facebook jpg

Της Μυρένας Σερβιτζόγλου

Μια παρέα φοιτητών του γηραιότερου πανεπιστημίου των Η.Π.Α στον βορρά της ανατολικής ακτής δημιουργεί μια ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης. Η ιδέα γεννήθηκε στον πρωτεργάτη, Mark Zuckerberg, μία νύχτα, ενώ βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ μετά από ερωτική απόρριψη. Το Facebook, το δημοφιλέστερο και ισχυρότερο οικονομικά κοινωνικό δίκτυο ξεκίνησε σαν αφροδίσιο σύμπτωμα και η πορεία του δεν υπήρξε μήτε ευθεία μήτε ειρηνική.

Η πλοκή είναι γνωστή τόσο από το βιβλίο The Accidental Billionaires του Ben Mezrich, όσο και την ταινία που ακολούθησε, The Social Network του David Fincher. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας ο Μark Zuckerberg δίνει κατάθεση σε δύο δίκες: των Winklevoss ­–δύο δίδυμων αδελφών και συμφοιτητών του, οι οποίοι τον μήνυσαν ότι τους έκλεψε την ιδέα–, και του Saverin – συνεργάτη και φίλου του, με τον οποίο «τα έσπασαν» στην πορεία. Στην τελευταία σκηνή, ο Μark στέλνει αίτημα φιλίας στην πρώην του Erika και κάνει συνεχώς ανανέωση σελίδας αναμένοντας απάντηση.

Το Facebook, αφενός, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας του 15% του παγκόσμιου πληθυσμού, αφετέρου, κατισχύει όλων των ανταγωνιστών του.

Επίσημα, στο τέλος καλοκαιριού του 2015, ο αριθμός χρηστών παγκοσμίως ανερχόταν στα 1,55 δισεκατομμύρια. Το Facebook, αφενός, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας του 15% του παγκόσμιου πληθυσμού, αφετέρου, κατισχύει όλων των ανταγωνιστών του. Οι λόγοι της κυριαρχίας του είναι οι δύο γενεσιουργές του αιτίες, που συμπυκνώνονται στο όνομά του. Η ανάγκη για επικοινωνία και η δύναμη του προσώπου. Μια επικοινωνία, χωρίς κόστος –προσωπικό, χωροταξικό, χρονικό–, όπου τα πάντα μοιάζουν να κρίνονται χωρίς διακινδύνευση.

Η επιτελεστικότητα του Facebook είναι η ικανότητά του να παράγει αποτελέσματα πέραν της ψηφιακής του επικράτειας. Όσα διαδραματίζονται εκεί –συνομιλίες, γνωριμίες, αναρτήσεις σχολίων και φωτογραφιών–, παράγουν ισχυρά, χειροπιαστά αποτελέσματα εκτός χωροχρόνου του Facebook. Το Facebook δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός χώρου και χρόνου ταυτόχρονα ιδιωτικού και δημόσιου. Έχει δημιουργήσει μία υβριδική ανθρώπινη συμπεριφορά, εν ταυτώ διαπροσωπική και διαμεσολαβημένη.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, του οποίου η βιογραφία κυκλοφόρησε το 2014 («Μια ζωή», Francois Dosse, εκδ. Πόλις), θεμελίωσε εννοιολογικά το κοινωνικό φαντασιακό και ανέλυσε την φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας. To Facebook αποτελεί βασικό πυλώνα του φαντασιακού, διαμορφώνει κοινωνικές σχέσεις και δομεί την κοινωνία. Με δόση υπερβολής, έχει κανείς την αίσθηση σήμερα ότι βιώνουμε ένα «κοινωνικό facebookικό» και γινόμαστε μάρτυρες μιας «facebookικής θέσμισης» της κοινωνίας. Χρήστες δεν είναι μόνο ιδιώτες, αλλά δημόσιες υπηρεσίες, πανεπιστήμια, μουσεία, ιδρύματα, δημοσιογραφικοί οργανισμοί.

To Facebook, ενώ ξεκίνησε σαν ένα ερωτικό καπρίτσιο ενός εξημμένου εικοσάχρονου φοιτητή, εν συνεχεία άλωσε σχεδόν τα πάντα, αρχής γενομένης από την γλώσσα. Αρκεί κανείς να αναλογιστεί τον αριθμό των λέξεων που χρησιμοποιεί καθημερινά οι οποίες ανήκουν στο συγκεκριμένο social medium. Άλωσε τις οικονομίες του δυτικού κόσμου κι όχι μόνο – η αξία του μέσου ανέρχεται στα 104 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η προσωπική περιουσία του ιδρυτή του άγγιξε τα 33,3 δις. Στην Κίνα, τη χώρα με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο –1,4 δισεκατομμύριο ή αλλιώς το 19% του παγκόσμιου πληθυσμού–, το Facebook είναι απαγορευμένο. Ο λόγος, πέρα από την επίσημη πολιτική λογοκρισία, είναι αμιγώς οικονομικός. Γιατί να επιτρέψεις στον Mark Zuckerberg να έχει πρόσβαση στην αγορά σου;

Κοινωνιολογικά, ο φαντασιακός χώρος του Facebook ενδεχομένως να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα, στείρος, επικίνδυνος και αυτιστικός. Η δυσφορία των χρηστών κορυφώνεται, η ευχαρίστηση μειούται.

Κοινωνιολογικά, ο φαντασιακός χώρος του Facebook ενδεχομένως να αποδειχθεί μακροπρόθεσμα, στείρος, επικίνδυνος και αυτιστικός. Ψυχολογικές έρευνες συνεχώς πληθαίνουν με το ίδιο αποτέλεσμα. Η δυσφορία των χρηστών κορυφώνεται, η ευχαρίστηση μειούται. Έρευνα της Δημοσιογραφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Missouri-Columbia, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Computers in Human Behavior» υπογραμμίζει τον αυξημένο κίνδυνο της κατάθλιψης των χρηστών.

Εκείνο το οποίο μία δεκαετία πριν θα φάνταζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας, τη σήμερον το ζούμε κανονικά. Το προφίλ του εκάστοτε χρήστη μοιάζει με προσωπικό πειρατικό ραδιοφωνικό σταθμό, ή τηλεοπτικό κανάλι. Ο καθείς σχολιάζει, αυτοπροβάλλεται, έχει άποψη, διαφημίζει την πραμάτεια του, πουλάει μυαλό, φωτογραφίζει εαυτόν και φίλους. Ειδικά οι φωτογραφίες, σου καίνε τα μάτια. Ένα συνεχές, προστακτικό, stay tuned.

Οι σύγχρονες Κασσάνδρες είναι βέβαιες. Το Facebook θα χάσει το 80% των χρηστών ως το 2017, γιατί εξαπλώνεται, αλλά και θα σβήσει σαν αρρώστια. Αυτό υποστηρίζουν οι επιστήμονες της Σχολής Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών του Πανεπιστημίου Princeton, John Kanarela και Joshua Spechler, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, το «Science». Στην αντίπερα όχθη, η μαθηματική επιδημιολόγος Marisa Aizenberg του Πανεπιστημίου του Michigan δηλώνει ότι υπάρχουν και άλλα πιθανά «σενάρια», καθώς μια επιδημία είναι δυνατό να διαρκέσει για καιρό, επειδή οι ανανήψαντες από την ασθένεια «ξανακολλάνε».

Το εγώ φέρεται πάντοτε ως ασθενής. Συγγνωστό και ανθρώπινο, να αναζητήσει στο Facebook την γιατρειά του. H απάντηση σε όλους, ανερυθρίαστους ή ενοχοποιημένους χρήστες του Facebook, δόθηκε τον προηγούμενο αιώνα από ένα κορυφαίο ζωγράφο, αποτραβηγμένο στον κήπο του στο Giverny. Τα νούφαρα του Monet δεν δόθηκαν στο κοινό της Orangerie παρά μόνο μετά το θάνατό του, σύμφωνα με ρητές εντολές του ιμπρεσιονιστή δημιουργού τους. Για τους υπόλοιπους εξ ημών ισχύει το ταπεινό, δείξε μου το προφίλ σου στο Facebook, να σου πω ποιος είσαι.

Accidental Billionaires; Οι φοιτητές του Harvard; Don’t think so.

* Η ΜΥΡΕΝΑ ΣΕΡΒΙΤΖΟΓΛΟΥ είναι Σύμβουλος Επικοινωνίας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...
Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ: Ο Σεφέρης, οι αναθεωρητικές μεταφράσεις, ο Ρίλκε, ο Χάρολντ Μπλούμ κι ένα ερώτημα: «Στους κόλπους της ποιητικής συντεχνίας, ο φιλολογισμός αυτός δίχως άλλο εξακολουθεί να γοητεύει. Ωστόσο –εκατό χρόνια από την ιστορική πρώτη έκδοση, το ερώτημα είναι θεμιτό– γοητεύει άλλον κανένα;...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Ο Φίλιππος Τσιμπόγλου, Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σήμερα το πρωί σε ηλικία 66 χρονών.

Επιμέλεια: Book Press

Η ανακοίνωση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

...
Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο βραβευμένος συγγραφέας Μάριο Ντεζιάτι θα παρουσιάσει το βιβλίο του στις 9 Φεβρουαρίου 2023, στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Επιμέλεια: Book Press

O Mario Desiati, συγγραφέας του μυθιστορήματος Ασυμβίβαστοι (πρωτ. τίτλος Spatriat...

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ