richard-strauss-250

Του Ευθύμιου Σακκά

Μια μέρα σαν σήμερα έφυγε από την ζωή ο συνθέτης Ρίχαρντ Στράους. Ο πατέρας του ήταν μουσικός και συγκεκριμένα έπαιζε επαγγελματικά κόρνο για στην Όπερα του Παλατιού του Μονάχου. Όπως ήταν φυσικό ο Ρίχαρντ μυήθηκε από νωρίς στα μυστικά τής σύνθεσης λαμβάνοντας μαθήματα πιάνου κυρίως και ολοκλήρωσε το πρώτο του έργο σε ηλικία μόλις έξι ετών.

Επτά χρόνια αργότερα θα έρθει για πρώτη φορά σε επαφή με την μουσική τού Βάγκνερ, γεγονός που αρχικά φάνηκε να τον συγκλονίζει, αλλά έπειτα από πιέσεις τού πατέρα του να εγκαταλείψει της νεωτεριστικές ιδέες και να προσηλωθεί σε κλασικές φόρμες, αποκόπτει τις γέφυρες επιρροών από τον γερμανό ομότεχνό του. Είναι γεγονός ότι ο Στράους παραδέχθηκε αργότερα πως επρόκειτο για σοβαρό λάθος που ενέδωσε στη θέληση τού πατρός του.

Μέχρι την ενηλικίωσή του οι συνθέσεις του ήταν σαφώς επηρεασμένες από τον Σούμαν κυρίως, αλλά η φιλία του με τον βιολονίστα Αλεξάντερ Ρίτερ τον έστρεψε και πάλι προς την μελέτη τού Βάγκνερ, καθώς και των φιλοσοφικών κειμένων του Σοπενχάουερ. Στρέφεται ουσιαστικά προς την τονικότητα και το 1888 παρουσιάζει τον «Δον Ζουάν» που έμελλε να συγκλονίσει τους μουσικούς κύκλους της εποχής. Μέσα σε είκοσι λεπτά ο Στράους αναδεικνύει το ένδοξο παρελθόν της κλασικής μουσικής γεφυρωμένο με ριζοσπαστικό τρόπο σ’ ένα ποίημα που αναφέρεται στους έρωτες του Δον Ζουάν και κορυφώνεται με μια δραματικότητα πρωτόγνωρη.

Θα ακολουθήσει ο «Θάνατος και η εξαΰλωση» με τα έγχορδα να αποδίδουνε με ακρίβεια τις ψυχικές διακυμάνσεις του ήρωα που αναθυμάται το παρελθόν του ενώ πνέει τα λοίσθια, και η συνέχεια ήρθε με το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» εμπνευσμένο από το φιλοσοφικό έργο τού Νίτσε. Εξίσου σημαντικές ήταν και οι όπερες του ανάμεσα στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η «Σαλώμη» και η «Ηλέκτρα».

Μαύρη σελίδα ασφαλώς στο βιογραφικό του στάθηκε η συνεργασία του με το ναζιστικό καθεστώς. Ο Χίτλερ υπήρξε ένθερμος θαυμαστής τού έργου του και το 1933 ανέλαβε την θέση διευθυντή στο Κρατικό Ινστιτούτο Μουσικής του Γ’ Ράϊχ. Έμεινε στην θέση αυτή για τρία χρόνια και τελικά απομακρύνθηκε αφού αντίθετα με τις απόψεις των Ναζί υποστήριζε την σπουδαιότητα της μουσικής του Μάλερ και του Ντεμπυσύ, ενώ η οριστική ρήξη ήρθε όταν συνεργάστηκε με τον εβραϊκής καταγωγής συγγραφέα Στέφαν Τσβάϊχ.

Με την πτώση τού φασισμού πολλοί ομότεχνοί του χλευάσανε την στάση του και δεν λείψανε οι προσπάθειες για να τον περάσουνε από δίκη. Για τους λόγους αυτούς κατέφυγε στην Αγγλία, όπου και συνέθεσε τα τελευταία του έργα. Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι το 1926 ο Στράους είχε επισκεφθεί την Ελλάδα διευθύνοντας τέσσερις συναυλίες στην Αθήνα και παρουσιάζοντας άλλα δύο έργα του στην Νάξο. Εκείνη την εποχή η δικτατορία τού Πάγκαλου πρότεινε στον Γερμανό συνθέτη να αναλάβει μαζί με τον φίλο του αρχιτέκτονα Μίκαελ Ροζενάουερ να σχεδιάσουνε το Μέγαρο Μουσικής. Το πόνημα δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ αλλά μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια ο Στράους είχε επισκεφθεί τον Άγγελο και την Εύα Σικελιανού στους Δελφούς και την συνάντηση αυτή πραγματεύεται το δοκίμιο τού Θάνου Κωνσταντινίδη «Ο Ρίχαρντ Στράους στο δελφικό σπίτι των Σικελιανών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα και συνοδεύεται από πλούσιο φωτογραφικό υλικό.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πατρίσια Χάισμιθ: «Με το που φόρεσα το δέρμα του Ρίπλεϋ, άρχισα να γράφω με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση»

Πατρίσια Χάισμιθ: «Με το που φόρεσα το δέρμα του Ρίπλεϋ, άρχισα να γράφω με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση»

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 19 Ιανουαρίου 1921, γεννήθηκε στο Τέξας η Πατρίσια Χάισμιθ [Patricia Highsmith], συγγραφέας εξίσου ταλαντούχα και δαιμόνια με τους ήρωές της. Τα μυθιστορήματά της κυκλοφορούν στη γλώσσα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, Άγρα, Μίνωας και Πατάκη.

Επιμέλεια:...

Χαρούκι Μουρακάμι: «Ανακάλυψα παραδόξως ότι μπορείς να ακούσεις τη σιωπή»

Χαρούκι Μουρακάμι: «Ανακάλυψα παραδόξως ότι μπορείς να ακούσεις τη σιωπή»

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 12 Ιανουαρίου 1949, γεννήθηκε στο Κιότο ο Χαρούκι Μουρακάμι [Haruki Murakami], πολυβραβευμένος συγγραφέας, μεταφραστής, μαραθωνοδρόμος και λάτρης της τζαζ μουσικής. Τα βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Boo...

Τόμας Χάρντυ: «Υπάρχει μια πάθηση χειρότερη από την τυφλότητα: να βλέπεις πράγματα που δεν υπάρχουν»

Τόμας Χάρντυ: «Υπάρχει μια πάθηση χειρότερη από την τυφλότητα: να βλέπεις πράγματα που δεν υπάρχουν»

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 11 Ιανουαρίου 1928, έφυγε από τη ζωή ο συγγραφέας και ποιητής Τόμας Χάρντυ [Thomas Hardy], αφού υπαγόρεψε, καθηλωμένος στο κρεβάτι του, το τελευταίο ποίημά του στη σύζυγό του. Τα βιβλία του Χάρντυ κυκλοφορούν στη γλώσσα μας από τις εκδόσεις Καστανιώτη, Gutenberg, Ροές, Πατάκη, Νεφέλη, Prin...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

«Ο θάνατος του συγγραφέα, δημοσιογράφου και μέλους της Εταιρείας μας, Δημήτρη Φύσσα, ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία και γέμισε θλίψη όλους όσους τον γνώριζαν, προσωπικά ή μέσω των κειμένων του.« 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δημήτρης Φύσσας, «Μήτσος» για τ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ