LAPATHIOTHS PAIDI

Μια μέρα σαν σήμερα, 31 Οκτωβρίου 1888, γεννήθηκε στο κέντρο της Αθήνας ο Ναπολέων Λαπαθιώτης. «Καταραμένος» ποιητής, αντισυμβατικός για τα ήθη της εποχής του και τελικά αυτόχειρας, έγραψε με τόλμη και μελαγχολία για τα χαμένα ιδανικά και τις ματαιώσεις της ζωής. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Γιος του μαθηματικού και ανώτερου στρατιωτικού Λεωνίδα Λαπαθιώτη (1854-1942), κυπριακής καταγωγής, που διετέλεσε βουλευτής το 1903-1905 και έγινε υπουργός στρατιωτικών το 1909 και της Βασιλικής Παπαδοπούλου, ανιψιάς του Χαρίλαου Τρικούπη, ο Ναπολέων Λαπαθιώτης μεγάλωσε με όλες τις ανέσεις της αστικής τάξης που αργότερα στη ζωή του θα απορρίψει.

Παιδί ακόμη ο Ναπολέων Λαπαθιώτης άρχισε να γράφει ποιήματα και το 1901 εκδίδεται με τη φροντίδα του πατέρα του το πρωτόλειο έμμετρο δράμα του με τίτλο «Νέρων ο τύραννος». Στα 17 του, το 1905 κάνει την επίσημη εμφάνισή του στα γράμματα με το ποίημα «Έκσταση» που δημοσιεύει στο περιοδικό «Νουμάς». Το 1907 ιδρύει με άλλους εννιά λογοτέχνες το περιοδικό «Ηγησώ». Το 1909 ολοκληρώνει τις σπουδές του και παίρνει πτυχίο από τη Νομική Σχολή Αθηνών. Δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου. 

LAPATHIOTIS FWTO ORTHIAΤο 1916 μεταβαίνει μαζί με τον πατέρα του στη Θεσσαλονίκη και προσχωρούν στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας. Τον επόμενο χρόνο οι δυο τους ταξιδεύουν στην Αίγυπτο για την στρατολόγηση εθελοντών κι εκεί γνωρίζεται με τον Κωνσταντίνο Καφάβη. Μέχρι το 1921 υπηρετεί στον στρατό ως ανθυπολοχαγός με την ειδικότητα του διερμηνέα. 

Στη δεκαετία του '20 έρχεται σε επαφή με την κομμουνιστική ιδεολογία. Το 1927 εκδηλώνει την επιθυμία να διαγραφεί από το χριστιανικό ποίμνιο και για τον σκοπό αυτό στέλνει επιστολή στον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών μέσω της εφημερίδας Ριζοσπάστης. «Η χριστιανική θρησκεία όπως επίσης και κάθε άλλη θρησκεία μου έχει αποβή τελείως περιττή», αναφέρει στην επιστολή.

Αργότερα, συνεργάζεται με το αριστερό περιοδικό «Νέοι Πρωτοπόροι» όπου το 1932 δημοσιεύει το πεζό ποίημα «Τραγούδι για το ξύπνημα του προλεταριάτου». Σύμφωνα με μαρτυρίες, το 1943 όντας σε επαφή με αντάρτες του ΕΛΑΣ τους δώρισε όπλα του στρατιωτικού πατέρα του.

…Ακούς, ακούς; ζυγώνουν οι ξυπόλυτοι -ζητιάνοι της χαράς και της αγάπης- οι καταφρονεμένοι, με τα χοντρά, τα ροζιασμένα δάχτυλα και την αδέξια την περπατησιά, για να σου στρίψουν το άσπρο σου λαιμάκι -και για να σ’ αφανίσουν, μια για πάντα, μεταξωτή μυγιάγγιχτη κουκλίτσα, καμαρωτή μικρούλα τιγριδούλα, κοκώνα με τη σάπια την ψυχή!…

Η ποίησή του 

Θεωρείται από τους σημαντικότερους ποιητές της νεοσυμβολιστικής και νεορομαντικής σχολής. Στα πρώτα του ποιήματα είναι επηρεασμένος από τον αισθητισμό και τον αισθησιασμό που κυριαρχεί στις αρχές του 20ού αιώνα, και τους Ουώλτερ Χορέισο Πέιτερ και Όσκαρ Ουάιλντ, ενώ στα τελευταία του κυριαρχεί το αίσθημα απελπισίας και η βαθιά μελαγχολία. Ο Λαπαθιώτης ασχολήθηκε επίσης με το λογοτεχνικό δοκίμιο, τη μετάφραση, τη μουσική σύνθεση, ενώ, έγραψε και θεατρικά έργα. Το έργο του βρίσκεται διασκορπισμένο σε περιοδικά και εφημερίδες.

LAPATHIOTIS H ZWH MOUΗ μοναδική του ποιητική συλλογή με τίτλο «Τα πρώτα ποίηματα» δημοσιεύτηκε το 1939, ενώ μετά τον θάνατό του, ο φιλόλογος και συγγραφέας  Άρης Δικταίος εξέδωσε, το 1964, τα ποιήματά του.

Στο βιβλίο Η Ζωή μου (2009, επιμέλεια Γιάννης Παπακώστας, εκδ. Κέδρος) συγκεντρώνονται σε έναν τόμο τα αυτοβιογραφικά κείμενά του που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Μπουκέτο» το διάστημα Απριλίου - Οκτωβρίου 1940. 

Με τα κείμενα αυτά εκτός από τη δική του ζωή και τους κοινωνικούς προβληματισμούς του, φωτίζουν και πλευρές της πνευματικής μας ζωής κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα. Αναφέρονται στις λογοτεχνικές συντροφιές και τα φιλολογικά στέκια ("Νέον Κέντρον", "Κοραής" και σε άλλα σημεία στην περιοχή Νεαπόλεως), στην ίδρυση περιοδικών και τη δράση τους (Ηγησώ, Ανεμώνη, Νουμάς) και, επίσης, σε σύγχρονους συγγραφείς, σε λογοτεχνικά και θεατρικά έργα της εποχής.

Ποιήματά του έχουν μελοποιηθεί από πολλούς Έλληνες συνθέτες. Ένα από τα πιο γνωστά είναι το Ερωτικό από τον Νίκο Ξυδάκη. 

Ἐρωτικό

Καημὸς ἀλήθεια νὰ περνῶ
τοῦ ἔρωτα πάλι τὸ στενό,
ὥσπου νὰ πέσει ἡ σκοτεινιὰ
μιὰ μέρα τοῦ θανάτου...

Στενὸ βαθὺ καὶ θλιβερό,
ποῦ θὰ θυμᾶμαι γιὰ καιρό,
- τί μοῦ στοιχίζει στὴν καρδιὰ
τὸ ξαναπέρασμά του;

Ἂς εἶναι, ὡστόσο, - τί ὠφελεῖ;
Γυρεύω πάντα τὸ φιλί,
στερνὸ φιλί, πρῶτο φιλὶ
καὶ μὲ λαχτάρα πόση!

Γυρεύω πάντα τὸ φιλὶ - ἂχ καρδιά μου!
ποὺ μοῦ τὸ τάξανε πολλοί,
κι ὅμως δὲν μπόρεσε κανεὶς
ποτὲ νὰ μοῦ τὸ δώσει...

Ἴσως μιὰ μέρα, ὅταν χαθῶ,
γυρνώντας πάλι στὸ βυθὸ
καὶ μὲ τὴ νύχτα μυστικά,
γίνουμε πάλι ταίρι,

αὐτὸ τὸ ἀνεύρετο φιλί,
ποὺ τὸ λαχτάρησα πολύ,
- σὰ μιὰ παλιά της ὀφειλὴ
- νὰ μοῦ τὸ ξαναφέρει...

Έζησε, έγραψε και έβαλε τέλος στη ζωή του στην οικία Λαπαθιώτη

Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, στην περίφημη οικία Λαπαθιώτη, ένα αρχοντικό νεοκλασσικό που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Κουντουριώτου και Οικονόμου, κάτω από τον Λόφο του Στρέφη στα Εξάρχεια. Το οίκημα έχει κηρυχθεί διατηρητέο ιστορικό και αρχιτεκτονικό μνημείο. Στο σπίτι αυτό αυτοκτόνησε με ένα από τα όπλα του στρατιωτικού πατέρα του τη νύχτα της 7ης προς 8ης Ιανουαρίου 1944. Ζούσε σε απόλυτη ένδεια, εξαντλημένος από τις στερήσεις της Κατοχής, ένα ερείπιο από την χρήση ναρκωτικών. Για τα έξοδα της κηδείας του χρειάστηκε να γίνει έρανος από φίλους του.

Ο Λαπαθιώτης ήταν ομοφυλόφιλος. Μια πρόκληση, μια ανήθικη επιλογή ζωής για την συντηρητική κοινωνία της εποχής του. Στο βιβλίο του Πέτρου Χαρτοκόλλη Ιδανικοί αυτόχειρες - Έλληνες λογοτέχνες που αυτοκτόνησαν (εκδ. Εστία) στο κεφάλαιο «ΝΑΠΟΛΕΩΝ ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ: Στον ίσκιο του αυτόχειρα της Πρέβεζας» μεταφέρεται μια καταγραφή από το ημερολόγιο του ποιητή: 

Αν ποτέ μου δοθεί η ευκαιρία να γράψω την αυτοβιογραφία μου, εκείνο που πρέπει να τονίσω, πρώτο-πρώτο, είναι το εξής: ότι ποτέ, σε καμία στιγμή της ζωής μου, δεν θεώρησα ελάττωμα την υλικήν αποστροφή μου στη γυναίκα, και την έλξη μου από το ίδιο μου το φύλο. Αλλ' απεναντίας, αυτή την ιδιότητά μου, τη θεώρησα πάντα όχι σαν αδυναμία, αλλά σαν μια ωραία και καινούργια δύναμη, μια προηγμένη και ανώτερη τάση, για την οποία ήμουν πάντα περήφανος! Κ' άλλοι ας νομίζουν ό,τι θέλουν!

LAPATHIOTIS meteor and shadow 2
Ο Τάκης Μόσχος στην ταινία «Μετέωρο και σκιά» (1985) του Τάκη Σπετσιώτη. 
 

Η βιογραφική ταινία Μετέωρο και σκιά (1985) του Τάκη Σπετσιώτη με τον Τάκη Μόσχο στον ρόλο του Λαπαθιώτη και τους Γιώργο Κέντρο, Μιχαήλ Μαρμαρινό κ.α. είναι ένα ενδιαφέρον κινηματογραφικό του πορτρέτο και μια ταινία που πλεόν εντάσσεται στην κατηγορία queer cinema καθώς πραγματεύεται την ομοφυλοφιλία του ποιητή και τα βιώματά του. 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ίμρε Κέρτες: «Στο μυθιστόρημα δεν έχουν σημασία τα γεγονότα αλλά τι τους προσθέτεις»

Ίμρε Κέρτες: «Στο μυθιστόρημα δεν έχουν σημασία τα γεγονότα αλλά τι τους προσθέτεις»

Μια μέρα σαν σήμερα, 9 Νοεμβρίου 1929, γεννήθηκε στη Βουδαπέστη ο Ίμρε Κέρτες. Το 1944 στάλθηκε στο Άουσβιτς και στη συνέχεια στο Μπούχενβαλντ. Επέζησε, έζησε πολλά χρόνια στη Γερμανία, εργάστηκε ως δημοσιογράφος και μεταφραστής. Έγραψε λογοτεχνία και το 2002 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Του Λε...

Τζον Φόουλς: «Ενάντια σε κάθε επιταγή λογικής, διάλεξα την Ελλάδα»

Τζον Φόουλς: «Ενάντια σε κάθε επιταγή λογικής, διάλεξα την Ελλάδα»

Μια μέρα σαν σήμερα, 5 Νοεμβρίου 2005, πέθανε σε ηλικία 79 ετών ο Άγγλος Τζον Φόουλς, συγγραφέας, μεταξύ άλλων, του θρυλικού «Μάγου» που διαδραματίζεται στις Σπέτσες. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ο Τζον Ρόμπερτ Φόουλς (John Robert Fowles) είχε γεννηθεί στ...

Γεώργιος Θεοτοκάς: «Το έργο τέχνης είναι το πιο ατομικιστικό φαινόμενο»

Γεώργιος Θεοτοκάς: «Το έργο τέχνης είναι το πιο ατομικιστικό φαινόμενο»

Μια μέρα σαν σήμερα, 30 Οκτωβρίου 1966, πέθανε στην Αθήνα ο λογοτέχνης Γεώργιος Θεοτοκάς. Ήταν 61 ετών και η αιτία του αιφνίδιου θανάτου του ήταν αδιάγνωστος καρκίνος στο ήπαρ. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ο Γεώργιος Θεοτοκάς είχε γεννηθεί στις 27 Αυγούστ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Μια παράσταση βασισμένη στα «Κόκκινα Φανάρια» του Αλέκου Γαλανού, στο CARTEL Τεχνοχώρος, στο Παλιό Μηχανουργείο στην περιοχή του Ρέντη (που έχει παραχωρηθεί από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση). Κάθε Σάββατο & Κυριακή στις 21.00 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 (από τη Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου)

Επιμέλεια: B...

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κριτική πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα βιβλία, τόσο τίτλοι μεταφρασμένης και ελληνικής λογοτεχνίας, όσο και δοκίμια, μελέτες κ.ά. Δείτε τα αναλυτικά στο άρθρο που ακολουθεί. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Σήμερα, 24 Ιανουαρίου 2022, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας για πάντα στραμμένους τους προβολείς στην πολυβραβευμένη διαδρομή του στην Έβδομη Τέχνη. Λόγω των έκτακτων καιρικών συνθηκών η εκδήλωση «Αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» που είχε προγρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ