Don delillo nyc 02

O Ντον Ντελίλλο βρέθηκε χθες στη Στέγη και μίλησε για τον χρόνο και τις πολλαπλές εκφάνσεις της σύγχρονης πραγματικότητας.

Του Θωμά Συμεωνίδη

Ο χρόνος μοιάζει να κυλάει. Με αυτή τη φράση ξεκινούν Οι χρόνοι του σώματος του Ντον Ντελίλλο και αυτή ήταν η πρώτη εντύπωση βλέποντας τον ογδοντάχρονο Ντελίλλο να εισέρχεται στο πλατό και να κάθεται με φόντο μια δική του ασπρόμαυρη φωτογραφία (αυτή στην αφίσα της εκδήλωσης), όπου είναι εμφανώς νεότερος. Αμέσως, μετά, η παρατήρηση της διαφοράς ανάμεσα στους δύο ενδυματολογικούς κώδικες: στη φωτογραφία πιο «νεανικός», στο πλατό, ζωντανά μπροστά μας, πιο «συντηρητικός». Και μετά, η παράκληση του ίδιου του συγγραφέα (δια στόματος του Ηλία Μαγκλίνη) να μην υπάρχουν φωτογραφίες. [η κεντρική φωτογραφία μας είναι από εκδήλωση στη Νέα Υόρκη]

Ίσως, αυτές οι πρώτες εντυπώσεις, αυτές οι πρώτες στιγμές να μην ήταν τόσο έντονες, αν δεν είχαν σχέση με την ίδια τη θεματολογία του Ντελίλλο, στην οποία δεσπόζει το ερώτημα για τη ροή του χρόνου και την προσπάθεια του Αμερικανού συγγραφέα να αποτυπωθούν οι συνέπειες αυτής της ροής, όχι μόνο με το αμετάκλητο του θανάτου, αλλά και στο γενικότερο πλαίσιο της καθημερινής ζωής και της δυτικής κυρίως κουλτούρας στην οποία ασκεί έντονη κριτική, με τον δικό του, ιδιαίτερο τρόπο. Ο συγγραφέας Μπιλ Γκρέι, για παράδειγμα, ήρωας στο μυθιστόρημα Μάο ΙΙ του Ντελίλλο, θα πει στη Μπρίτα που τον έχει συναντήσει για να τον φωτογραφήσει: «Έγινα το υλικό κάποιου. Το υλικό σου, Μπρίτα. Από τη μια υπάρχει ζωή και από την άλλη το θέαμα του καταναλωτή. Όλα γύρω μας τείνουν να δρομολογήσουν τη ζωή μας προς μια οριστική πραγματικότητα, σε έντυπο ή σε σελιλόιντ».

Στον ίδιο διάλογο του Μπιλ με την Μπρίτα υπάρχουν επίσης κάποιες σκέψεις οι οποίες μοιάζουν να συνδέονται αβίαστα με την αμφισημία της «διττής» υπόστασης του Ντελίλλο στο πλατό της μεγάλης σκηνής της Στέγης: «Θέλω να πω, τι σημασία έχει η φωτογραφία όταν γνωρίζεις το έργο του συγγραφέα; Δεν ξέρω. Ο κόσμος, όμως, θέλει πάντα την εικόνα, έτσι δεν είναι; Το πρόσωπο του συγγραφέα είναι η επιφάνεια του έργου του. Είναι μια ένδειξη για το μυστήριο που περικλείει. Ή μήπως το μυστήριο βρίσκεται στο πρόσωπο; Μερικές φορές σκέφτομαι τα πρόσωπα. Όλοι προσπαθούμε να διαβάσουμε τα πρόσωπα. Μερικά είναι καλύτερα από κάποια βιβλία». Λίγο πιο κάτω, ο Μπιλ (αντηχώντας τον Ντελίλλο;) θα προσθέσει: «Κι αυτό που ενδιαφέρει δεν είναι το πώς φαίνομαι τώρα. Είναι το πώς θα φαίνομαι σε είκοσι πέντε χρόνια, καθώς τα πρόσωπα και ο τρόπος ντυσίματος αλλάζουν, καθώς οι φωτογράφοι αλλάζουν…».

Η αφθονία και η απροσδιοριστία της εικόνας, η ψηφιακή της πραγματικότητα, οι πολλαπλές εμφανίσεις των ίδιων και των ίδιων πραγμάτων, που κάθε φορά όμως εμφανίζονται να είναι και κάτι άλλο, απασχολούν τον Ντελίλλο. Και δεν είναι τυχαίο, ίσως, ότι στο έργο του υπάρχει αυτή η αντίστιξη ανάμεσα στην υπεραφθονία πραγμάτων που έχουν σχεδιαστεί και υπάρχουν με αποκλειστικό σκοπό να είναι προσιτά (και αναλώσιμα) και από την άλλη η ιδέα της απομάκρυνσης, της απομόνωσης, του δυσπρόσιτου. Την ίδια ιδέα υποβάλλει και η επιλογή των τοπίων στα έργα του, άλλοτε το Μπρονξ της πολύβουης Νέας Υόρκης και άλλοτε έρημα και αχανή τοπία, σαν αυτά του Τέξας, περιοχές στις οποίες έχει άλλωστε ζήσει και ο ίδιος και στις οποίες αναφέρθηκε στο πλαίσιο της συζήτησης στη Στέγη. Δεν μας ξενίζει λοιπόν ότι η αμφιβολία διατρέχει το έργο του και κυρίως αυτή η αδυναμία προσδιορισμού μιας κοινής συνισταμένης στο επίπεδο της εμφάνισης ενός ατόμου, μιας κοινότητας, μιας χώρας (όπως συμβαίνει για παράδειγμα στο μυθιστόρημά του Τα ονόματα). Μια αμφισημία, επίσης, την οποία προσπαθεί ο Ντελίλλο να προσεγγίσει μέσα από τη σημασία κάποιων λέξεων ή εκφράσεων: «Κάπως. Η πιο αδύναμη λέξη σ’ ολόκληρη τη γλώσσα. Και η έκφραση λίγο πολύ. Και το ίσως. Πάντα το ίσως, το πιθανώς. Και εκείνη συνεχώς πιθανολογεί» (σκέψεις για την κατάσταση της Λόρεν Χάρτκι μετά την απώλεια του πρώην συζύγου της, στους Χρόνους του σώματος).

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση του Ηλία Μαγκλίνη, ο Ντελίλλο, όντως επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα του χρόνου είναι κεντρικό στο έργο του, συμπληρώνοντας ωστόσο ότι «ο χρόνος είναι ένα μυστήριο, δεν μπορούμε να πούμε τι είναι ο χρόνος». Το ίδιο θα μπορούσαμε να πούμε και για τον ίδιο τον Ντελίλλο, αλλά και για κάθε ίσως συγγραφέα αυτού του διαμετρήματος, έστω και αν μέσα από τη συζήτηση και το θερμό χειροκρότημα στο τέλος αισθανθήκαμε οικεία και κοντά του. 

* O ΘΩΜΑΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ είναι συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...
Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ: Ο Σεφέρης, οι αναθεωρητικές μεταφράσεις, ο Ρίλκε, ο Χάρολντ Μπλούμ κι ένα ερώτημα: «Στους κόλπους της ποιητικής συντεχνίας, ο φιλολογισμός αυτός δίχως άλλο εξακολουθεί να γοητεύει. Ωστόσο –εκατό χρόνια από την ιστορική πρώτη έκδοση, το ερώτημα είναι θεμιτό– γοητεύει άλλον κανένα;...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Ο Φίλιππος Τσιμπόγλου, Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σήμερα το πρωί σε ηλικία 66 χρονών.

Επιμέλεια: Book Press

Η ανακοίνωση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

...
Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο βραβευμένος συγγραφέας Μάριο Ντεζιάτι θα παρουσιάσει το βιβλίο του στις 9 Φεβρουαρίου 2023, στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Επιμέλεια: Book Press

O Mario Desiati, συγγραφέας του μυθιστορήματος Ασυμβίβαστοι (πρωτ. τίτλος Spatriat...

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ