alt

Του Δημοσθένη Αγραφιώτη

Στην δεκαετία του 1980, στην Ευρωπαϊκή Eπιτροπή αναπτύχθηκε φιλόδοξο ερευνητικό πρόγραμμα που είχε σαν στόχο να διερευνήσει το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είχε ως τίτλο: FAST – Forecasting & Assessment of Science and Technology. Αναπτύχθηκαν πολλά ερευνητικά έργα, άλλοτε σε σχέση μ’ ένα θέμα – πρόβλημα (π.χ. η εργασία), και άλλοτε σε αναφορά με μια προσέγγιση όπως η στάθμιση (assessment) ορισμένων τεχνολογιών (π.χ. βιοτεχνολογία) και άλλοτε με την αναζήτηση νέων πολιτικών (policies) όχι μόνο στο πλαίσιο της Ευρώπης αλλά και σ’ αυτό του παγκοσμιοποιημένου κόσμου. (Το θέμα «Τέχνη και νέες τεχνολογίες», χειρίστηκε ειδική ευρωπαϊκή ομάδα της οποίας το συντονισμό είχα εγώ προσωπικά.[3]).

altΠαράχθηκαν χιλιάδες σελίδες και έγιναν πολλές συναντήσεις για την επεξεργασία και διάχυση των αποτελεσμάτων. Σε θεωρητικό και μεθοδολογικό επίπεδο διαμορφώθηκαν νέες προτάσεις που θα μπορούσαν να καταταχθούν ως συνεισφορές στις επιστημονικές περιοχές: Προοπτική Διερεύνηση (Foresight), Πρόβλεψη (Forecasting), στάθμιση (assessment), αποτίμηση (evaluation) και αξιολόγηση (review)[1]. Μεταξύ των πολλών επιχειρημάτων τέθηκε το ζήτημα της επάρκειας επιστημονικής: Θεωρητικής και μεθοδολογικής της Στάθμισης (Assessment) και της Πρόβλεψης (Forecasting) σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δημιουργήθηκε ομάδα εργασίας (στην οποία ανήκα κι εγώ) από εμπειρογνώμονες από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Η εργασία αφιερώθηκε στην αναζήτηση των μελετών, άρθρων, ερευνητικών εκθέσεων και βιβλίων που γράφτηκαν στο όνομα της Στάθμισης και της Πρόβλεψης και στη συνέχεια να γίνει μια σύνθεση των προαναφερομένων κειμένων. Με την ανάλυση του συγκεντρωθέντος υλικού δεν διαπιστώθηκε αναφορά στην πιθανή πτώση – κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, μολονότι οι διεργασίες απορύθμισης του σοβιετικού μπλόκ είχαν αρχίσει από το 1985 και που κατέληξαν στην επίσημη διάλυση του (26/12/1991). Με τη δημοσίευση του Report, διαπιστώθηκε η πολιτιστική τυφλότητα των ειδικών. Στην ουσία, το ιστορικό γίγνεσθαι υπομόνευσε πολύ σοβαρά την επιστημονική εμβέλεια και εγκυρότητα των πεδίων γνώσης της Στάθμισης και της Πρόβλεψης. Βέβαια, στη συνέχεια έγιναν γνωστές οι εργασίες του ανθρωπολόγου – ιστορικού – δημογράφου Ε.Todd[4] που με τη μελέτη της επιδείνωσης των δεικτών της Δημόσιας Υγείας (από το 1976) προέβλεψε την πτώση. Επίσης οι εργασίες ρώσου Andrei Amalrik που έθεσε το ερώτημα αν η Σοβιετική Ένωση θα μπορούσε να ξεπεράσει το χρονικό όριο 1984[5].

Κατά αναλογία με τα προαναφερόμενα της Σοβιετικής Ένωσης, διατυπώνεται το ερώτημα αν υπήρξαν κείμενα και μελέτες που είχαν προβλέψει τον ερχομό της κρίσης; Και αν ναι, γιατί οι έρευνες αυτές δεν απέτρεψαν μια ακόμη πολιτιστική τυφλότητα;

Εδώ και έξι χρόνια περίπου η Ελλάδα ζει στο ρυθμό της κρίσης και η «κρισιολογία» (crisiology) έχει αποκτήσει μέγεθος και ταχύτητα αύξησης (www.crisiology.org). Κατά αναλογία με τα προαναφερόμενα της Σοβιετικής Ένωσης, διατυπώνεται το ερώτημα αν υπήρξαν κείμενα και μελέτες που είχαν προβλέψει τον ερχομό της κρίσης; Και αν ναι, γιατί οι έρευνες αυτές δεν απέτρεψαν μια ακόμη πολιτιστική τυφλότητα;

Στις αρχές του 2000 και σε συνέχεια των εργασιών του FAST σ’ όλες τις ευρωπαϊκές χώρες αποφασίστηκε να εκπονηθούν ερευνητικά έργα με τη βοήθεια προσεγγίσεων της Προοπτικής Διερεύνησης (Foresight) με ορίζοντα το 2020 και υιοθετώντας την υπόθεση ότι η επιστήμη και η τεχνολογία θα ήταν οι κινητήριες δυνάμεις για τις μεταβολές και τις ανακατατάξεις σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο των Ευρωπαίων. Στη περίπτωση της Ελλάδας, η χρηματοδότηση του έργου έγινε κατά κύριο λόγο από την Ευρωπαϊκή επιτροπή και το 2021 επιλέχθηκε ως ορόσημο σε σχέση με την επανάσταση του 1821, υπήρξε μια προσδοκία η ενασχόληση των Ελλήνων με την επιστήμη, τεχνολογία και καινοτομία θα οδηγούσε σε μια αναγέννηση – επανάσταση παρόμοια μ’ αυτή του '21 [6].

Στην τελική έκθεση[7] καθώς και στο βιβλίο που εκδόθηκε στη συνέχεια[5] δίνονται όλες οι πληροφορίες σχετικά με το οργανωτικό σχήμα, τις υποθέσεις, τις μεθοδολογικές επιλογές και τα αποτελέσματα. Υπενθυμίζεται ότι εφαρμόστηκε η προσέγγιση της Προοπτικής Διερεύνησης της τελευταίας (τότε) γενιάς που προέβλεπε συλλογικές διαδικασίες, κοινωνική συμμετοχή, και τη διαμόρφωση σεναρίων σε πολλαπλά επίπεδα, έχοντας ως αξιώματα: πρώτο, δεν προβλέπουμε το μέλλον αλλά ετοιμάζουμε (και ετοιμαζόμαστε για) το μέλλον΄ δεύτερο, σύμφωνα με τα σενάρια, οι κοινωνικοί πρωταγωνιστές θα μπορούν να αντλούν ιδέες και λύσεις για τα ζητήματα – προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν στο μέλλον.

Από τις εργασίες προέκυψαν τέσσερα σενάρια:
«Ο κήπος», «Δύο ταχύτητες ή θύλακες διαφοροποίησης», «Ανταγωνιστικό - φιλελεύθερο», «Καταστροφή-Κρίση / Αστάθεια – μείζων κίνδυνος». Κάθε σενάριο έδινε την περιγραφή της χώρας σε πολλά επίπεδά της: Θεσμοί – Διοίκηση – Πολιτική, Οικονομία – Επιχειρήσεις, Κοινωνία (αξίες – πρότυπα – συμπεριφορές), Έρευνα – Τεχνολογία – Καινοτομία. Στο τέταρτο σενάριο δίνονται οι κίνδυνοι (γεωπολιτικοί, τεχνολογικοί και φυσικοί) και σημειώνεται η «κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας» [6, σελ 60-1]. Οι διατυπώσεις – διαπιστώσεις της έρευνας παρουσιάστηκαν και σε δημόσιες συναντήσεις το 2004-5.

Είναι σαφές ότι πρόκειται για, μια ακόμη, πολιτιστική τυφλότητα αν ληφθεί υπόψη η ανέλιξη των πραγμάτων που συνιστά την ελληνική εκδοχή της κρίσης. Τίθεται αμέσως το ερώτημα: ποιοι είναι οι παράγοντες, οι αιτίες που συνέβαλαν σ’ αυτήν την ηθελημένη ή ασυνείδητη ή και ακόμη εθελοτυφλική στάση των νεοελλήνων;

Είναι σαφές ότι πρόκειται για, μια ακόμη, πολιτιστική τυφλότητα αν ληφθεί υπόψη η ανέλιξη των πραγμάτων που συνιστά την ελληνική εκδοχή της κρίσης. Τίθεται αμέσως το ερώτημα: ποιοι είναι οι παράγοντες, οι αιτίες που συνέβαλαν σ’ αυτήν την ηθελημένη ή ασυνείδητη ή και ακόμη εθελοτυφλική στάση των νεοελλήνων;

Θα δοθούν στη συνέχεια κάποιες υποθέσεις εργασίας ως εναύσματα για περαιτέρω έρευνα .

Οι μελέτες του μέλλοντος (Future Studies) και η Προοπτική Διερεύνηση (Foresight) επιτρέπουν την προετοιμασία ή την αναμέτρηση με το μέλλον με τη χρήση επιστημονικών μεθόδων. Το όλο εγχείρημα παραπέμπει στην αντίληψη του χρόνου και στη συμβατική διαίρεσή του (παρελθόν – παρόν – μέλλον). Για τους νέο-Έλληνες η διαίρεση δεν είναι τόσο σαφής και το πρώτο στοιχείο βαραίνει στα δύο υπόλοιπα καθώς οι αρχαίοι Έλληνες έχουν επιτύχει σημαντικές συνεισφορές στην υφήλιο, οι σύγχρονοι Έλληνες δεν χρειάζεται να συνεισφέρουν ξανά.

Οι πρακτικές και οι επιστήμες που σχετίζονται με την συλλογική και οργανωμένη δράση δεν έχουν ισχυρή παράδοση και υπάρχει σύγχυση για την εμβέλειά τους και τα όριά τους. Η σύγχυση ανιχνεύεται και στην απόδοση στα ελληνικά των όρων αγγλοσαξωνικής προέλευσης (π.χ. «review» και «evaluation» αποδίδεται με την ίδια λέξη «αξιολόγηση» αντί των όρων, αντίστοιχα: «αξιολόγηση» και «αποτίμηση»). Είναι σαφές ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές επιστημονικές περιοχές-πρακτικές[1], ωστόσο το ζήτημα έχει προκαλέσει «δραματική» σύγχυση σχετικά με την «αξιολόγηση» των στελεχών της εκπαίδευσης. Έτσι, η ελληνική εκδοχή του «foresight» έπρεπε να ξεπεράσει το εμπόδιο της μετάφρασης του όρου, προτάθηκαν, «προόραση», «προεικονιστική», «προεικονισμός» κ.ά. Τελικά επιλέχθηκε η «προοπτική διερεύνηση» (με δύο λέξεις) σε κάποια αντιστοιχία με τον γαλλικό όρο «analyse prospective».

Δεδομένης της ισχνής ή και ανύπαρκτης παράδοσης στο χώρο της Προοπτικής Διερεύνησης, τέθηκε με επίταση το μεθοδολογικό ζήτημα: Ποια γενιά μεθοδολογίας θα ήταν η πιο ενδεδειγμένη; Επιλέχθηκε η μέθοδος της 4-5ης γενιάς, δηλαδή, όχι Πρόβλεψη (Forecasting), κοινωνικό – θεσμική κινητοποίηση, σενάρια για μια ευέλικτη και ανοιχτή θεώρηση του μέλλοντος. Το επιστημολογικό άλμα ήταν τεράστιο και ο κίνδυνος αστοχίας εξίσου τεράστιος.

Πέρα από την ανυπαρξία παράδοσης, μη σαφούς εμπειρικής γνώσης από την εφαρμογή των μεθόδων, το ανοίκειο του όρου της προοπτικής διερεύνησης, υπήρξε μια ατμόσφαιρα «καθυποψίας».

Πέρα από την ανυπαρξία παράδοσης, μη σαφούς εμπειρικής γνώσης από την εφαρμογή των μεθόδων, το ανοίκειο του όρου της προοπτικής διερεύνησης, υπήρξε μια ατμόσφαιρα «καθυποψίας» καθώς η «παραγγελία», η προβληματική και η χρηματοδότηση είχαν ως πηγή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – μια ακόμη επέμβαση από εξωτερικό, την Ευρώπη, παρ’ όλο, που η ανάγκη για μια Προοπτική Διερεύνηση στο χώρο της έρευνας και τεχνολογίας είχε διατυπωθεί από τις αρχές τους 1980, σ’ όλες τις σοβαρές απόπειρες ενός στοιχειώδους προγραμματισμού της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας (R/D Policy). Οι πολιτικοί υπεύθυνοι είχαν συστηματικά αρνηθεί την πραγμάτωση μιας τέτοιας προσπάθειας, καθώς η λήψη αποφάσεων τους, δεν είχε μακροπρόθεσμους ορίζοντες και σπάνια στηρίζονταν σε σοβαρές μελέτες και έρευνες, αλλά και οι επιστήμονες, οι μηχανικοί και οι ερευνητές εύρισκαν την ιδέα της Προοπτικής Διερεύνησης άχρηστη («η επιστημονική ανακάλυψη δεν προγραμματίζεται») και στη χειρότερη περίπτωση, θεωρήθηκε ότι μια τέτοια δράση θα ήταν προάγγελος ελέγχου της ερευνητικής πράξης.

Η Προοπτική Διερεύνηση 4-5ης γενιάς προϋποθέτει την ενεργοποίηση του πολιτικο-θεσμικού πλαισίου (π.χ. υπουργεία), την ενεργό συμμετοχή ομάδων συμφερόντων-ενδιαφερόντων (π.χ. βιομηχανία) και τον «ενθουσιασμό» των επαγγελματιών στο χώρο της έρευνας και της τεχνολογίας (π.χ. Πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα). Μολονότι, μέλη από τους προαναφερόμενους χώρους συμμετείχαν στις ομάδες εργασίας και συζήτησης, δεν δημιουργήθηκε μια «συμμαχία για το μέλλον». Όταν τελείωσε η συγγραφή των κειμένων, και σύμφωνα με τις προδιαγραφές του έργου, ακολούθησε μια φάση διάχυσης των αποτελεσμάτων: κανείς υπεύθυνος – πρόεδρος των πολιτικών κομμάτων δεν απάντησε θετικά για μια συνάντηση εργασίας με την ερευνητική ομάδα, αφού προηγουμένως έλαβαν αντίγραφο της τελικής έκθεσης. Οι συναντήσεις που έγιναν στα Πανεπιστήμια δεν είχαν τη πλήρη υποστήριξη των Ιδρυμάτων παρά μόνο τη βοήθεια μερικών στελεχών. Καθώς τα ανώτατα στελέχη της Δημόσιας Διοίκησης δεν έχουν την ευχέρεια να χρηματοδοτήσουν ερευνητικά έργα για να θεμελιώσουν εισηγήσεις στους πολιτικούς προϊσταμένους τους, αγνόησαν την πρόσκληση για ένα δημόσιο διάλογο.

H σύγχρονη ελληνική κοινωνία αποφεύγει να κατασκευάσει καθρέπτες για να αναγνωρίσει την πορεία της και να επιχειρεί δραστηριότητες σε μακροπρόθεσμη προοπτική. Γεγονός που την οδηγεί σε αβλεψίες, σε χαλαρές στοχοθεσίες και σε λάθος προτεραιότητες, δηλαδή σε πολιτι(στι)κές τυφλότητες.

Η διαφοροποίηση των κινήτρων θεσμών και των «εμπειρογνωμόνων» ήταν τεράστια. Το πληροφοριακό σύστημα που διαμορφώθηκε δεν είχε τη πληρότητα και τη δυναμική για να ομογενοποιήσει τις έντονες διαφορές των συμμετεχόντων.

Σύμφωνα με τη μεθοδολογία όλοι οι συμμετέχοντες είχαν θεωρηθεί ως «εμπειρογνώμονες» (experts) στο όνομα των γνώσεων και της εμπειρίας τους. Ωστόσο, ήταν γι’ αυτούς η πρώτη συμμετοχή σε παρόμοια διαδικασία και οπωσδήποτε θα έπρεπε να λειτουργήσουν σ’ ένα πνεύμα διεπιστημονικότητας και σε μια ατμόσφαιρα αμοιβαιότητας και δημιουργικής σύλληψης των μελλοντικών προκλήσεων. Στη πράξη αυτή η πρόκληση υπήρξε εξαιρετικά δύσκολη, παρ’ όλη την εκπαίδευση και υποστήριξη.

Αναμφίβολα η προαναφερόμενη παράθεση των εμποδίων για μια ουσιαστική ανάγνωση της τελικής έκθεσης και για μια σαφή αναγνώριση της προοπτικής διερεύνησης ως εργαλείου κοινωνικών πρωτοβουλιών και καινοτομιών είναι εξαιρετικά επιλεκτική. Ωστόσο, καταδεικνύει πως η σύγχρονη ελληνική κοινωνία αποφεύγει να κατασκευάσει καθρέπτες για να αναγνωρίσει την πορεία της και να επιχειρεί δραστηριότητες σε μακροπρόθεσμη προοπτική. Γεγονός που την οδηγεί σε αβλεψίες, σε χαλαρές στοχοθεσίες και σε λάθος προτεραιότητες, δηλαδή σε πολιτι(στι)κές τυφλότητες.

* Ο ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ είναι ποιητής και Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας, ΕΣΔΥ.

Βιβλιογραφία
[1]. Δημοσθένης Αγραφιώτης, Επιστήμη, Τεχνολογία, Κοινωνία, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2000
[2]. Biennial Report, Economic and Social Implications of New Technologies, Group ASSES / FAST / MONITOR / DG – XII – 11 – 3 / CEC and European Parliament, 1990, 2008, Colleclif Work, T. Agersnap, D. Agrafiotis, J. Berleur, H.J. Bullinger, J. Cogan, N. Delai, E. Fontenela (coordinator), F. Goncalves, Ph. De la Saussay, J. Northcott, J. Van Boxsel
[3]. D. Agrafiotis, Report MONITOR (FAST) DG-XII, CEC, Art and New Technologies, European Experts Exploratory Meeting, Athens 26-27/9/1991, 20 p. and Annexes
[4]. Emmanuel Todd, The Final Fall: An Essay on the Decomposition of the Soviet Sphere. La chute finale: Essais sur la décomposition de la sphere Soviétique, Paris, Editions Robert Laffont, 1976.
[5]. Andreï Amalrik, L'Union Soviétique survivra-t-elle en 1984?', Paris, Fayard, 1970.
[6]. Μ. Χλέτσος και Δ. Αγραφιώτης (επιμέλεια-συγγραφή), Επιστημονική και Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση. Ελλάδα 2021, Εκδόσεις Πεδίο, Αθήνα, 2014
[7]. D. Agrafiotis et al, Technology Foresight in Greece, Synthesis Report GSRT – GR / DR – Research EC, March 2005, 162 p.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...
Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ: Ο Σεφέρης, οι αναθεωρητικές μεταφράσεις, ο Ρίλκε, ο Χάρολντ Μπλούμ κι ένα ερώτημα: «Στους κόλπους της ποιητικής συντεχνίας, ο φιλολογισμός αυτός δίχως άλλο εξακολουθεί να γοητεύει. Ωστόσο –εκατό χρόνια από την ιστορική πρώτη έκδοση, το ερώτημα είναι θεμιτό– γοητεύει άλλον κανένα;...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Ο Φίλιππος Τσιμπόγλου, Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σήμερα το πρωί σε ηλικία 66 χρονών.

Επιμέλεια: Book Press

Η ανακοίνωση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

...
Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο βραβευμένος συγγραφέας Μάριο Ντεζιάτι θα παρουσιάσει το βιβλίο του στις 9 Φεβρουαρίου 2023, στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Επιμέλεια: Book Press

O Mario Desiati, συγγραφέας του μυθιστορήματος Ασυμβίβαστοι (πρωτ. τίτλος Spatriat...

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ