alt

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

«Το φιάσκο της ζωής μας, η σκληρή φάρσα του εφήμερου», έγραφε ο Παπαγιώργης, «έγκειται στο γεγονός ότι πρέπει να θεωρήσουμε ισχυρά τεκμήρια ζωής τις λαθραίες στιγμές που ένας φίλος έζησε ή λησμόνησε πλάι μας, χωρίς να έχει την πρόθεση να τις υπογράψει σαν διαθήκη. Το τυχαίο άναμμα της στιγμής, το συμπτωματικό και το ακούσιο αποκτούν ξαφνικά κύρος κωδίκελων». Με την πένα του πολύπειρου, ο Παπαγιώργης είχε μαντέψει και το ανέφικτο του έρωτα. «Έρωτες και κουραφέξαλα. Απλώς τους ζουν άμαθοι άνθρωποι, κατάλληλοι δηλαδή για να τρελαθούν από τα βάσανα της καρδιάς που τυφλώνεται, λατρεύοντας τις παραισθησιογόνες στερήσεις της». Η φιλία του έρωτα, ο έρως της φιλίας, κι εμείς στην κόψη του χιάσματος.

Έρωτας είναι η ψυχική συγγένεια μεταξύ ανθρώπων που εργάστηκαν, αισθάνθηκαν, κόπιασαν και αγάπησαν ομοθυμαδόν. Είναι έρωτας κι όχι αγάπη ή οικογένεια, διότι έρωτας είναι η ηθελημένη αγάπη, είναι η επιλεγμένη οικογένεια. Κατά τον τρόπο που στα αλβανικά, όπως μου εξηγούσε φίλος, δεν υπάρχει η λέξη αγάπη, μήτε σ’ αγαπώ, υπάρχει μόνο σε θέλω.

-Είναι σαν την θάλασσα.
-Τι είναι σαν την θάλασσα;
-Τα συναισθήματα.
-Δηλαδή;
-Είναι βαθιά και ευμετάβλητα.

Από παιδί αισθανόμουν ο έσχατος άνθρωπος της γης. «Και γω το ίδιο πάντα νιώθω», μου απαντούσε κάθε φορά που υπερέβαινα εσκαμμένα, προβαίνοντας σε άτσαλες εξομολογήσεις.

Από παιδί αισθανόμουν ο έσχατος άνθρωπος της γης. «Και γω το ίδιο πάντα νιώθω», μου απαντούσε κάθε φορά που υπερέβαινα εσκαμμένα, προβαίνοντας σε άτσαλες εξομολογήσεις. «Υπάρχει το καλό», συμπλήρωνε, «το έχω ακούσει, υπάρχει, απλώς εμάς μας πάει πάντα έτσι». Αυτό το «και γω το ίδιο πάντα νιώθω», από έναν άνθρωπο του οποίου η ευφυΐα, το ήθος και η κρίση σε έκαναν ανηλεώς να εν-τρέπεσαι, σε συνδυασμό με το «υπάρχει το καλό, το έχω ακούσει, υπάρχει», μου έφταναν να βαλαντώσω.

Θα θυμάμαι πάντοτε τον τρόπο που άνοιγαν λίγο παραπάνω τα μάτια του, όταν αντιλαμβανόταν ότι εξέθετα τον εαυτό μου. Το ότι με βοηθούσε κάθε φορά που βρισκόμουν σε ανάγκη, με ένα τρόπο που δεν επέτρεπε ευχαριστώ. Οι ατάκες του θα βουίζουν στα αυτιά μου όσοι ωκεανοί και όσες ήπειροι κι αν μας χωρίζουν ή μας ενώνουν. «Μα τι γίνεται τελικά, μόνο εγώ πιστεύω στον γάμο;». Είχε καρφώσει στον τιρανέζικο αέρα ένα Σάββατο μεσημέρι, καθώς σχολιάζαμε τα τρέχοντα αισθηματικά ήθη. Αυτός ο αψεγάδιαστος τεχνοκράτης, ευρωπαϊκών και διεθνών προδιαγραφών, του οποίου ακόμη και οι πιο λεπταίσθητες κινήσεις, όταν το επαγγελματικό πρωτόκολλο στενεύει ασφυκτικά, έχουν ένα αγλάισμα από αμερικανικό κινηματογράφο, λατρεύει τα ντραμς, τον σκύλο του, και όλη του η ζωή είναι η γυναίκα του και ο μικρός του, που γεννήθηκε κατακαλόκαιρο «με δυο σπρωξιές μόνο».

Όταν έφυγε, και αυγάτισαν τα χιλιόμετρα και τα μίλια που μας χωρίζουν, αισθανόμουν ότι δεν με αγάπησε όσο θα ήθελα. Αλλά ποιος χορταίνει την αγάπη;

Όταν έφυγε, και αυγάτισαν τα χιλιόμετρα και τα μίλια που μας χωρίζουν, αισθανόμουν ότι δεν με αγάπησε όσο θα ήθελα. Αλλά ποιος χορταίνει την αγάπη; Όσες φορές, όμως, το έκανε, το έπραξε ακέραια. «Τρως τόσο deliberately, μου 'χει πει ένα μεσημέρι», αφήνοντας με άφωνη. Τα αγγλικά ήταν η «πρώτη» μητρική του γλώσσα, τα ελληνικά ήταν η «δεύτερη», αν εξαιρέσεις τα ιταλικά που μιλούσε έως την ηλικία των πέντε, και για τον λόγο αυτό, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα οι συμμαθητές του στο νηπιαγωγείο τον πείραζαν «Μουσολίνι». «Κάθε σου κίνηση είναι τόσο προμελετημένη, και συγγνώμη που παρατηρώ τον τρόπο που τρως».

Μόνο με τον άλλον κερδίζουμε ή χάνουμε τον εαυτό μας. Ο Παπαγιώργης μπορεί να μην πίστευε στους φίλους, την φιλία, όμως, την πίστευε απολύτως. Που σαν το θαύμα, κατά τον Montaigne, συμβαίνει σπάνια. «Το ανοίγω», θα μου πει από τηλεφώνου, όταν δει το κείμενο. «Tο υπέγραψες; Άντε να δούμε σε τι μπελάδες έβαλες πάλι τον εαυτό σου».

Την ημέρα που έφευγε, επέδειξε την σκληρότητα τελευταία στιγμή να 'ρθει να αποχαιρετίσει. «Friends for life, συμφωνείς; Πες μου, συμφωνείς;». Επέμενε δίχως να αφήνει περιθώριο. Ένευσα θετικά, για να μην προδώσει η φωνή τον λυγμό και χαμηλώνοντας το βλέμμα βιάστηκα να κλείσω την πόρτα.

Αν για τον Κούντερα, έρωτας δεν είναι η επιθυμία του να κάνεις έρωτα, αλλά ο μοιρασμένος ύπνος -η επιθυμία για την πράξη του έρωτα μπορεί να υπάρξει για πολλές γυναίκες, αλλά μόνο με εκείνη που αγαπάς θέλεις να μοιραστείς τον ύπνο σου-, το ίδιο συμβαίνει πάνω κάτω με τη φιλία. Φιλία δεν είναι ένας καφές, μία βόλτα, ένα γεύμα. Είναι το μοιρασμένο, το κοινό καρδιοχτύπι.

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι Σύμβουλος Επικοινωνίας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές

Ανάμεσα στο έργο και στις πολιτικές αντιλήψεις συχνά... «η σκιά πέφτει». Η Ανί Ερνό και ο Μισέλ Ουελμπέκ, το έργο τους, οι αντιφάσεις τους και οι πρόσφατες γαλλικές εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

«Η άλλη κόρη»

...
«Φάκελος Καραγάτση»: Πώς να διαβάζουμε τους «κλασικούς»; Υπάρχουν όρια και ποια είναι αυτά; 11 συγγραφείς καταθέτουν τη γνώμη τους

«Φάκελος Καραγάτση»: Πώς να διαβάζουμε τους «κλασικούς»; Υπάρχουν όρια και ποια είναι αυτά; 11 συγγραφείς καταθέτουν τη γνώμη τους

Με αφορμή την πρόσφατη δημόσια συζήτηση που προέκυψε έπειτα από (επι)κριτικό κείμενο για τη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση, τίθεται το ερώτημα: «Πόσο θεμιτό και χρήσιμο είναι να κρίνουμε παλιότερα κείμενα, κλασικά ή όχι, σύμφωνα με σημερινές ευαισθησίες ή απόψεις, π.χ. για τη θέση της γυναίκας ή τις έμφυλες ταυτό...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

Στο 48ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με την εκδότρια της Εστίας, Εύα Καραϊτίδη. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 25 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Επιστρέφει τον Νοέμβρη η 3η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού

Επιστρέφει τον Νοέμβρη η 3η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού

Αναβαθμισμένη, πλουσιότερη, υποσχόμενη και με πολλές εκπλήξεις θα είναι φέτος η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού, η οποία επιστρέφει για τρίτη χρονιά στους Χαρουπόμυλους Λαντίτη, από τις 22 μέχρι τις 24 Νοεμβρίου 2024.

Επιμέλεια: Book Press

Όπως δηλώνουν...

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Τρία μυθιστορήματα που εφάπτονται με σημαντικές πλευρές της πραγματικότητας αυτού του δύσκολου καλοκαιριού. Κύπρος, αμερικανικές εκλογές, Παλαιστίνη. Τρία μυθιστορήματα που μας βοηθούν να εμβαθύνουμε σε μεγάλα γεγονότα, χωρίς να μας περιορίζουν σε αυτά.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Σίριαλ κίλερς, πτώματα που ξεθάβονται τυχαία, ένοχα μυστικά που έρχονται από το παρελθόν, βία και αγωνία στο έπακρο. Επιλέγουμε 13 θρίλερ για τις καυτές ημέρες και νύχτες του καλοκαιριού. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ