baladeur

Σκέψεις με αφορμή το γκράφικ νόβελ «Ένας κόσμος χωρίς τέλος» των Ζαν Μαρκ Ζονκοβισί, Κλεμένς Σαπέν και Κριστόφ Μπλεν, που κυκλοφορεί σε μετάφραση Φωτεινής Βλαχοπούλου και επιμέλεια Γιάννη Ζηρίνη, από τις εκδόσεις Κριτική. Ένας προβληματισμός για την ενέργεια, και για την πυρηνική ενέργεια. 

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Με αυτό το άρθρο θα προσπαθήσω να σας τρομάξω, αλλά για καλό σκοπό. Θα πει κανείς, μα είμαστε ήδη τρομαγμένοι, κι αυτό δεν έχει βοηθήσει και πολύ. Ο φόβος μας παραλύει και ενεργοποιεί μέσα μας παιδαριώδεις αμυντικούς μηχανισμούς. Άλλοτε γινόμαστε σαν τους στρουθοκάμηλους, που σημαίνει ότι επιλέγουμε να κλείνουμε τα αυτιά μας σε οποιαδήποτε πληροφορία μας τρομάζει και μας αναστατώνει· κι άλλοτε υιοθετούμε απλώς βολικές θεωρίες που μας εξωθούν στην απραξία. Αφού δεν μπορώ να κάνω τίποτε, λέμε πολλοί, γιατί να καταθλίβομαι;

Τώρα, βέβαια, έχοντας μόλις αφήσει πίσω τον πιο θερμό Μάρτιο όλων των εποχών, και πηγαίνοντας από αρνητικό ρεκόρ σε αρνητικό ρεκόρ, με τις πυρκαγιές να ξεσπούν ή μία μετά την άλλη μήνα Απρίλη, κι ενώ κλείνουμε μια χρονιά που η υγρασία στο έδαφος είναι σε τρομακτικά χαμηλά επίπεδα, τα περιθώρια για στρουθοκαμηλισμό ή καταφυγή σε παλαβομάρες έχουν μειωθεί. Τα πράγματα έχουν ζορίσει.

Βέβαια, όπως όλες οι λύσεις στα μεγάλα προβλήματα είναι μια λύση μερική, κι έχει επίσης κάποιο κόστος.

Τι να κάνουμε; Υπάρχει λύση; Ε, λοιπόν, ναι. Βέβαια, όπως όλες οι λύσεις στα μεγάλα προβλήματα είναι μια λύση μερική, κι έχει επίσης κάποιο κόστος. Τη βρήκα, πού αλλού, σε ένα καλό βιβλίο που έπεσε στα χέρια μου, το οποίο μάλιστα είναι ένα γκράφικ νόβελ, δηλαδή ένα κόμικ με μεγαλύτερη έκταση και σοβαρή θεματολογία – αν και αστείο, σε πολλά σημεία.

Τίτλος του, Ένας κόσμος χωρίς τέλος, και δημιουργοί του τρεις Γάλλοι: Ο γνωστός μηχανολόγος και ειδικός σύμβουλος για το περιβάλλον και το κλίμα Ζαν Μαρκ Ζονκοβισί και οι εικονογράφοι Κλεμένς Σαπέν και Κριστόφ Μπλεν. Σημειώστε, γιατί έχει σημασία: Το βιβλίο τους, Monde sans fin, ο γαλλικός τίτλος, ήταν το πλέον καλοπουλημένο βιβλίο στη Γαλλία το 2022, ξεπερνώντας τα 800.000 αντίτυπα!

Αναρωτιέται κανείς, εύλογα: γιατί ένα κόμικ να κάνει τέτοιο πάταγο;

kritiki enas kosmos xoris telos kritiki

Λύσεις, σαφείς και τεκμηριωμένες

Το Ένας κόσμος χωρίς τέλος συγκεντρώνει μια σειρά από χαρακτηριστικά που δύσκολα τα συναντάς όλα μαζί σε άλλα βιβλία. Σημειώνω τα σημαντικότερα:

Πρώτα απ’ όλα, ο Ζαν Μαρκ Ζονκοβισί. Ο Ζονκοβισί είναι μια μεγάλη μορφή στη Γαλλία και στην Ευρώπη σε ό,τι έχει να κάνει με το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή. Είναι ο άνθρωπος που επινόησε έναν τρόπο να μετράμε αντικειμενικά το αποτύπωμα του άνθρακα, έχει συγγράψει σε συνεργασία με τον Νικολά Υλό την περίφημη Οικολογική Συμφωνία, βιβλίο που οδήγησε σε μια από τις πρώτες συμφωνίες για το περιβάλλον, και έχει λάβει μια σειρά από δημόσιες πρωτοβουλίες για τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης σχετικά με την κλιματική κρίση.

Από την άλλη, ο Κριστόφ Μπλεν, είναι κι αυτός πασίγνωστος δημιουργός κόμικς, ενώ οι δυο τους, ο Ζονκονβισί και ο Μπλεν, ζωντανεύουν σαν αληθινά πρόσωπα μέσα σε αυτή την ιστορία.

Όλα τα θέματα που καλύπτει, και δεν είναι λίγα, τα διαπραγματεύεται έξυπνα και με σαφήνεια, χωρίς να τα μπουρδουκλώνει, ενώ σε κάνει να γελάς κιόλας.

Επίσης: Είναι ένα κόμικ που, παρά το εξαιρετικά άβολο θέμα του, την κλιματική κρίση και τις τεράστιες καταστροφές που έπονται εξαιτίας της, έχει πλάκα. Όλα τα θέματα που καλύπτει, και δεν είναι λίγα, τα διαπραγματεύεται έξυπνα και με σαφήνεια, χωρίς να τα μπουρδουκλώνει, ενώ σε κάνει να γελάς κιόλας.

Τέλος, κι ίσως το σημαντικότερο: προτείνει λύσεις, σαφείς και τεκμηριωμένες, σε θέματα που φαίνεται να είμαστε σε αδιέξοδο. Ποιες είναι αυτές; Θα πάμε κι εκεί: Πρώτα όμως λίγα λόγια για το πρόβλημα, γιατί κάθε καλή κουβέντα ξεκινά από μια σωστή και αντικειμενική παρουσίαση του προβλήματος.

BLAIN JANCOVICI RITA SCAGLIA scaled

Το πρόβλημα της ενέργειας

Όλες και όλοι μας, ακόμη και οι πλέον αδύναμοι στα επιστημονικά, έχουμε καταλάβει ένα πράγμα: Ότι ο πλανήτης μας έχει υπερθερμανθεί, και συνεχίζει να υπερθερμαίνεται κάθε χρόνο που περνάει. Τα αποτελέσματα τα ζούμε. Καύσωνες για περισσότερες μέρες τον χρόνο, ξηρασία, πυρκαγιές, μα και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι πρόσφατες πλημμύρες. Αυτά, τα έχουμε εμπεδώσει. Τι φταίει; Κι αυτό το γνωρίζουμε. Φταίει η ανθρώπινη δραστηριότητα, και πρωτίστως η αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, που δημιουργεί το λεγόμενο «φαινόμενο του θερμοκηπίου». Τι πρέπει να γίνει; Πρέπει να μειώσουμε, στο μισό μέσα στις επόμενες δυο τρεις δεκαετίες, τις εκπομπές που δημιουργούν το φαινόμενο. Τι έχουμε κάνει από τη δεκαετία του ενενήντα μέχρι σήμερα, οπόταν και οι επιστήμονες άρχισαν να κρούουν το καμπανάκι του κινδύνου; Τις έχουμε αυξήσει, και μάλιστα κατά πολύ. Υπάρχει περίπτωση μέχρι το 2050 να έχει παγκοσμίως διακοπεί η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με χρήση άνθρακα, όπως προβλέπει η Συμφωνία του Παρισιού; Αυτό, δεν το πιστεύει πλέον κανείς. Μονάχα η Κίνα καίει από μόνη της τον μισό άνθρακα (δηλαδή, λιγνίτη) που καίγεται στον πλανήτη κάθε μέρα, αλλά και χώρες σαν τη δήθεν οικολογική Γερμανία δεν πάνε πίσω.

Ακόμη κι να φυτέψουμε σε κάθε κορφούλα, σε κάθε νησίδα, κι από μία ανεμογεννήτρια, και πάλι δεν θα μπορέσουμε να καλύψουμε ούτε τις μισές από τις ανάγκες μας, μια και είμαστε (και το έχουμε και καμάρι μας) ένας εξαιρετικά ενεργοβόρος πολιτισμός...

Μήπως η απάντηση είναι λοιπόν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι αγαπημένες μας ΑΠΕ; Για να δούμε, ποιες είναι αυτές. Η αιολική ενέργεια, η ηλιακή ενέργεια, η ενέργεια από υδατοφράγματα, και κάπου εκεί τελειώνουμε. Τι αντιπροσωπεύουν οι πηγές αυτές στο σύνολο της ενέργειας που καταναλώνουμε οι 8 δισεκατομμύρια άνθρωποι εν χορώ και με χαρά κάθε χρόνο; Αν δείτε τα σχεδιαγράμματα που παραθέτει ο Ζονκοβισί, μάλλον θα απογοητευτείτε. Ακόμη κι αν καλύψουμε και την τελευταία σπιθαμή γης με ηλιακά πάνελ, ακόμη κι να φυτέψουμε σε κάθε κορφούλα, σε κάθε νησίδα, κι από μία ανεμογεννήτρια, και πάλι δεν θα μπορέσουμε να καλύψουμε ούτε τις μισές από τις ανάγκες μας, μια και είμαστε (και το έχουμε και καμάρι μας) ένας εξαιρετικά ενεργοβόρος πολιτισμός, με μια εξαιρετικά ενεργοβόρα κουλτούρα. Γιατί αυτό; Γιατί για πολλά χρόνια μας καλόμαθε ένα αγαθό που υπάρχει δωρεάν στη φύση, και που και η άντλησή του στα χρόνια της αφθονίας δεν ήταν ιδιαίτερα δύσκολη: το αγαπημένο μας πετρέλαιο. Ποιος δεν θυμάται εκείνες τις εποχές που το καλοριφέρ έκαιγε με τις ώρες στα σπίτια μας, κι εμείς είχαμε και τα παράθυρα μισάνοιχτα, για να παίρνουμε και αέρα; Οι εποχές αυτές τέλειωσαν, μαζί με το πετρέλαιο, που σιγά σιγά μας τελειώνει κι αυτό, ενώ η άντλησή του έχει γίνει πολύ πιο κοστοβόρα για λιγότερο και χειρότερης ποιότητας προϊόν.

Τι μπορούμε να κάνουμε λοιπόν; Η περιγραφή αυτή οδηγεί σε αδιέξοδο, εκτός κι αν αποφασίζαμε όλοι μαζί (ποιοι όλοι μαζί, όμως), να αλλάξουμε τρόπο ζωής, να οδηγηθούμε σε αποανάπτυξη, να μειώσουμε την κατανάλωση ενέργειας στο μισό… Μοιάζει, πράγματι, με σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Τι δηλαδή, προτιμούσε ως ανθρωπότητα, ως συλλογική ευφυΐα, να συνεχίσουμε να οδεύουμε προς τον γκρεμό, γιατί δεν μπορούμε να αλλάξουμε οικονομικό μοντέλο, και μαζί μερικές καταναλωτικές συνήθειες; Ε, απ’ ό,τι φαίνεται, ναι. Μάλλον έτσι είναι.

Επιστρέφουμε στην αρχή: Οι περισσότεροι προτιμούμε είτε να στρουθοκαμηλίζουμε είτε να υιοθετούμε τεράστιες αντιεπιστημονικές μπαλαφάρες, γιατί μας δίνουν το ελεύθερο να μην αλλάξουμε καθόλου, να μην κάνουμε τίποτε. Το πάνικ μπάτον της ανθρωπότητας, όσο κι αν κάποιοι το πατάνε εδώ και καιρό, αλίμονο, δεν φέρνει αποτελέσματα. Κι αυτό, για έναν λόγο: Γιατί κανείς δεν μιλάει ανοιχτά και αντικειμενικά για το πρόβλημα και τις λύσεις που έχουμε στα χέρια μας.

Κι έρχομαι, στις προτάσεις του Ζαν-Μαρκ Ζονκοβισί.

Livre le monde sans fin jancovici blain

Μια άβολη πρόταση

Οι προτάσεις του Ζονκοβισί έχουν δύο σκέλη. Η μία αφορά πράγματι την ανάγκη να αλλάξουμε, εν μέρει, τρόπο ζωής. Να μειώσουμε τη χρήση του αυτοκινήτου, να προτιμούμε τα Μαζικά Μέσα Μεταφοράς, να επιλέγουμε μικρά και ηλεκτρικά αυτοκίνητα που να τα χρησιμοποιούμε λιγότερο, να τρεφόμαστε κάπως διαφορετικά, και πολλά άλλα τέτοια που σίγουρα τα έχουμε ξανακούσει και ακούγονται σωστά (όχι ότι τα κάνουμε – μια ματιά στο στόλο από τεράστια suv που κυκλοφορούν κάθε μέρα δίπλα μας το αποδεικνύει).

Ωστόσο, το δύσκολο σκέλος της λύσης βρίσκεται στο από πού θα αντλούμε τις τεράστιες αυτές ποσότητες ενέργειας που, ό,τι και να κάνουμε, θα συνεχίσουμε να χρειαζόμαστε, αφού ούτε να μειώσουμε τον παγκόσμιο πληθυσμό μπορούμε (αν και θα έπρεπε να προσπαθούμε περισσότερο), ούτε και να γυρίσουμε στις σπηλιές θέλουμε (δεν θα μας χωρούσαν άλλωστε όλους).

Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι απλή και σαφής: Λέγεται πυρηνική ενέργεια. Ξέρω ότι στο άκουσμα και μόνο αυτών των δύο λέξεων τρομεροί συνειρμοί έρχονται στο μυαλό μας. Ο Οπενχάιμερ πετάγεται μέσα από φλόγες, τα μανιτάρια της Χιροσίμας και του Ναγκασάκι φουσκώνουν μπροστά στα μάτια μας, και βέβαια το Τσέρνομπιλ και όλη η μυθολογία που το συνοδεύει για το πώς, τάχα, δηλητηριάστηκε από αυτό ολόκληρη η Ευρώπη, έρχεται στα χείλη μας. Κι έχουμε, το γνωρίζω, και άλλον άσσο στο μανίκι μας, το πρόσφατο ατύχημα στη Φουκουσίμα. Αν δεν τα κατάφεραν οι Ιάπωνες να μείνουν ασφαλείς, σκεφτόμαστε, που είναι μανιακοί της πειθαρχίας και της υπακοής σε κανόνες, θα τα καταφέρουμε εμείς; Τρελάθηκες, κύριε… πώς σε είπαμε;

Και πάλι, όταν σκεφτόμαστε τη Φουκουσίμα, στο μυαλό μας μπερδεύουμε τις καταστροφικές συνέπειες από τον τεράστιο σεισμό και το τρομερό τσουνάμι που ακολούθησε, με τις συνέπειες του ίδιου του πυρηνικού ατυχήματος οι οποίες δεν ήταν και τόσο αποκαλυπτικές. Άλλαξε μήπως κάτι στην πολιτική των Ιαπώνων για την ενέργεια;

Η Γαλλία, πρόσφατα, πρότεινε σε ανώτερο επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση να χαρακτηριστεί η πυρηνική ενέργεια «πράσινη ενέργεια», αλλά βρήκε απέναντί της ένα μπλοκ από χώρες, με κυρίαρχη την Αυστρία...

Και πράγματι, μια από τις συνέπειες του ατυχήματος στη Φουκουσίμα ήταν ότι η Γερμανία, υπό την πίεση των Πρασίνων, αποφάσισαν να κλείσουν μέσα σε μερικά χρόνια όλα τους τα πυρηνικά εργοστάσια. Και πού θα έβρισκαν φθηνή ή έστω και λίγο πιο ακριβή ενέργεια; (εδώ ένα σαρδόνιο χαμόγελο εμφανίζεται): Μα, από τη Ρωσία φυσικά. Φθηνό, βρώμικο αέριο και πετρέλαιο από τη Ρωσία. Αυτό ήταν η απάντηση της Γερμανίας, μέχρι πρόσφατα, γιατί η αλήθεια είναι ότι μετά τις τελευταίες εξελίξεις, και οι Γερμανοί έχουν αρχίσει να το ξανασκέφτονται (ταυτόχρονα έχουν επενδύσει πολλά στις ΑΠΕ, ενώ καίνε και πολύ άνθρακα).

Είναι τα εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας κάτι τόσο σπάνιο; Η Βουλγαρία έχει ένα και ετοιμάζεται να φτιάξει ένα δεύτερο, η Ρουμανία έχει, η Αίγυπτος και η Τουρκία ετοιμάζουν, ενώ Ιταλία, Ισπανία, έχουν επίσης, με τη Γαλλία να είναι η πρωταθλήτρια, με 57 πυρηνικούς αντιδραστήρες σπαρμένους σε όλη τη χώρα. Η Γαλλία, πρόσφατα, πρότεινε σε ανώτερο επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση να χαρακτηριστεί η πυρηνική ενέργεια «πράσινη ενέργεια», αλλά βρήκε απέναντί της ένα μπλοκ από χώρες, με κυρίαρχη την Αυστρία, η οποία καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών αναγκών της από τα... υδροηλεκτρικά φράγματα – τι ανάγκη έχει;

NUCLEAR YES

Συνδυασμός προκαταλήψεων και κακής πληροφόρησης

Δεν είναι εύκολο σε αυτό το πλαίσο να αναπτύξουμε διεξοδικά όλα τα επιχειρήματα του Ζονκοβισί υπέρ της πυρηνικής ενέργειας, έτσι όπως τα εκθέτει αναλυτικά στο βιβλίο του, ούτε τα τεχνικά επιχειρήματα που καταθέσει για τις βελτιώσεις που έχουν γίνει στον σχεδιασμό των αντιδραστήρων καθιστώντας τους, κατά τα λεγόμενά του, απόλυτα ασφαλής. Τα επιχειρήματά του, πάντως, μου φάνηκαν συντριπτικά. Είμαι (σχεδόν) πεπεισμένος ότι η αντίληψη που υπάρχει στην κοινωνία για τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας βασίζεται σε έναν συνδυασμό προκαταλήψεων και κακής πληροφόρησης.

Το ζήτημα συνοψίζεται στο εξής: Σε μια ανθρωπότητα 8 δισεκατομμυρίων ανθρώπων που οδεύει ολοταχώς προς τα 10, με τεράστιες ενεργειακές ανάγκες τις οποίες ο ψηφιακός κόσμος αυξάνει, δεν τις μειώνει, το να αρνείσαι τη μοναδική λύση που μπορεί να σου δώσει άφθονη, φθηνή και πρακτικά ακίνδυνη ενέργεια, είναι σκέτος παραλογισμός. Είπα «ακίνδυνη»; Μα, φυσικά. Οι θάνατοι από πυρηνικά ατυχήματα, δεκαετίες τώρα, δεν συγκρίνονται ούτε με τους θανάτους από τα ατυχήματα στο... σπίτι μέσα σε έναν χρόνο. Είναι, πρακτικά, ελάχιστοι, δεν θα έπρεπε καν να μας απασχολούν, όταν δεκάδες χιλιάδες άτομα χάνονται κάθε μέρα από ατυχήματα στους δρόμους. Απλώς, όπως συμβαίνει και με τα αεροπορικά ατυχήματα, είναι θεαματικά και δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι είναι πολλά και πολύ επικίνδυνα. Στην πράξη, το αεροπλάνο παραμένει ο πιο ασφαλής τρόπος να ταξιδεύεις και οι πυρηνικοί αντιδραστήρες (είναι, κατά τα φαινόμενα) ο πιο ασφαλής τρόπος να παράγεις τεράστιες ποσότητες ενέργειας.

Στην πράξη, αυτό που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος να παράγεται ενέργεια χωρίς κάποιο αποτύπωμα στο περιβάλλον, χωρίς κόστος, χωρίς καμιά ενόχληση στον ανθρώπινο ή στον ζωικό πληθυσμό.

Στην πράξη, αυτό που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι ότι δεν υπάρχει τρόπος να παράγεται ενέργεια χωρίς κάποιο αποτύπωμα στο περιβάλλον, χωρίς κόστος, χωρίς καμιά ενόχληση στον ανθρώπινο ή στον ζωικό πληθυσμό. Όσοι ζουν κοντά στις «πράσινες» ανεμογενήτριες το έχουν καταλάβει. Θα συναινούσαν όλοι όσοι διαμαρτύρονται για τις ανεμογενήτριες υπέρ της πυρηνικής ενέργειας; Και γι’ αυτό αμφιβάλλω. Ωστόσο, είναι πιστεύω μια συζήτηση που πρέπει να παραμείνει ανοιχτή, αν όχι για αύριο, ίσως για μεθαύριο. Οι τεχνολογίες εξελίσσονται και η απόφαση να αφήσεις οριστικά πίσω σου μια τόσο άφθονη και σχετικά φθηνή πηγή ενέργειας έχει τεράστιο κόστος που, αργά ή γρήγορα, θα το βρούμε μπροστά μας.

Τι άλλο να πω; Το ζήτημα έχει σίγουρα πολλές όψεις, και είναι δύσκολο να πεις πόσο αμερόληπτος είναι κάθε τεχνοκράτης που συμμετέχει στη δημόσια συζήτηση (υπάρχει λόμπι πυρηνικών στη Γαλλία και αλλού, όπως υπάρχει και λόμπι των ΑΠΕ, στην Ελλάδα και αλλού). Διαβάστε το βιβλίο, και ίσως πειστείτε, ίσως κι όχι. Αν μη τι άλλο, είναι ένα γκράφικ νόβελ απολαυστικό, ευφυέστατο και εμπνευσμένο. Κυκλοφορεί πολύ καλά μεταφρασμένο και επιμελημένο στη χώρα μας, από τις εκδόσεις Κριτική.

* Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Δικά μας παιδιά» της Σοφίας Νικολαΐδου – Σαλούγκα, Σολούν και πάσης Ελλάδος

«Δικά μας παιδιά» της Σοφίας Νικολαΐδου – Σαλούγκα, Σολούν και πάσης Ελλάδος

Σκέψεις με αφορμή το μυθιστόρημα της Σοφίας Νικολαΐδου «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο), μια ιστορία για τα σημερινά παιδιά και τους γονείς τους, κι αντίστροφα. Στη Θεσσαλονίκη, και παντού.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Προϋπόθεση για να αρχίσεις να...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

«Μαντάμ Μποβαρί» του Γκιστάβ Φλομπέρ – Μια γυναίκα που διέρρηξε τα όρια

«Μαντάμ Μποβαρί» του Γκιστάβ Φλομπέρ – Μια γυναίκα που διέρρηξε τα όρια

Σκέψεις για το κλασικό μυθιστόρημα του Γκιστάβ Φλομπέρ [Gustave Flaubert] «Μαντάμ Μποβαρί», που κυκλοφόρησε ξανά πρόσφατα σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Στην έκδοση περιλαμβάνεται χρονολόγιο, τα πρακτικά της δίκης εναντίον του Φλομπέρ καθώς και ένα δοκίμιο του Τιερί Λαζ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ