facebook jpg

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Μια παρέα φοιτητών του γηραιότερου πανεπιστημίου των Η.Π.Α στον βορρά της ανατολικής ακτής δημιουργεί μια ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης. Η ιδέα γεννήθηκε στον πρωτεργάτη, Mark Zuckerberg, μία νύχτα, ενώ βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ μετά από ερωτική απόρριψη. Το Facebook, το δημοφιλέστερο και ισχυρότερο οικονομικά κοινωνικό δίκτυο ξεκίνησε σαν αφροδίσιο σύμπτωμα και η πορεία του δεν υπήρξε μήτε ευθεία μήτε ειρηνική.

Η πλοκή είναι γνωστή τόσο από το βιβλίο The Accidental Billionaires του Ben Mezrich, όσο και την ταινία που ακολούθησε, The Social Network του David Fincher. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας ο Μark Zuckerberg δίνει κατάθεση σε δύο δίκες: των Winklevoss ­–δύο δίδυμων αδελφών και συμφοιτητών του, οι οποίοι τον μήνυσαν ότι τους έκλεψε την ιδέα–, και του Saverin – συνεργάτη και φίλου του, με τον οποίο «τα έσπασαν» στην πορεία. Στην τελευταία σκηνή, ο Μark στέλνει αίτημα φιλίας στην πρώην του Erika και κάνει συνεχώς ανανέωση σελίδας αναμένοντας απάντηση.

Το Facebook, αφενός, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας του 15% του παγκόσμιου πληθυσμού, αφετέρου, κατισχύει όλων των ανταγωνιστών του.

Επίσημα, στο τέλος καλοκαιριού του 2015, ο αριθμός χρηστών παγκοσμίως ανερχόταν στα 1,55 δισεκατομμύρια. Το Facebook, αφενός, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας του 15% του παγκόσμιου πληθυσμού, αφετέρου, κατισχύει όλων των ανταγωνιστών του. Οι λόγοι της κυριαρχίας του είναι οι δύο γενεσιουργές του αιτίες, που συμπυκνώνονται στο όνομά του. Η ανάγκη για επικοινωνία και η δύναμη του προσώπου. Μια επικοινωνία, χωρίς κόστος –προσωπικό, χωροταξικό, χρονικό–, όπου τα πάντα μοιάζουν να κρίνονται χωρίς διακινδύνευση.

Η επιτελεστικότητα του Facebook είναι η ικανότητά του να παράγει αποτελέσματα πέραν της ψηφιακής του επικράτειας. Όσα διαδραματίζονται εκεί –συνομιλίες, γνωριμίες, αναρτήσεις σχολίων και φωτογραφιών–, παράγουν ισχυρά, χειροπιαστά αποτελέσματα εκτός χωροχρόνου του Facebook. Το Facebook δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός χώρου και χρόνου ταυτόχρονα ιδιωτικού και δημόσιου. Έχει δημιουργήσει μία υβριδική ανθρώπινη συμπεριφορά, εν ταυτώ διαπροσωπική και διαμεσολαβημένη.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, του οποίου η βιογραφία κυκλοφόρησε το 2014 («Μια ζωή», Francois Dosse, εκδ. Πόλις), θεμελίωσε εννοιολογικά το κοινωνικό φαντασιακό και ανέλυσε την φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας. To Facebook αποτελεί βασικό πυλώνα του φαντασιακού, διαμορφώνει κοινωνικές σχέσεις και δομεί την κοινωνία. Με δόση υπερβολής, έχει κανείς την αίσθηση σήμερα ότι βιώνουμε ένα «κοινωνικό facebookικό» και γινόμαστε μάρτυρες μιας «facebookικής θέσμισης» της κοινωνίας. Χρήστες δεν είναι μόνο ιδιώτες, αλλά δημόσιες υπηρεσίες, πανεπιστήμια, μουσεία, ιδρύματα, δημοσιογραφικοί οργανισμοί.

To Facebook, ενώ ξεκίνησε σαν ένα ερωτικό καπρίτσιο ενός εξημμένου εικοσάχρονου φοιτητή, εν συνεχεία άλωσε σχεδόν τα πάντα, αρχής γενομένης από την γλώσσα. Αρκεί κανείς να αναλογιστεί τον αριθμό των λέξεων που χρησιμοποιεί καθημερινά οι οποίες ανήκουν στο συγκεκριμένο social medium. Άλωσε τις οικονομίες του δυτικού κόσμου κι όχι μόνο – η αξία του μέσου ανέρχεται στα 104 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η προσωπική περιουσία του ιδρυτή του άγγιξε τα 33,3 δις. Στην Κίνα, τη χώρα με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο –1,4 δισεκατομμύριο ή αλλιώς το 19% του παγκόσμιου πληθυσμού–, το Facebook είναι απαγορευμένο. Ο λόγος, πέρα από την επίσημη πολιτική λογοκρισία, είναι αμιγώς οικονομικός. Γιατί να επιτρέψεις στον Mark Zuckerberg να έχει πρόσβαση στην αγορά σου;

Κοινωνιολογικά, ο φαντασιακός χώρος του Facebook ενδεχομένως να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα, στείρος, επικίνδυνος και αυτιστικός. Η δυσφορία των χρηστών κορυφώνεται, η ευχαρίστηση μειούται.

Κοινωνιολογικά, ο φαντασιακός χώρος του Facebook ενδεχομένως να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα, στείρος, επικίνδυνος και αυτιστικός. Ψυχολογικές έρευνες συνεχώς πληθαίνουν με το ίδιο αποτέλεσμα. Η δυσφορία των χρηστών κορυφώνεται, η ευχαρίστηση μειούται. Έρευνα της Δημοσιογραφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Missouri-Columbia, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Computers in Human Behavior» υπογραμμίζει τον αυξημένο κίνδυνο της κατάθλιψης των χρηστών.

Εκείνο το οποίο μία δεκαετία πριν θα φάνταζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας, τη σήμερον το ζούμε κανονικά. Το προφίλ του εκάστοτε χρήστη μοιάζει με προσωπικό πειρατικό ραδιοφωνικό σταθμό, ή τηλεοπτικό κανάλι. Ο καθείς σχολιάζει, αυτοπροβάλλεται, έχει άποψη, διαφημίζει την πραμάτεια του, πουλάει μυαλό, φωτογραφίζει εαυτόν και φίλους. Ειδικά οι φωτογραφίες, σου καίνε τα μάτια. Ένα συνεχές, προστακτικό, stay tuned.

Οι σύγχρονες Κασσάνδρες είναι βέβαιες. Το Facebook θα χάσει το 80% των χρηστών ως το 2017, γιατί εξαπλώνεται, αλλά και θα σβήσει σαν αρρώστια. Αυτό υποστηρίζουν οι επιστήμονες της Σχολής Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών του Πανεπιστημίου Princeton, John Kanarela και Joshua Spechler, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, το «Science». Στην αντίπερα όχθη, η μαθηματική επιδημιολόγος Marisa Aizenberg του Πανεπιστημίου του Michigan δηλώνει ότι υπάρχουν και άλλα πιθανά «σενάρια», καθώς μια επιδημία είναι δυνατό να διαρκέσει για καιρό, επειδή οι ανανήψαντες από την ασθένεια «ξανακολλάνε».

Το εγώ φέρεται πάντοτε ως ασθενής. Συγγνωστό και ανθρώπινο, να αναζητήσει στο Facebook την γιατρειά του. H απάντηση σε όλους, ανερυθρίαστους ή ενοχοποιημένους χρήστες του Facebook, δόθηκε τον προηγούμενο αιώνα από ένα κορυφαίο ζωγράφο, αποτραβηγμένο στον κήπο του στο Giverny. Τα νούφαρα του Monet δεν δόθηκαν στο κοινό της Orangerie παρά μόνο μετά το θάνατό του, σύμφωνα με ρητές εντολές του ιμπρεσιονιστή δημιουργού τους. Για τους υπόλοιπους εξ ημών ισχύει το ταπεινό, δείξε μου το προφίλ σου στο Facebook, να σου πω ποιος είσαι.

Accidental Billionaires; Οι φοιτητές του Harvard; Don’t think so.

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι Σύμβουλος Επικοινωνίας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

Μήνας pride o Ιούνιος, αλλά αυτά τα ζητήματα που μας απασχολούν όλους πρέπει να τα συζητάμε και να τα προβάλλουμε όλον τον χρόνο. Το Τζούντιθ Μπάτλερ είναι από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο των σπουδών φύλου στις μέρες μας. Στο τελευταίο του βιβλίο «Who's Afraid of Gender» γράφει ότι οι άνθρωποι έχ...

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Γίνεται ο δημιουργός να κρατήσει έξω από το φράγμα του ατομικού του δημιουργικού χώρου την ιστορική πλημμυρίδα; Έχει τη δυνατότητα να μην γίνει ένας απλός καταγραφέας παροδικών συμβάντων, αλλά να μετρήσει τις οικείες δυνάμεις μόνος του, μακριά από τις απαιτήσεις των αναγνωστών; 

...
Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Η Τεχνητή Νοημοσύνη παράγει τέχνη; Οι αναγνώστες μπορούν να κάνουν τον διαχωρισμό μεταξύ ενός λογοτεχνικού έργου υπογεγραμμένου από συγγραφέα, ενός προερχόμενου από την Τεχνητή Νοημοσύνη, κι ενός αξιόλογου λογοτεχνικού κειμένου;

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...
«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ