blixen390

Της Εύας Στάμου

Από τις 5 έως τις 12 Μαρτίου ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης και εγώ ήμασταν καλεσμένοι στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης από το πρόγραμμα DIVA που υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού της Δανίας. Η επίσκεψή μας είχε ενταχθεί στις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Βιβλίου που γίνεται κάθε Μάρτιο, και το οποίο φέτος είχε ως θέμα του «Το σώμα στη λογοτεχνία».

Το Φεστιβάλ ήταν απλωμένο σε διαφορετικά σημεία της πόλης, όπως τα γραφεία της Information -της παλαιότερης προοδευτικής εφημερίδας της Δανίας- και το πλωτό καφέ Liva που λειτουργεί κι ως κέντρο ενημέρωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην δημοφιλή περιοχή του Nyhavn. Στις εκδηλώσεις που είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε με γυναίκες δημιουργούς από την Ευρώπη αλλά και χώρες όπως το Ιράν, το Κουρδιστάν και τη Σρι Λάνκα, η συζήτηση επικεντρώθηκε στο ρόλο της λογοτεχνίας για την ανάδειξη ζητημάτων εθνικής και έμφυλης ταυτότητας, στις νέες μορφές λογοκρισίας ή υπονόμευσης της καλής λογοτεχνίας, και στη θέση των διανοούμενων και των δημοσιογράφων τόσο σε πλουραλιστικά όσο και σε απολυταρχικά καθεστώτα.

Η Δανία επενδύει σημαντικά χρηματικά ποσά στην διεθνή προώθηση του πολιτισμού της

Η Δανία επενδύει σημαντικά χρηματικά ποσά στην διεθνή προώθηση του πολιτισμού της με δύο κυρίως τρόπους: πρώτον, φροντίζοντας να οργανώνει στο εξωτερικό εκδηλώσεις για τους καλλιτέχνες και τους λογοτέχνες της και, δεύτερον, προσκαλώντας για μικρά ή μεγάλα διαστήματα δημιουργούς από άλλες χώρες ώστε να τους προσφέρει την ευκαιρία να γνωρίσουν την κουλτούρα της χώρας. Οι επισκέπτες συγγραφείς και καλλιτέχνες που έχουν απολαύσει την υποδειγματική φιλοξενία του προγράμματος DIVA, οικοδέσποινα του οποίου είναι η πρώην μορφωτικός ακόλουθος της δανέζικης πρεσβείας Παναγιώτα Γούλα, είναι μάλλον αναμενόμενο ότι επιστρέφοντας στη χώρα τους θα μιλήσουν θετικά για την εμπειρία τους, διαφημίζοντας την πολιτιστική πολιτική της Δανίας, με αιχμή της τη διαρκή ανανέωση μιας πολυφωνικής λογοτεχνικής κοινότητας.

Ενδιαφέρον για τη σύγχρονη ελληνική ταυτότητα

liva390Στην συζήτηση που ακολούθησε τις ομιλίες μας, είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε το έντονο ενδιαφέρον των Δανών για την σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, αλλά και για τη σύγχρονη ελληνική γλώσσα. Αρκετοί από το πολυάριθμο κοινό συμμετείχαν στην συζήτηση μιλώντας ελληνικά, καθώς η εκμάθηση της νέας ελληνικής έλκει όλο και περισσότερους Δανούς οι οποίοι θεωρούν την σύγχρονη Ελλάδα ως τόπο πολιτισμικής δημιουργίας - περισσότερο ίσως απ' ό,τι φαίνεται να τη θεωρεί το δικό μας Υπουργείο Πολιτισμού.

Τόσο τη βραδιά της επίσημης παρουσίασης στο Τμήμα Πολιτισμικών Σπουδών, όσο και σε μετέπειτα ειδικές συζητήσεις που διοργανώθηκαν με αφορμή την επίσκεψή μας, εκδηλώθηκε από το κοινό ενδιαφέρον για σειρά θεμάτων που απασχολούν την Ευρώπη του σήμερα και αναδύονται στα γραπτά μας - αλλά και άλλων σύγχρονων Ελλήνων πεζογράφων: η ταυτότητα σε όλες τις εκφάνσεις της (πολιτική, κοινωνική, εθνική), η σωματική εμπειρία, η σωματική και ψυχολογική βία, η σεξουαλική διαφορετικότητα, η εικόνα του σώματος, η παρουσία της λογοτεχνίας στο εκπαιδευτικό σύστημα, η επίδραση του αστικού και του αγροτικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση του εαυτού.

Η Ελλάδα χαμένη στη μετάφραση 

Το ποιο λογοτεχνικό βιβλίο γίνεται γνωστό έχει να κάνει με την άποψη των ειδημόνων, δηλαδή των κριτικών, αλλά και ενός απαιτητικού αναγνωστικού κοινού που διαρκώς αναζητά

Ευχάριστη έκπληξη μου προκάλεσε το γεγονός ότι στις διάφορες συζητήσεις δεν υπήρξε καμία αναφορά στα ευπώλητα βιβλία ή τις λίστες των διεθνών μπεστ-σέλερ της παραλογοτεχνίας. Όπως διαπίστωσα, το ποιο λογοτεχνικό βιβλίο γίνεται γνωστό στην Κοπεγχάγη έχει να κάνει κυρίως με την άποψη των ειδημόνων, δηλαδή των κριτικών, αλλά και ενός αναγνωστικού κοινού που διαρκώς αναζητά νέα σοβαρή ποίηση και πεζογραφία. Αντίστοιχα, οι συναφείς φορείς επενδύουν στην προώθηση της τρέχουσας δημιουργίας, φροντίζοντας οι πεζογράφοι κι οι ποιητές τους να μεταφράζονται σε όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες. Η μεταφραστική πολιτική της Ελλάδας, αντίθετα, παραμένει εν πολλοίς ασύντακτη, επαφίεται ενίοτε στις προσωπικές γνωριμίες, ή συνεχίζει να παρουσιάζει ως τελευταίους Έλληνες δημιουργούς τον Καζαντζάκη και τον Καβάφη, αγνοώντας συχνά τους σύγχρονους συγγραφείς.

Ενδιαφέρον για τη γραφή του «άλλου»

yahya hassanΧαρακτηριστικό παράδειγμα της υποστήριξης που λαμβάνουν οι νέοι δημιουργοί στη Δανία είναι η περίπτωση του δεκαοκτάχρονου Yahya Hassan, του οποίου οι γονείς ήρθαν από την Παλαιστίνη ζητώντας πολιτικό άσυλο. Η ποιητική συλλογή του που στηλιτεύει εκ των έσω τις πρακτικές του σύγχρονου Ισλάμ, έχει πουλήσει 100.000 αντίτυπα. Ο προκλητικός τρόπος γραφής του ενδιαφέρει τους Δανούς οι οποίοι όχι μόνο δεν απαξιώνουν έναν μετανάστη ποιητή που γράφει στη γλώσσα τους, αλλά του προσφέρουν προστασία από όσους απειλούν τη ζωή του και τις κατάλληλες συνθήκες για να συνεχίσει τη δημιουργία του.

Μέσω των επισκέψεων σε γκαλερί και μουσεία, σε καφέ όπου γίνονταν πολιτικές συζητήσεις, στο κέντρο έρευνας έμφυλων σπουδών, το γεύμα και τη ξενάγηση στο Κοινοβούλιο, οι διοργανωτές του προγράμματος έδωσαν έμφαση στην ποικιλία των όψεων του σύγχρονου Δανέζικου πολιτισμού, όπου ο συγγραφέας δεν αντιμετωπίζεται ως κάτι απομονωμένο, αλλά ως οργανικό μέρος μιας πολυεπίπεδης και διαρκώς μεταβαλλόμενης κουλτούρας.

Μια μέρα πριν την αναχώρησή μας, άνοιξαν ειδικά για μας το σπίτι-μουσείο όπου η Κάρεν Μπλίξεν έγραψε κάποια από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Πίνοντας τσάι στο σαλόνι της οικογένειας Ντίνεσεν συζητήσαμε με τους υπεύθυνους του αρχείου της για τις προκλήσεις της σύγχρονης μεταφραστικής εργασίας, και για το πώς η καλή λογοτεχνία αποτελεί ένα πεδίο επικοινωνίας για ανθρώπους από διαφορετικές χώρες, που αναζητούν την ουσιαστική κατανόηση τόσο των άλλων πολιτισμών, όσο και του δικού τους.

* Η Εύα Στάμου είναι συγγραφέας και ψυχοθεραπεύτρια. 

ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...
Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Εκατό χρόνια φιλολογική σκόνη – σκέψεις για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ με αφορμή τα 100 χρόνια από την πρώτη έκδοσή της

Για την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ: Ο Σεφέρης, οι αναθεωρητικές μεταφράσεις, ο Ρίλκε, ο Χάρολντ Μπλούμ κι ένα ερώτημα: «Στους κόλπους της ποιητικής συντεχνίας, ο φιλολογισμός αυτός δίχως άλλο εξακολουθεί να γοητεύει. Ωστόσο –εκατό χρόνια από την ιστορική πρώτη έκδοση, το ερώτημα είναι θεμιτό– γοητεύει άλλον κανένα;...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Ο Φίλιππος Τσιμπόγλου, Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σήμερα το πρωί σε ηλικία 66 χρονών.

Επιμέλεια: Book Press

Η ανακοίνωση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

...
Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο βραβευμένος συγγραφέας Μάριο Ντεζιάτι θα παρουσιάσει το βιβλίο του στις 9 Φεβρουαρίου 2023, στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Επιμέλεια: Book Press

O Mario Desiati, συγγραφέας του μυθιστορήματος Ασυμβίβαστοι (πρωτ. τίτλος Spatriat...

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ