, γρήγορα διαπιστώνει ότι οι διαθέσεις του ζώου είναι κάθε άλλο παρά επιθετικές. Μια ιδιότυπη σχέση αναπτύσσεται ανάμεσα σ' εκείνον και το περήφανο αιλουροειδές, με όλη την ένταση και τη ζήλια που αναγνωρίζουμε στα ερωτικά πάθη.

Δεν θα σας αποκαλύψω το τέλος της ιστορίας, αν και η αξία της δεν οφείλεται τόσο στην πλοκή ή στην κατάληξή της, όσο στις θαυμάσιες περιγραφές με τις οποίες ο Μπαλζάκ –σε έξαρση λυρισμού ασυνήθιστου για το ύφος του– ντύνει την παράδοξη αυτή σχέση, συνδέοντάς την με τη μεταφυσική αγωνία που γεννά ο φόβος του τέλους αλλά και η απεραντοσύνη της ερήμου. Ένα σπάνιο διήγημα, εντελώς ξένο στο μπαλζακικό corpus, τολμηρό στη θεματολογία και στην προσέγγιση, που μοιραία μας έφερε στο νου το μυθιστόρημα Η ζωή του Πι του Γιαν Μαρτέλ (εκδ. Ψυχογιός), στο οποίο ένας νέος βρίσκεται μοναχός σε μια βάρκα με μια Τίγρη, στο μέσο του ωκεανού. Ωστόσο, πολύ πιο κοντά στο αισθαντικό μπαλζακικό πνεύμα βρίσκεται ο Ανδρέας Εμπειρίκος στη νουβέλα του Ζεμφύρα ή το Μυστικόν της Πασιφάης που, όπως μας πληροφορεί ο εκδότης στο σχετικό σημείωμά του, κυκλοφορεί σε βιβλιαράκι της ίδιας σειράς «Άτακτος λαγός». Πρόκειται, ειρήσθω εν παρόδω, για εκδοτική σειρά-κόσμημα των εκδόσεων Άγρα που ξεχωρίζει τόσο χάρη στις επιλογές των κειμένων (ευσύνοπτα κι έκκεντρα διηγήματα ή δοκίμια, σε προσεγμένες μεταφράσεις) όσο και χάρη στην ιδιαίτερη τυπογραφική και εκδοτική φροντίδα που χαρακτηρίζει τα τομίδια. Αναζητήστε τα. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.

[1] Η αντίληψη που περιορίζει τον συναισθηματικό και νοητικό κόσμο των ζώων σε ένα επίπεδο «κατώτερο», μη συμβατό με τον άνθρωπο, αποτέλεσε κι αποτελεί το βασικό επιχείρημα για την κακοποίηση των ζώων και την μεταχείρισή τους από τη βιομηχανία κρέατος σαν πληθυσμούς σκλάβων στερημένων από κάθε δικαίωμα.
[2] Όποιος τυχόν ενδιαφέρεται για μια εξαντλητική ανάλυση της νουβέλας του Μπαλζάκ Sarrasine με τις μεθόδους της αφηγηματολογίας, μπορεί να ανατρέξει στο περίφημο S/Z του Ρολάν Μπαρτ (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Νήσος, σε μτφρ. Μαργαρίτας Κουλεντιανού).


 
balzac-pathosΈνα πάθος στην έρημο
Honoré de Balzac
Μτφρ. Σοφία Διονυσοπούλου
Εκδ. Άγρα 2013
Σελ. 32, τιμή € 7,00
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 
'
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Περιμένοντας ξανά τους βαρβάρους

Περιμένοντας ξανά τους βαρβάρους

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Έζησα τον τελευταίο χρόνο μέσα σ' έναν καταιγισμό καταστάσεων και γεγονότων. Όμως δεν κατάλαβα πιο πολλά απ' ό,τι ένα μωρό στην αγκαλιά της μάνας του». Με αυτά τα λόγια ολοκληρώνει ο ήρωας του μυθιστορήματ...

Χρήσιμα βιβλία (ΙΙ)

Χρήσιμα βιβλία (ΙΙ)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Αν κάτι έχει αλλάξει άρδην την τελευταία εικοσαετία στα βιβλία, μυθοπλαστικά και μη, σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες, είναι αναμφίβολα η ποιότητα των μεταφράσεων και της συνολικότερης επιμέλειας των ...

Χρήσιμα βιβλία (Ι)

Χρήσιμα βιβλία (Ι)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Όσο ο κόσμος μας πλημμυρίζει από πληροφορίες τόσο πιο σκοτεινή και δυσερμήνευτη φαντάζει στους περισσότερους η σύγχρονη πραγματικότητα, η ίδια η ζωή μας. Κι ενώ τα παραδοσιακά σημεία αναφοράς (εκκλησία, έθν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Άνδρας με κόκκινο μανδύα, του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Άνδρας με κόκκινο μανδύα, του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Julian Barnes «Άνδρας με κόκκινο μανδύα» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 12 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τον Ιούνιο του 1885, τρεις Γάλλοι έφτασαν στο Λο...

Ηλίας Γιαννακάκης: «Είμαι απολύτως καθορισμένος από τα βιβλία και τις ταινίες»

Ηλίας Γιαννακάκης: «Είμαι απολύτως καθορισμένος από τα βιβλία και τις ταινίες»

Ένα ντοκιμαντέρ για τη μεταφορά της Εθνικής Βιβλιοθήκης από το Βαλλιάνειο Μέγαρο της Πανεπιστημίου, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, όταν συνεχίζει να προβάλλεται για δεύτερο Σαββατοκύριακο στον κινηματογράφο Δαναό, με τα εισιτήρια να είναι σχεδόν εξαντλημένα, αυτό αποτελεί είδηση και μια καλή αφορμή να...

Άντρες χωρίς άντρες, του Νίκου Δαββέτα

Άντρες χωρίς άντρες, του Νίκου Δαββέτα

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Δαββέτα «Άντρες χωρίς άντρες» (εκδ. Πατάκη), μια πολυφωνική σύνθεση για τους άρρητους δεσμούς ανάμεσα σε πατέρες και γιους. 

Του Μάνου Κοντολέων 

Ο Νίκος Δαββέτας συνηθίζει να χρησιμοποιεί ένα ιστορικό γεγονός ή μ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Άνδρας με κόκκινο μανδύα, του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Άνδρας με κόκκινο μανδύα, του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Julian Barnes «Άνδρας με κόκκινο μανδύα» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 12 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τον Ιούνιο του 1885, τρεις Γάλλοι έφτασαν στο Λο...

Από την αρχή, του Θοδωρή Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Από την αρχή, του Θοδωρή Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πρώτο μυθιστόρημα για ενήλικες του Θοδωρή Παπαϊωάννου «Από την αρχή», που κυκλοφορεί στις 2 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Οι αταξίες συνοδεύονται από τιμωρίες». Έτσι μας έλεγαν πάντα ο...

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Περιήγηση στο επιδραστικό έργο του Edgar Allan Poe μέσα από πέντε σχετικά πρόσφατα βιβλία, τέσσερα με δικά του έργα και ένα με κείμενα εμπνευσμένα από την τόσο ιδιαίτερη λογοτεχνία του. 

Του Δημήτρη Αργασταρά

Κοιν...

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή που ξεχωρίζουν.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

 

...
Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

05 Οκτωβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ