richard-strauss-250

Του Ευθύμιου Σακκά

Μια μέρα σαν σήμερα έφυγε από την ζωή ο συνθέτης Ρίχαρντ Στράους. Ο πατέρας του ήταν μουσικός και συγκεκριμένα έπαιζε επαγγελματικά κόρνο για στην Όπερα του Παλατιού του Μονάχου. Όπως ήταν φυσικό ο Ρίχαρντ μυήθηκε από νωρίς στα μυστικά τής σύνθεσης λαμβάνοντας μαθήματα πιάνου κυρίως και ολοκλήρωσε το πρώτο του έργο σε ηλικία μόλις έξι ετών.

Επτά χρόνια αργότερα θα έρθει για πρώτη φορά σε επαφή με την μουσική τού Βάγκνερ, γεγονός που αρχικά φάνηκε να τον συγκλονίζει, αλλά έπειτα από πιέσεις τού πατέρα του να εγκαταλείψει της νεωτεριστικές ιδέες και να προσηλωθεί σε κλασικές φόρμες, αποκόπτει τις γέφυρες επιρροών από τον γερμανό ομότεχνό του. Είναι γεγονός ότι ο Στράους παραδέχθηκε αργότερα πως επρόκειτο για σοβαρό λάθος που ενέδωσε στη θέληση τού πατρός του.

Μέχρι την ενηλικίωσή του οι συνθέσεις του ήταν σαφώς επηρεασμένες από τον Σούμαν κυρίως, αλλά η φιλία του με τον βιολονίστα Αλεξάντερ Ρίτερ τον έστρεψε και πάλι προς την μελέτη τού Βάγκνερ, καθώς και των φιλοσοφικών κειμένων του Σοπενχάουερ. Στρέφεται ουσιαστικά προς την τονικότητα και το 1888 παρουσιάζει τον «Δον Ζουάν» που έμελλε να συγκλονίσει τους μουσικούς κύκλους της εποχής. Μέσα σε είκοσι λεπτά ο Στράους αναδεικνύει το ένδοξο παρελθόν της κλασικής μουσικής γεφυρωμένο με ριζοσπαστικό τρόπο σ’ ένα ποίημα που αναφέρεται στους έρωτες του Δον Ζουάν και κορυφώνεται με μια δραματικότητα πρωτόγνωρη.

Θα ακολουθήσει ο «Θάνατος και η εξαΰλωση» με τα έγχορδα να αποδίδουνε με ακρίβεια τις ψυχικές διακυμάνσεις του ήρωα που αναθυμάται το παρελθόν του ενώ πνέει τα λοίσθια, και η συνέχεια ήρθε με το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» εμπνευσμένο από το φιλοσοφικό έργο τού Νίτσε. Εξίσου σημαντικές ήταν και οι όπερες του ανάμεσα στις οποίες συμπεριλαμβάνονται η «Σαλώμη» και η «Ηλέκτρα».

Μαύρη σελίδα ασφαλώς στο βιογραφικό του στάθηκε η συνεργασία του με το ναζιστικό καθεστώς. Ο Χίτλερ υπήρξε ένθερμος θαυμαστής τού έργου του και το 1933 ανέλαβε την θέση διευθυντή στο Κρατικό Ινστιτούτο Μουσικής του Γ’ Ράϊχ. Έμεινε στην θέση αυτή για τρία χρόνια και τελικά απομακρύνθηκε αφού αντίθετα με τις απόψεις των Ναζί υποστήριζε την σπουδαιότητα της μουσικής του Μάλερ και του Ντεμπυσύ, ενώ η οριστική ρήξη ήρθε όταν συνεργάστηκε με τον εβραϊκής καταγωγής συγγραφέα Στέφαν Τσβάϊχ.

Με την πτώση τού φασισμού πολλοί ομότεχνοί του χλευάσανε την στάση του και δεν λείψανε οι προσπάθειες για να τον περάσουνε από δίκη. Για τους λόγους αυτούς κατέφυγε στην Αγγλία, όπου και συνέθεσε τα τελευταία του έργα. Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι το 1926 ο Στράους είχε επισκεφθεί την Ελλάδα διευθύνοντας τέσσερις συναυλίες στην Αθήνα και παρουσιάζοντας άλλα δύο έργα του στην Νάξο. Εκείνη την εποχή η δικτατορία τού Πάγκαλου πρότεινε στον Γερμανό συνθέτη να αναλάβει μαζί με τον φίλο του αρχιτέκτονα Μίκαελ Ροζενάουερ να σχεδιάσουνε το Μέγαρο Μουσικής. Το πόνημα δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ αλλά μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια ο Στράους είχε επισκεφθεί τον Άγγελο και την Εύα Σικελιανού στους Δελφούς και την συνάντηση αυτή πραγματεύεται το δοκίμιο τού Θάνου Κωνσταντινίδη «Ο Ρίχαρντ Στράους στο δελφικό σπίτι των Σικελιανών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα και συνοδεύεται από πλούσιο φωτογραφικό υλικό.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Χάριετ Μπίτσερ Στόου: «Η αλήθεια είναι ό,τι καλύτερο έχουμε να προσφέρουμε»

Χάριετ Μπίτσερ Στόου: «Η αλήθεια είναι ό,τι καλύτερο έχουμε να προσφέρουμε»

Μια μέρα σαν σήμερα, 1 Ιουλίου 1896, πέθανε στην πόλη Χάρτφορντ, πρωτεύουσα της Πολιτείας του Κονέκτικατ, η Αμερικανδία συγγραφέας Χάριετ Μπίτστερ Στόου. 

Του Λεωνίδα Καλούση

 Η Harriet Elisabeth Beecher Stowe, συγγραφέας της «Καλύβας του μπά...

O Γουίλιαμ Στάιρον, η «Εκλογή της Σόφι» και η κατάθλιψη

O Γουίλιαμ Στάιρον, η «Εκλογή της Σόφι» και η κατάθλιψη

Μια μέρα σαν σήμερα, 11 Ιουνίου 1925, γεννήθηκε στο Νιούπορτ της Βιρτζίνια ο βραβευμένος με Πούλιτζερ συγγραφέας Γουίλιαμ Στάιρον. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ο Γουίλιαμ Στάιρον (William Clark Styron, Jr) γεννήθηκε στο Hilton Village, ένα ιστορικό τοπόση...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ