LAPATHIOTHS PAIDI

Μια μέρα σαν σήμερα, 31 Οκτωβρίου 1888, γεννήθηκε στο κέντρο της Αθήνας ο Ναπολέων Λαπαθιώτης. «Καταραμένος» ποιητής, αντισυμβατικός για τα ήθη της εποχής του και τελικά αυτόχειρας, έγραψε με τόλμη και μελαγχολία για τα χαμένα ιδανικά και τις ματαιώσεις της ζωής. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Γιος του μαθηματικού και ανώτερου στρατιωτικού Λεωνίδα Λαπαθιώτη (1854-1942), κυπριακής καταγωγής, που διετέλεσε βουλευτής το 1903-1905 και έγινε υπουργός στρατιωτικών το 1909 και της Βασιλικής Παπαδοπούλου, ανιψιάς του Χαρίλαου Τρικούπη, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης μεγάλωσε με όλες τις ανέσεις της αστικής τάξης που αργότερα στη ζωή του θα απορρίψει.

Παιδί ακόμη ο Ναπολέων Λαπαθιώτης άρχισε να γράφει ποιήματα και το 1901 εκδίδεται με τη φροντίδα του πατέρα του το πρωτόλειο έμμετρο δράμα του με τίτλο «Νέρων ο τύραννος». Στα 17 του, το 1905 κάνει την επίσημη εμφάνισή του στα γράμματα με το ποίημα «Έκσταση» που δημοσιεύει στο περιοδικό «Νουμάς». Το 1907 ιδρύει με άλλους εννιά λογοτέχνες το περιοδικό «Ηγησώ». Το 1909 ολοκληρώνει τις σπουδές του και παίρνει πτυχίο από τη Νομική Σχολή Αθηνών. Δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου. 

LAPATHIOTIS FWTO ORTHIAΤο 1916 μεταβαίνει μαζί με τον πατέρα του στη Θεσσαλονίκη και προσχωρούν στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας. Τον επόμενο χρόνο οι δυο τους ταξιδεύουν στην Αίγυπτο για την στρατολόγηση εθελοντών κι εκεί γνωρίζεται με τον Κωνσταντίνο Καφάβη. Μέχρι το 1921 υπηρετεί στον στρατό ως ανθυπολοχαγός με την ειδικότητα του διερμηνέα. 

Στη δεκαετία του '20 έρχεται σε επαφή με την κομμουνιστική ιδεολογία. Το 1927 εκδηλώνει την επιθυμία να διαγραφεί από το χριστιανικό ποίμνιο και για τον σκοπό αυτό στέλνει επιστολή στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών μέσω της εφημερίδας Ριζοσπάστης. «Η χριστιανική θρησκεία όπως επίσης και κάθε άλλη θρησκεία μου έχει αποβή τελείως περιττή», αναφέρει στην επιστολή.

Αργότερα, συνεργάζεται με το αριστερό περιοδικό «Νέοι Πρωτοπόροι» όπου το 1932 δημοσιεύει το πεζό ποίημα «Τραγούδι για το ξύπνημα του προλεταριάτου». Σύμφωνα με μαρτυρίες, το 1943 όντας σε επαφή με αντάρτες του ΕΛΑΣ τους δώρισε όπλα του στρατιωτικού πατέρα του.

…Ακούς, ακούς; ζυγώνουν οι ξυπόλυτοι -ζητιάνοι της χαράς και της αγάπης- οι καταφρονεμένοι, με τα χοντρά, τα ροζιασμένα δάχτυλα και την αδέξια την περπατησιά, για να σου στρίψουν το άσπρο σου λαιμάκι -και για να σ’ αφανίσουν, μια για πάντα, μεταξωτή μυγιάγγιχτη κουκλίτσα, καμαρωτή μικρούλα τιγριδούλα, κοκώνα με τη σάπια την ψυχή!…

Η ποίησή του 

Θεωρείται από τους σημαντικότερους ποιητές της νεοσυμβολιστικής και νεορομαντικής σχολής. Στα πρώτα του ποιήματα είναι επηρεασμένος από τον αισθητισμό και τον αισθησιασμό που κυριαρχεί στις αρχές του 20ού αιώνα, και τους Ουώλτερ Χορέισο Πέιτερ και Όσκαρ Ουάιλντ, ενώ στα τελευταία του κυριαρχεί το αίσθημα απελπισίας και η βαθιά μελαγχολία. Ο Λαπαθιώτης ασχολήθηκε επίσης με το λογοτεχνικό δοκίμιο, τη μετάφραση, τη μουσική σύνθεση, ενώ, έγραψε και θεατρικά έργα. Το έργο του βρίσκεται διασκορπισμένο σε περιοδικά και εφημερίδες.

LAPATHIOTIS H ZWH MOUΗ μοναδική του ποιητική συλλογή με τίτλο «Τα πρώτα ποίηματα» δημοσιεύτηκε το 1939, ενώ μετά τον θάνατό του, ο φιλόλογος και συγγραφέας  Άρης Δικταίος εξέδωσε, το 1964, τα ποιήματά του.

Στο βιβλίο Η Ζωή μου (2009, επιμέλεια Γιάννης Παπακώστας, εκδ. Κέδρος) συγκεντρώνονται σε έναν τόμο τα αυτοβιογραφικά κείμενά του που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Μπουκέτο» το διάστημα Απριλίου - Οκτωβρίου 1940. 

Με τα κείμενα αυτά εκτός από τη δική του ζωή και τους κοινωνικούς προβληματισμούς του, φωτίζουν και πλευρές της πνευματικής μας ζωής κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα. Αναφέρονται στις λογοτεχνικές συντροφιές και τα φιλολογικά στέκια ("Νέον Κέντρον", "Κοραής" και σε άλλα σημεία στην περιοχή Νεαπόλεως), στην ίδρυση περιοδικών και τη δράση τους (Ηγησώ, Ανεμώνη, Νουμάς) και, επίσης, σε σύγχρονους συγγραφείς, σε λογοτεχνικά και θεατρικά έργα της εποχής.

Ποιήματά του έχουν μελοποιηθεί από πολλούς Έλληνες συνθέτες. Ένα από τα πιο γνωστά είναι το Ερωτικό από τον Νίκο Ξυδάκη. 

Ἐρωτικό

Καημὸς ἀλήθεια νὰ περνῶ
τοῦ ἔρωτα πάλι τὸ στενό,
ὥσπου νὰ πέσει ἡ σκοτεινιὰ
μιὰ μέρα τοῦ θανάτου...

Στενὸ βαθὺ καὶ θλιβερό,
ποῦ θὰ θυμᾶμαι γιὰ καιρό,
- τί μοῦ στοιχίζει στὴν καρδιὰ
τὸ ξαναπέρασμά του;

Ἂς εἶναι, ὡστόσο, - τί ὠφελεῖ;
Γυρεύω πάντα τὸ φιλί,
στερνὸ φιλί, πρῶτο φιλὶ
καὶ μὲ λαχτάρα πόση!

Γυρεύω πάντα τὸ φιλὶ - ἂχ καρδιά μου!
ποὺ μοῦ τὸ τάξανε πολλοί,
κι ὅμως δὲν μπόρεσε κανεὶς
ποτὲ νὰ μοῦ τὸ δώσει...

Ἴσως μιὰ μέρα, ὅταν χαθῶ,
γυρνώντας πάλι στὸ βυθὸ
καὶ μὲ τὴ νύχτα μυστικά,
γίνουμε πάλι ταίρι,

αὐτὸ τὸ ἀνεύρετο φιλί,
ποὺ τὸ λαχτάρησα πολύ,
- σὰ μιὰ παλιά της ὀφειλὴ
- νὰ μοῦ τὸ ξαναφέρει...

Έζησε, έγραψε και έβαλε τέλος στη ζωή του στην οικία Λαπαθιώτη

Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, στην περίφημη οικία Λαπαθιώτη, ένα αρχοντικό νεοκλασσικό που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Κουντουριώτου και Οικονόμου, κάτω από τον Λόφο του Στρέφη στα Εξάρχεια. Το οίκημα έχει κηρυχθεί διατηρητέο ιστορικό και αρχιτεκτονικό μνημείο. Στο σπίτι αυτό αυτοκτόνησε με ένα από τα όπλα του στρατιωτικού πατέρα του τη νύχτα της 7ης προς 8ης Ιανουαρίου 1944. Ζούσε σε απόλυτη ένδεια, εξαντλημένος από τις στερήσεις της Κατοχής, ένα ερείπιο από την χρήση ναρκωτικών. Για τα έξοδα της κηδείας του χρειάστηκε να γίνει έρανος από φίλους του.

Ο Λαπαθιώτης ήταν ομοφυλόφιλος. Μια πρόκληση, μια ανήθικη επιλογή ζωής για την συντηρητική κοινωνία της εποχής του. Στο βιβλίο του Πέτρου Χαρτοκόλλη Ιδανικοί αυτόχειρες - Έλληνες λογοτέχνες που αυτοκτόνησαν (εκδ. Εστία) στο κεφάλαιο «ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ: Στον ίσκιο του αυτόχειρα της Πρέβεζας» μεταφέρεται μια καταγραφή από το ημερολόγιο του ποιητή: 

Αν ποτέ μου δοθεί η ευκαιρία να γράψω την αυτοβιογραφία μου, εκείνο που πρέπει να τονίσω, πρώτο-πρώτο, είναι το εξής: ότι ποτέ, σε καμία στιγμή της ζωής μου, δεν θεώρησα ελάττωμα την υλικήν αποστροφή μου στη γυναίκα, και την έλξη μου από το ίδιο μου το φύλο. Αλλ' απεναντίας, αυτή την ιδιότητά μου, τη θεώρησα πάντα όχι σαν αδυναμία, αλλά σαν μια ωραία και καινούργια δύναμη, μια προηγμένη και ανώτερη τάση, για την οποία ήμουν πάντα περήφανος! Κ' άλλοι ας νομίζουν ό,τι θέλουν!

LAPATHIOTIS meteor and shadow 2
Ο Τάκης Μόσχος στην ταινία «Μετέωρο και σκιά» (1985) του Τάκη Σπετσιώτη. 
 

Η βιογραφική ταινία Μετέωρο και σκιά (1985) του Τάκη Σπετσιώτη με τον Τάκη Μόσχο στον ρόλο του Λαπαθιώτη και τους Γιώργο Κέντρο, Μιχαήλ Μαρμαρινό κ.α. είναι ένα ενδιαφέρον κινηματογραφικό του πορτρέτο και μια ταινία που πλεόν εντάσσεται στην κατηγορία queer cinema καθώς πραγματεύεται την ομοφυλοφιλία του ποιητή και τα βιώματά του. 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φραντς Κάφκα: «Όσα αφήνω πίσω μου, να καούν χωρίς να διαβαστούν»

Φραντς Κάφκα: «Όσα αφήνω πίσω μου, να καούν χωρίς να διαβαστούν»

Μια ημέρα σαν σήμερα, στις 3 Ιουλίου 1883, γεννήθηκε στην Πράγα ο Φραντς Κάφκα, ένας από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ου αιώνα.

Επιμέλεια: Book Press

Ο ...

Μιγκέλ Άνχελ Αστούριας, ο συγγραφέας από «τη γενναιόδωρη χώρα των ανθρώπων του καλαμποκιού»

Μιγκέλ Άνχελ Αστούριας, ο συγγραφέας από «τη γενναιόδωρη χώρα των ανθρώπων του καλαμποκιού»

Μια μέρα σαν σήμερα, 9 Ιουνίου 1974, πέθανε στη Μαδρίτη ο βραβευμένος με Νόμπελ συγγραφέας και διπλωμάτης Μιγκέλ Άνχελ Αστούριας. 

Του Ευθύμιου Σακκά

Είχε γεννηθεί το 1899 στη Γουατεμάλα και σπούδασε νομική στο...

Φραντς Γιόζεφ Χάιντν: «Προτιμώ να είμαι κοντά σε ανθρώπους της σειράς μου…»

Φραντς Γιόζεφ Χάιντν: «Προτιμώ να είμαι κοντά σε ανθρώπους της σειράς μου…»

Μια μέρα σαν σήμερα το 1809 πέθανε στην Βιέννη ο συνθέτης Φραντς Γιόζεφ Χάιντν (Franz Joseph Haydn). Eίχε γεννηθεί σ’ ένα χωριό της Αυστρίας και ο πατέρας του έπαιζε ερασιτεχνικά άρπα. Ο Haydn έλαβε τα πρώτα μαθήματα μουσικής από έναν συγγενή του και συγκεκριμένα διδάχτηκε βιολί και κλειδοκύμβαλο. 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ