Don delillo nyc 02

O Ντον Ντελίλλο βρέθηκε χθες στη Στέγη και μίλησε για τον χρόνο και τις πολλαπλές εκφάνσεις της σύγχρονης πραγματικότητας.

Του Θωμά Συμεωνίδη

Ο χρόνος μοιάζει να κυλάει. Με αυτή τη φράση ξεκινούν Οι χρόνοι του σώματος του Ντον Ντελίλλο και αυτή ήταν η πρώτη εντύπωση βλέποντας τον ογδοντάχρονο Ντελίλλο να εισέρχεται στο πλατό και να κάθεται με φόντο μια δική του ασπρόμαυρη φωτογραφία (αυτή στην αφίσα της εκδήλωσης), όπου είναι εμφανώς νεότερος. Αμέσως, μετά, η παρατήρηση της διαφοράς ανάμεσα στους δύο ενδυματολογικούς κώδικες: στη φωτογραφία πιο «νεανικός», στο πλατό, ζωντανά μπροστά μας, πιο «συντηρητικός». Και μετά, η παράκληση του ίδιου του συγγραφέα (δια στόματος του Ηλία Μαγκλίνη) να μην υπάρχουν φωτογραφίες. [η κεντρική φωτογραφία μας είναι από εκδήλωση στη Νέα Υόρκη]

Ίσως, αυτές οι πρώτες εντυπώσεις, αυτές οι πρώτες στιγμές να μην ήταν τόσο έντονες, αν δεν είχαν σχέση με την ίδια τη θεματολογία του Ντελίλλο, στην οποία δεσπόζει το ερώτημα για τη ροή του χρόνου και την προσπάθεια του Αμερικανού συγγραφέα να αποτυπωθούν οι συνέπειες αυτής της ροής, όχι μόνο με το αμετάκλητο του θανάτου, αλλά και στο γενικότερο πλαίσιο της καθημερινής ζωής και της δυτικής κυρίως κουλτούρας στην οποία ασκεί έντονη κριτική, με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο. Ο συγγραφέας Μπιλ Γκρέι, για παράδειγμα, ήρωας στο μυθιστόρημα Μάο ΙΙ του Ντελίλλο, θα πει στη Μπρίτα που τον έχει συναντήσει για να τον φωτογραφήσει: «Έγινα το υλικό κάποιου. Το υλικό σου, Μπρίτα. Από τη μια υπάρχει ζωή και από την άλλη το θέαμα του καταναλωτή. Όλα γύρω μας τείνουν να δρομολογήσουν τη ζωή μας προς μια οριστική πραγματικότητα, σε έντυπο ή σε σελιλόιντ».

Στον ίδιο διάλογο του Μπιλ με την Μπρίτα υπάρχουν επίσης κάποιες σκέψεις οι οποίες μοιάζουν να συνδέονται αβίαστα με την αμφισημία της «διττής» υπόστασης του Ντελίλλο στο πλατό της μεγάλης σκηνής της Στέγης: «Θέλω να πω, τι σημασία έχει η φωτογραφία όταν γνωρίζεις το έργο του συγγραφέα; Δεν ξέρω. Ο κόσμος, όμως, θέλει πάντα την εικόνα, έτσι δεν είναι; Το πρόσωπο του συγγραφέα είναι η επιφάνεια του έργου του. Είναι μια ένδειξη για το μυστήριο που περικλείει. Ή μήπως το μυστήριο βρίσκεται στο πρόσωπο; Μερικές φορές σκέφτομαι τα πρόσωπα. Όλοι προσπαθούμε να διαβάσουμε τα πρόσωπα. Μερικά είναι καλύτερα από κάποια βιβλία». Λίγο πιο κάτω, ο Μπιλ (αντηχώντας τον Ντελίλλο;) θα προσθέσει: «Κι αυτό που ενδιαφέρει δεν είναι το πώς φαίνομαι τώρα. Είναι το πώς θα φαίνομαι σε είκοσι πέντε χρόνια, καθώς τα πρόσωπα και ο τρόπος ντυσίματος αλλάζουν, καθώς οι φωτογράφοι αλλάζουν…».

Η αφθονία και η απροσδιοριστία της εικόνας, η ψηφιακή της πραγματικότητα, οι πολλαπλές εμφανίσεις των ίδιων και των ίδιων πραγμάτων, που κάθε φορά όμως εμφανίζονται να είναι και κάτι άλλο, απασχολούν τον Ντελίλλο. Και δεν είναι τυχαίο, ίσως, ότι στο έργο του υπάρχει αυτή η αντίστιξη ανάμεσα στην υπεραφθονία πραγμάτων που έχουν σχεδιαστεί και υπάρχουν με αποκλειστικό σκοπό να είναι προσιτά (και αναλώσιμα) και από την άλλη η ιδέα της απομάκρυνσης, της απομόνωσης, του δυσπρόσιτου. Την ίδια ιδέα υποβάλλει και η επιλογή των τοπίων στα έργα του, άλλοτε το Μπρονξ της πολύβουης Νέας Υόρκης και άλλοτε έρημα και αχανή τοπία, σαν αυτά του Τέξας, περιοχές στις οποίες έχει άλλωστε ζήσει και ο ίδιος και στις οποίες αναφέρθηκε στο πλαίσιο της συζήτησης στη Στέγη. Δεν μας ξενίζει λοιπόν ότι η αμφιβολία διατρέχει το έργο του και κυρίως αυτή η αδυναμία προσδιορισμού μιας κοινής συνισταμένης στο επίπεδο της εμφάνισης ενός ατόμου, μιας κοινότητας, μιας χώρας (όπως συμβαίνει για παράδειγμα στο μυθιστόρημά του Τα ονόματα). Μια αμφισημία, επίσης, την οποία προσπαθεί ο Ντελίλλο να προσεγγίσει μέσα από τη σημασία κάποιων λέξεων ή εκφράσεων: «Κάπως. Η πιο αδύναμη λέξη σ’ ολόκληρη τη γλώσσα. Και η έκφραση λίγο πολύ. Και το ίσως. Πάντα το ίσως, το πιθανώς. Και εκείνη συνεχώς πιθανολογεί» (σκέψεις για την κατάσταση της Λόρεν Χάρτκι μετά την απώλεια του πρώην συζύγου της, στους Χρόνους του σώματος).

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση του Ηλία Μαγκλίνη, ο Ντελίλλο, όντως επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα του χρόνου είναι κεντρικό στο έργο του, συμπληρώνοντας ωστόσο ότι «ο χρόνος είναι ένα μυστήριο, δεν μπορούμε να πούμε τι είναι ο χρόνος». Το ίδιο θα μπορούσαμε να πούμε και για τον ίδιο τον Ντελίλλο, αλλά και για κάθε ίσως συγγραφέα αυτού του διαμετρήματος, έστω και αν μέσα από τη συζήτηση και το θερμό χειροκρότημα στο τέλος αισθανθήκαμε οικεία και κοντά του. 

* O ΘΩΜΑΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ είναι συγγραφέας.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μια θετή πατρίδα

Μια θετή πατρίδα

Σκέψεις και ερωτήματα με αφορμή το βιβλίο του Theo Dorgan «Ελληνικά – Ορφέας» (μτφρ. Σωκράτης Καμπουρόπουλος, εκδ. Το Ροδακιό).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Εκείνον το χειμώνα κατάλαβα ότι είμαστε φτωχοί, ...

Στρογγυλή κριτική και μάρκετινγκ βιβλίου

Στρογγυλή κριτική και μάρκετινγκ βιβλίου

Σκέψεις, ερωτήματα και απαντήσεις γύρω από την κριτική βιβλίου και τις σχέσεις μεταξύ εκδοτών, κριτικών και αναγνωστών. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

«Εν μέρει για να εξακριβώσω μια εποχή,
εν μέρει και την ώρα να περάσω,
την νύχτα χθες πήρα μια [σειρά]
[βιβλιοκρι...


Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Δέκα χρόνια μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου για την Ημέρα της Γυναίκας. Τι μεσολάβησε; Τι άλλαξε; 

Της Εύας Στάμου

Στα δέκα χρόνια που μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου με τον τίτλο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τάκης Βαρβιτσιώτης: «Ο ποιητής, αυτός ο αθώος, αυτός ο μάγος»

Τάκης Βαρβιτσιώτης: «Ο ποιητής, αυτός ο αθώος, αυτός ο μάγος»

Μια μέρα σαν σήμερα, 17 Απριλίου 1916, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης

Του Λεωνίδα Καλούση

Αυτός ο μικρός θεός που μιλά

Ο ποιητής
Αυτός ο αθώος
Αυτός ο μάγος
Ο θαυματοποιός
Ο μυστηριώδη...



Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Ανατόλ Φρανς: «Να ζεις χωρίς ψευδαισθήσεις είναι το μυστικό της ευτυχίας»

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Απριλίου 1844, γεννήθηκε στο Παρίσι ο Γάλλος συγγραφέας και κριτικός, βραβευμένος με Νόμπελ το 1921, Ανατόλ Φρανς. 

Του Λεωνίδα Καλούση 

Ο Ζακ Φρανσουά Ανατόλ-Τιμπώ γεννήθηκε σε μια οικογένεια από γονείς μέτριας μόρφωσ...

Ένας διαφορετικός τυμπανιστής, του Γουίλιαμ Μέλβιν Κέλι

Ένας διαφορετικός τυμπανιστής, του Γουίλιαμ Μέλβιν Κέλι

Για το μυθιστόρημα του William M. Kelley «Ένας διαφορετικός τυμπανιστής» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Καθαριστήριο στην οδό Φίλμορ, στο Χάρλεμ τη δεκαετία του '50. David Johnson/Harlem of the West©

Του Διονύση Μαρίνου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Καλό σημάδι, της Ελευθερίας Κυρίμη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελευθερίας Κυρίμη «Καλό σημάδι», το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σήμερα δεν θα συναντιόταν με τον Πότη. Είχε κανονίσει ο δάσκαλος να βρεθεί μ...

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Φτερά στο τσιμέντο, της Ευσταθίας Ματζαρίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ευσταθίας Ματζαρίδου «Φτερά στο τσιμέντο», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[…] Τις ώρες που αυτοί κοιμούνται, αν εξαιρέσω, το ροχαλητό το...

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση, Συλλογικός τόμος (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τον συλλογικό τόμο «Συγχώρεση – Μια ψυχαναλυτική προσέγγιση», σε επιμέλεια του Ιωάννη Βαρτζόπουλου, που κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι στη φύση του ανθρώπου η δυνατότ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ