Του Ευθύμιου Σακκά
Μια μέρα σαν σήμερα το 1945 «έφυγε» από την ζωή ο Γάλλος λογοτέχνης Paul Valery (1871-1945). Μεταξύ των άλλων ασχολήθηκε με την ποίηση, το μυθιστόρημα, τα θεατρικά έργα, δοκίμια περί αισθητικής, φιλοσοφίας και πολιτικής. Το εύρος των γνώσεων και της σκέψεις του αποκαλύφθηκε, ουσιαστικά, όταν είδαν το φως της δημοσιότητας τα περίφημα τετράδιά του. Συνολικά 26 τόμοι και 28.000 λέξεις.
Η συγγραφική του πορεία είχε αξιοπερίεργες διακυμάνσεις αλλά ξεκίνησε ουσιαστικά όταν γνωρίστηκε με τον Στεφάν Μαλαρμέ που εξελίχθηκε σε μέντορά του. Έτσι αρχίζει να δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα ώσπου το 1892 έπειτα από μια μεταφυσική εμπειρία στρέφει το ενδιαφέρον του στην φιλοσοφία και τα μαθηματικά. Εκείνη την εποχή ανάγεται και η ενασχόλησή του με το έργο του Ντα Βίντσι και τα επόμενα χρόνια θα γράψει μια μελέτη για τον Ιταλό, «Εισαγωγή στην μέθοδο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι», και ελάχιστα άλλα κείμενα.
Θα ακολουθήσει μια περίοδος σιωπής για μια εικοσαετία περίπου και η επάνοδός του στον χώρο των γραμμάτων πραγματοποιείται το 1917 με το εκτενές ποίημα «Η νεαρή Μοίρα» μέσα από το οποίο αποσαφηνίζει μια κι έξω τις θέσεις του γύρω από την ποίηση. Αποποιείται κάθε είδος έμπνευσης και πόσο μάλλον αυτή που προέρχεται από την περίφημη Μούσα του εκάστοτε ποιητή και υποστηρίζει ότι η τεχνική είναι αυτή που οδηγεί σε υψηλά ποιητικά επιτεύγματα. Στη συνέχεια ακολουθήσανε δύο ποιητικές συλλογές με τον Valery να περιορίζει σαφέστατα την έκταση των στίχων, να ακολουθεί μια καθαρή γραμμή αλά Μαλαρμέ και να αποβάλλει κάθε είδος συναισθηματισμού από την ποιητική του.
Αν και το όνομά του έγινε πιο πολύ γνωστό για την ποίησή του o Valery άφησε πίσω του πλήθος ετερόκλητων κειμένων. Άξια αναφοράς πάντως είναι η πεποίθηση του ότι η μουσική και η αρχιτεκτονική αποτελούν τις υψηλότερες μορφές τέχνης, θέση που την αναλύει διεξοδικά με το κείμενό του «Ευπαλίνος ή ο αρχιτέκτων» που θα δημοσιευθεί το 1921, ενώ μια εικοσαετία αργότερα περίπου και λίγο πριν το θάνατό του θα επανέλθει στο ζήτημα με τον «Διάλογο για το δέντρο», που αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα του. Και στα δύο πραγματεύεται το ζήτημα με την τεχνική του σωκρατικού διαλόγου εκφέροντας τις απόψεις του σχετικά με τον στοχασμό, την τάξη και την δόμηση. Και τα δύο κείμενα κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Άγρα.
Μια αναλυτική εικόνα για το έργο και τη ζωή του μπορεί να ληφθεί από την βιογραφία του Michel Jarrety για τον Γάλλο ποιητή και φιλόσοφο.
