blixen390

Της Εύας Στάμου

Από τις 5 έως τις 12 Μαρτίου ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης και εγώ ήμασταν καλεσμένοι στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης από το πρόγραμμα DIVA που υπάγεται στο Υπουργείο Πολιτισμού της Δανίας. Η επίσκεψή μας είχε ενταχθεί στις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Βιβλίου που γίνεται κάθε Μάρτιο, και το οποίο φέτος είχε ως θέμα του «Το σώμα στη λογοτεχνία».

Το Φεστιβάλ ήταν απλωμένο σε διαφορετικά σημεία της πόλης, όπως τα γραφεία της Information -της παλαιότερης προοδευτικής εφημερίδας της Δανίας- και το πλωτό καφέ Liva που λειτουργεί κι ως κέντρο ενημέρωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην δημοφιλή περιοχή του Nyhavn. Στις εκδηλώσεις που είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε με γυναίκες δημιουργούς από την Ευρώπη αλλά και χώρες όπως το Ιράν, το Κουρδιστάν και τη Σρι Λάνκα, η συζήτηση επικεντρώθηκε στο ρόλο της λογοτεχνίας για την ανάδειξη ζητημάτων εθνικής και έμφυλης ταυτότητας, στις νέες μορφές λογοκρισίας ή υπονόμευσης της καλής λογοτεχνίας, και στη θέση των διανοούμενων και των δημοσιογράφων τόσο σε πλουραλιστικά όσο και σε απολυταρχικά καθεστώτα.

Η Δανία επενδύει σημαντικά χρηματικά ποσά στην διεθνή προώθηση του πολιτισμού της

Η Δανία επενδύει σημαντικά χρηματικά ποσά στην διεθνή προώθηση του πολιτισμού της με δύο κυρίως τρόπους: πρώτον, φροντίζοντας να οργανώνει στο εξωτερικό εκδηλώσεις για τους καλλιτέχνες και τους λογοτέχνες της και, δεύτερον, προσκαλώντας για μικρά ή μεγάλα διαστήματα δημιουργούς από άλλες χώρες ώστε να τους προσφέρει την ευκαιρία να γνωρίσουν την κουλτούρα της χώρας. Οι επισκέπτες συγγραφείς και καλλιτέχνες που έχουν απολαύσει την υποδειγματική φιλοξενία του προγράμματος DIVA, οικοδέσποινα του οποίου είναι η πρώην μορφωτικός ακόλουθος της δανέζικης πρεσβείας Παναγιώτα Γούλα, είναι μάλλον αναμενόμενο ότι επιστρέφοντας στη χώρα τους θα μιλήσουν θετικά για την εμπειρία τους, διαφημίζοντας την πολιτιστική πολιτική της Δανίας, με αιχμή της τη διαρκή ανανέωση μιας πολυφωνικής λογοτεχνικής κοινότητας.

Ενδιαφέρον για τη σύγχρονη ελληνική ταυτότητα

liva390Στην συζήτηση που ακολούθησε τις ομιλίες μας, είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε το έντονο ενδιαφέρον των Δανών για την σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, αλλά και για τη σύγχρονη ελληνική γλώσσα. Αρκετοί από το πολυάριθμο κοινό συμμετείχαν στην συζήτηση μιλώντας ελληνικά, καθώς η εκμάθηση της νέας ελληνικής έλκει όλο και περισσότερους Δανούς οι οποίοι θεωρούν την σύγχρονη Ελλάδα ως τόπο πολιτισμικής δημιουργίας - περισσότερο ίσως απ' ό,τι φαίνεται να τη θεωρεί το δικό μας Υπουργείο Πολιτισμού.

Τόσο τη βραδιά της επίσημης παρουσίασης στο Τμήμα Πολιτισμικών Σπουδών, όσο και σε μετέπειτα ειδικές συζητήσεις που διοργανώθηκαν με αφορμή την επίσκεψή μας, εκδηλώθηκε από το κοινό ενδιαφέρον για σειρά θεμάτων που απασχολούν την Ευρώπη του σήμερα και αναδύονται στα γραπτά μας - αλλά και άλλων σύγχρονων Ελλήνων πεζογράφων: η ταυτότητα σε όλες τις εκφάνσεις της (πολιτική, κοινωνική, εθνική), η σωματική εμπειρία, η σωματική και ψυχολογική βία, η σεξουαλική διαφορετικότητα, η εικόνα του σώματος, η παρουσία της λογοτεχνίας στο εκπαιδευτικό σύστημα, η επίδραση του αστικού και του αγροτικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση του εαυτού.

Η Ελλάδα χαμένη στη μετάφραση 

Το ποιο λογοτεχνικό βιβλίο γίνεται γνωστό έχει να κάνει με την άποψη των ειδημόνων, δηλαδή των κριτικών, αλλά και ενός απαιτητικού αναγνωστικού κοινού που διαρκώς αναζητά

Ευχάριστη έκπληξη μου προκάλεσε το γεγονός ότι στις διάφορες συζητήσεις δεν υπήρξε καμία αναφορά στα ευπώλητα βιβλία ή τις λίστες των διεθνών μπεστ-σέλερ της παραλογοτεχνίας. Όπως διαπίστωσα, το ποιο λογοτεχνικό βιβλίο γίνεται γνωστό στην Κοπεγχάγη έχει να κάνει κυρίως με την άποψη των ειδημόνων, δηλαδή των κριτικών, αλλά και ενός αναγνωστικού κοινού που διαρκώς αναζητά νέα σοβαρή ποίηση και πεζογραφία. Αντίστοιχα, οι συναφείς φορείς επενδύουν στην προώθηση της τρέχουσας δημιουργίας, φροντίζοντας οι πεζογράφοι κι οι ποιητές τους να μεταφράζονται σε όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες. Η μεταφραστική πολιτική της Ελλάδας, αντίθετα, παραμένει εν πολλοίς ασύντακτη, επαφίεται ενίοτε στις προσωπικές γνωριμίες, ή συνεχίζει να παρουσιάζει ως τελευταίους Έλληνες δημιουργούς τον Καζαντζάκη και τον Καβάφη, αγνοώντας συχνά τους σύγχρονους συγγραφείς.

Ενδιαφέρον για τη γραφή του «άλλου»

yahya hassanΧαρακτηριστικό παράδειγμα της υποστήριξης που λαμβάνουν οι νέοι δημιουργοί στη Δανία είναι η περίπτωση του δεκαοκτάχρονου Yahya Hassan, του οποίου οι γονείς ήρθαν από την Παλαιστίνη ζητώντας πολιτικό άσυλο. Η ποιητική συλλογή του που στηλιτεύει εκ των έσω τις πρακτικές του σύγχρονου Ισλάμ, έχει πουλήσει 100.000 αντίτυπα. Ο προκλητικός τρόπος γραφής του ενδιαφέρει τους Δανούς οι οποίοι όχι μόνο δεν απαξιώνουν έναν μετανάστη ποιητή που γράφει στη γλώσσα τους, αλλά του προσφέρουν προστασία από όσους απειλούν τη ζωή του και τις κατάλληλες συνθήκες για να συνεχίσει τη δημιουργία του.

Μέσω των επισκέψεων σε γκαλερί και μουσεία, σε καφέ όπου γίνονταν πολιτικές συζητήσεις, στο κέντρο έρευνας έμφυλων σπουδών, το γεύμα και τη ξενάγηση στο Κοινοβούλιο, οι διοργανωτές του προγράμματος έδωσαν έμφαση στην ποικιλία των όψεων του σύγχρονου Δανέζικου πολιτισμού, όπου ο συγγραφέας δεν αντιμετωπίζεται ως κάτι απομονωμένο, αλλά ως οργανικό μέρος μιας πολυεπίπεδης και διαρκώς μεταβαλλόμενης κουλτούρας.

Μια μέρα πριν την αναχώρησή μας, άνοιξαν ειδικά για μας το σπίτι-μουσείο όπου η Κάρεν Μπλίξεν έγραψε κάποια από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Πίνοντας τσάι στο σαλόνι της οικογένειας Ντίνεσεν συζητήσαμε με τους υπεύθυνους του αρχείου της για τις προκλήσεις της σύγχρονης μεταφραστικής εργασίας, και για το πώς η καλή λογοτεχνία αποτελεί ένα πεδίο επικοινωνίας για ανθρώπους από διαφορετικές χώρες, που αναζητούν την ουσιαστική κατανόηση τόσο των άλλων πολιτισμών, όσο και του δικού τους.

* Η Εύα Στάμου είναι συγγραφέας και ψυχοθεραπεύτρια. 

ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

Μήνας pride o Ιούνιος, αλλά αυτά τα ζητήματα που μας απασχολούν όλους πρέπει να τα συζητάμε και να τα προβάλλουμε όλον τον χρόνο. Το Τζούντιθ Μπάτλερ είναι από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο των σπουδών φύλου στις μέρες μας. Στο τελευταίο του βιβλίο «Who's Afraid of Gender» γράφει ότι οι άνθρωποι έχ...

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Γίνεται ο δημιουργός να κρατήσει έξω από το φράγμα του ατομικού του δημιουργικού χώρου την ιστορική πλημμυρίδα; Έχει τη δυνατότητα να μην γίνει ένας απλός καταγραφέας παροδικών συμβάντων, αλλά να μετρήσει τις οικείες δυνάμεις μόνος του, μακριά από τις απαιτήσεις των αναγνωστών; 

...
Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Η Τεχνητή Νοημοσύνη παράγει τέχνη; Οι αναγνώστες μπορούν να κάνουν τον διαχωρισμό μεταξύ ενός λογοτεχνικού έργου υπογεγραμμένου από συγγραφέα, ενός προερχόμενου από την Τεχνητή Νοημοσύνη, κι ενός αξιόλογου λογοτεχνικού κειμένου;

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ