Extraterrestrial800

Τούτο το βιβλίο του αστροφυσικού Avi Loeb με τον προκλητικό τίτλο Extraterrestrial, και υπότιτλο «Η πρώτη ένδειξη νοήμονος εξωγήινης ζωής» (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Utopia), κυκλοφόρησε τέλος Ιουλίου, κι έχει για την ώρα μάλλον περάσει απαρατήρητο. Κι όμως! Είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά βιβλία που έχουμε διαβάσει τελευταία.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Ο λόγος; Είναι η πρώτη φορά που ένας αναγνωρισμένος επιστήμονας, κορυφαίος αστρονόμος του Χάρβαρντ, σύμβουλος της αμερικανικής κυβέρνησης για το διάστημα, και πολλά άλλα, ισχυρίζεται με τόση πειθώ και ενάργεια κάτι το εντελώς εξωφρενικό: Ότι ένα αντικείμενο κατασκευασμένο από εξωγήινο πολιτισμό διέσχισε με ταχύτητα το ηλιακό μας σύστημα, όχι παλιά, κάποτε στο μακρινό παρελθόν, αλλά πολύ πρόσφατα. Για να είμαστε πιο ακριβείς, δεν το ισχυρίστηκε για πρώτη φορά μέσα από αυτό το βιβλίο, το ισχυρίστηκε λίγο μετά απ' όταν έλαβε χώρα το σπάνιο γεγονός και οι απόψεις του δεν έχουν περάσει απαρατήρητες ούτε από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Συγκεκριμένα, τα πράγματα έχουν ως εξής: Στις 19 Οκτωβρίου 2017, επιστήμονες στο αστεροσκοπείο της Χαβάης παρατήρησαν φευγαλέα ένα αντικείμενο να διασχίζει το εσωτερικό ηλιακό μας σύστημα, κινούμενο με τέτοια ταχύτητα ώστε θα μπορούσε να έχει προέλθει μόνο από ένα μακρινό άστρο. Αρχικά θεωρήθηκε ότι ήταν κομήτης αλλά στη συνέχεια κατατάχτηκε ως αστεροειδής. Θεωρήθηκε ένα πολύ σπάνιο αντικείμενο ενώ το σχετικό δημοσίευμα των Karen J. Meech και Robert Weryk στο έγκυρο περιοδικό Nature ένα μήνα μετά προκάλεσε ποικίλες συζητήσεις και διχογνωμίες στην επιστημονική κοινότητα, για τη φύση του και την προέλευσή του. Χαρακτηριστικό είναι ότι η NASA ανάρτησε δημοσίευμα στην σελίδα της μόλις λίγες μέρες μετά τον εντοπισμό του αντικειμένου, στις 26 Οκτωβρίου του 2017, με ακριβές σχεδιάγραμμα για την πορεία του και τίτλο Μικρός αστεροειδής ή κομήτης επισκέπτεται το ηλιακό μας σύστημα. Η ονομασία του πάντως δεν ήταν δίχως δεύτερη ανάγνωση. Ονομάστηκε Ομούαμούα, που σημαίνει «αγγελιαφόρος» στη γλώσσα της Χαβάης.

Ο Άβι Λεμπ, τότε Πρόεδρος του Τμήματος Αστρονομίας του Χάρβαρντ, υποστήριξε ότι ο Ομούαμούα δεν ήταν αστεροειδής: κινούνταν υπερβολικά γρήγορα διαγράφοντας μια ακανόνιστη τροχιά, και πίσω του δεν άφηνε θραύσματα ή ίχνη αερίων, τίποτε που να δικαιολογούσε την αλλαγή στην πορεία του. Έκτοτε, διάφορες επιστημονικές εξηγήσεις έχουν προταθεί, με τις περισσότερες να υποστηρίζουν τη θεωρία ενός πολύ ιδιόρρυθμου αστερειδούς. Όλες πάντως συμφωνούν σε ένα πράγμα: ο Ομούαμούα είναι ένα πολύ περίεργο, μοναδικό στο είδος του αντικείμενο.

anaparastasi tou Oumuamua
solar sail 1280x720

Αναπαραστάσεις του Ομούαμούα: Για να δικαιολογείται η τροχιά του, λένε οι επιστήμονες, ο αστεροειδής πρέπει να έχει ένα πολύ ασυνήθιστο σχήμα: το σχήμα «πούρου» (εικ. 1). Ο Άβι Λεμπ δεν υιοθετεί αυτήν την εκδοχή, και προτιμά τη θεωρία ότι το αντικείμενο είχε την -εξίσου ασυνήθιστη- μορφή «τηγανίτας», δηλαδή ενός δίσκου πολύ λεπτού σε πάχος. Πάνω σε αυτό το σχήμα στηρίζει τη θεωρία του ότι το αντικείμενο που διέσχισε το ηλιακό μας σύστημα με πολύ μεγάλη ταχύτητα δεν ήταν αστεροειδής, αλλά ένα τεχνολογικό αντικείμενο, ένα «ηλιακό ιστίο», αντικείμενο δηλαδή που κινείται με την προωθητική δύναμη των φωτονίων του ήλιου (εικ. 2). Η τεχνολογία ηλιακών ιστίων δεν μας είναι άγνωστη, και πρόσφατα μάλιστα υπήρξαν αποστολές τέτοιων αντικειμένων γύρω από τη Γη. Το τελευταίο που στάλθηκε, με την ονομασία LightSail-2, βρίσκεται ακόμη σε τροχιά.

Ο Λεμπ επιχειρηματολογεί με ζέση για ποιους λόγους κάθε άλλη ερμηνεία είναι σχεδόν απίθανη και φτάνει μάλιστα να κάνει υποθέσεις για το είδος της τεχνολογίας που κινούσε αυτό το παράξενο αντικείμενο, που παρατηρήθηκε από τα τηλεσκόπια για πολλές ώρες. Η σκέψη του είναι τολμηρή, ανοιχτή, χωρίς ποτέ να φεύγει από τα όρια της επιστήμης και της λογικής. Αναπτύσσει με επιχειρήματα τη θεωρία του, στηριζόμενος κυρίως στη μέθοδο της εις άτοπον απαγωγής. Αφού κάθε άλλη εκδοχή αποκλείεται, ή είναι τόσο στατιστικά απίθανη που δεν έχει νόημα να την υιοθετήσουμε, τότε δεν απομένει παρά η εκδοχή το αντικείμενο αυτό να μην είναι αστεροειδής. Όπερ έδει δείξαι.

Το πρόβλημα, που το παραδέχεται και ο ίδιος ο Λεμπ, είναι ότι καθώς δεν είμασταν έτοιμοι να δεχτούμε μια τέτοια «επίσκεψη», οι εικόνες που κατάφεραν τα τηλεσκόπιά μας να συγκεντρώσουν είναι λιγοστές και όχι τόσο καθαρές όσο θα θέλαμε. Ο Ομούαμούα έγινε αντιληπτός πολύ αργά, αφού είχε αρχίσει να απομακρύνεται από εμάς, κι άρα όλες οι υποθέσεις για το σχήμα του, τη φύση του, τις ιδιότητές του και την προέλευσή του δεν μπορεί παρά να είναι θεωρητικές. Σε αυτήν την αδυναμία, και στο γεγονός ότι πρόκειται όντως για ένα πολύ εξωτικό αντικείμενο, στηρίζει ο Λεμπ τη δική του ιδιαίτερα τολμηρή, και ταυτόχρονα τόσο γοητευτική θεωρία. Ο ίδιος, ωστόσο, δεν είναι κάποιος εκκεντρικός επιστήμονας που αναζητά δημοσιότητα: προέρχεται από τον πυρήνα της επιστημονικής κοινότητας των αστροφυσικών, κι ως εκ τούτου οι απόψεις του δεν είναι εύκολο να υποτιμηθούν ή να αγνοηθούν

loebavi

Ο 58χρονος, ισραηλινής καταγωγής, Avi Loeb υπήρξε ο μακροβιότερος επικεφαλής του τμήματος Αστρονομίας του Χάρβαρντ (2011–2020), έχει κάνει εκατοντάδες δημοσιεύσεις, ενώ έχει συνεργαστεί στενά με κορυφαίους επιστήμονες, όπως ο Στίβεν Χόκινγκ. Μεταξύ άλλων, διευθύνει το πρόγραμμα «Black Hole Initiative» του Χάρβαρντ και το Institute for Theory and Computation, σύμπραξη Χάρβαρντ - Σμιθσόνιαν.

politeia link more

Το βιβλίο του Λεμπ, πάντως, έχει ευρύτερο ενδιαφέρον, καθώς μας μιλάει για τον συντηρητισμό που κυριαρχεί στον επιστημονικό χώρο, τον αγώνα για τα κονδύλια, την τάση προσκόλλησης σε εντελώς εξωτικές θεωρίες της φυσικής και των μαθηματικών (υπερσυμμετρία, θεωρία των χορδών, των πολλαπλών συμπάντων), κι ας στερούνται πειραματικής επιβεβαίωσης ή ενδείξεων, ενώ υποτιμούνται προγράμματα σαν αυτό του Ινστιτούτου SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence) τα οποία, αν μη τι άλλο, έχουν ξεκάθαρο και απολύτως εύλογο σκοπό.

Μέσα από τη θεώρηση που προτείνει, πιστεύει ότι η ίδια η ανθρωπότητα πρέπει να αλλάξει την προοπτική της, να δει τον εαυτό της και τη θέση της στον σύμπαν με νέο βλέμμα, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες να μην αποδειχτεί ένας (ακόμη;) πολιτισμός που έπεσε θύμα της ίδιας της ανάπτυξής του.

Όσο για την ύπαρξη ή όχι εξωγήινης ζωής κάπου στο απέραντο σύμπαν, η στατιστική είναι απόλυτη: Το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχει, αλλά πώς και πότε θα καταφέρουμε να τη συναντήσουμε, να την εντοπίσουμε, ή έστω να αναγνωρίσουμε τα ίχνη της.

Άλλωστε, για να δανειστούμε μια ατάκα από την ταινία που έκανε γνωστό στο ευρύ κοινό το πρόγραμμα SETI, την «Επαφή» (Contact), το να μην υπάρχει αλλού στο σύμπαν νοήμων ζωή, «θα ήταν τραγικό χαράμισμα χώρου» (it'll be an awful waste of space).

contact

Ο Μάθιου ΜακΚόναχι κοιτάζει την Τζόντι Φόστερ καθώς εκείνη κοιτάζει μαγεμένη τα άστρα, στην ταινία «Επαφή» του Ρόμπερτ Ζεμέκις, που υπήρξε διασκευή του ομότιτλου βιβλίου επιστημονικής εκλαϊκευσης του Αμερικανού αστρονόμου και αστροφυσικού Καρλ Σέιγκαν.

Απόσπασμα από το βιβλίο

Extraterrestrial exof«Για να ωριμάσει ο πολιτισμός μας, πρέπει να τολμήσουμε να εξερευνήσουμε το διάστημα και να αναζητήσουμε άλλους πολιτισμούς. Εκεί έξω, μπορεί να ανακαλύψουμε πως όχι μόνο δεν είμαστε τα μόνα παιδιά στη γειτονιά, αλλά και ότι δεν είμαστε σε καμία περίπτωση τα εξυπνότερα παιδιά στη γειτονιά. Όπως κάποτε εγκαταλείψαμε την πίστη ότι η Γη βρισκόταν στο κέντρο του Σύμπαντος, έτσι και τώρα πρέπει να αρχίσουμε να ενεργούμε με βάση το ξεκάθαρα πιθανό ενδεχόμενο ότι δεν είμαστε τα μοναδικά νοήμονα όντα.

[…]

Ένα τέτοιο πλαίσιο αντίληψης θα μας προικίσει με μια αίσθηση μετριοφροσύνης, και η μετριοφροσύνη θα εξευγενίσει την προοπτική μας για τη θέση μας στο Σύμπαν, η οποία είναι πιο εύθραυστη απ’ όσο συνήθως πιστεύουμε». (σελ. 269)

* Ο Κ.Β. ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά», του Γιάννη Καρκανέβατου – Ένα σύνθετο και βαθύ μυθιστόρημα

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά», του Γιάννη Καρκανέβατου – Ένα σύνθετο και βαθύ μυθιστόρημα

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Θα ξεκινήσω αυτήν την παρουσίαση με έναν κάπως προσωπικό τόνο, που νομίζω ότι δικαιολογείται, αλλά έχει και νόημα....

«Η καρδιά κυνηγάει μονάχη» της Κάρσον ΜακΚάλερς: το αξεπέραστο ντεμπούτο μιας εικοσάχρονης

«Η καρδιά κυνηγάει μονάχη» της Κάρσον ΜακΚάλερς: το αξεπέραστο ντεμπούτο μιας εικοσάχρονης

Δυο λόγια για το πρώτο κι ωστόσο ώριμο μυθιστόρημα της Carson McCullers (1917 - 1967) «Η καρδιά κυνηγάει μονάχη», σε μετάφραση του Μιχάλη Μακρόπουλου (εκδ. Διόπτρα). 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς γεννιέται ένα σπουδαίο μυθιστόρημα όπως το ...

Οι «Επικίνδυνες σχέσεις» του Πιερ Σοντερλό ντε Λακλό συνεχίζουν να μας προκαλούν να τις διαβάσουμε

Οι «Επικίνδυνες σχέσεις» του Πιερ Σοντερλό ντε Λακλό συνεχίζουν να μας προκαλούν να τις διαβάσουμε

Οι «Επικίνδυνες Σχέσεις» είναι αναντίρρητα ένα από τα επιτεύγματα της γαλλικής λογοτεχνίας, μα ταυτόχρονα κι ένα από τα πιο επιδραστικά κείμενα της παγκόσμιας γραμματείας. Στο κείμενο που ακολουθεί προσπαθώ να διερευνήσω το γιατί.*

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...
Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος χαρακτηρίστηκε από πληθώρα παραστάσεων εντός και εκτός του Φεστιβάλ Αθηνών, με τις περισσότερες να χαρακτηρίζονται ως απογοητευτικές. Παρόλα αυτά, πέντε παραστάσεις ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

...

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ