dyo logia gia to astynomiko mythistorima kyriakos athanasiadis

Το αστυνομικό είναι το πιο εμπορικό λογοτεχνικό είδος, πολλά χρόνια τώρα. Και στην Ελλάδα, και παντού. Οι λόγοι είναι πολλοί, και έχουν αναλυθεί επαρκώς σε υψηλό επίπεδο από πολλούς μελετητές και ειδικούς.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Πολύ περιληπτικά, τα αστυνομικά υπήρξαν, και εξακολουθούν να είναι, τα «νέα» κοινωνικά μυθιστορήματα· είναι (σχεδόν) πάντα σύγχρονα· μιλούν για υπαρκτά, χειροπιαστά, σημερινά και διαχρονικά προβλήματα: μεταξύ πολλών άλλων, για την ενδοοικογενειακή βία και τη γυναικεία κακοποίηση, ή για τον ρατσισμό «της διπλανής πόρτας», για τη φτώχεια και τα αδιέξοδά της, για τις λογής-λογής εξαρτήσεις, για τον φανατισμό, για το μπούλινγκ, για την τρομοκρατία, για τη ζήλια, για την απιστία και τον πόθο που τυφλώνει· προσφέρουν μία αίσθηση δικαίου στο τέλος, ένα αίσθημα απονομής δικαιοσύνης· είναι δηλαδή λυτρωτικά και, τρόπον τινά, «εξαγνιστικά» — παίρνουν από πάνω μας όλο το κακό, αφού βέβαια πρώτα μάς έχουν περιλούσει με αυτό, μαζί με το χοχλακιστό αίμα των θυμάτων που πεθαίνουν βάναυσα στις σελίδες τους. Ακόμη, είναι γραμμένα —πάντα μιλάμε για τα περισσότερα: τον μέσο όρο— σε απλή γλώσσα και χωρίς κάποια εκζήτηση ύφους, είναι γραμμικά ή εναλλάσσουν χωρίς προβλήματα κατανόησης την αφήγησή τους ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, ή ανάμεσα σε περισσότερους από έναν αφηγητές — με δυο λέξεις: είναι προσιτά στον οποιονδήποτε. Δεν παριστάνουν, αίφνης, κάτι διαφορετικό από αυτό που είναι, και «αυτό που είναι» είναι ήδη μια χαρά (και, εδώ που τα λέμε, πολύ παραπάνω από απλώς «μια χαρά»). Πολύ πιο εύκολα ένα αστυνομικό βιβλίο είναι ένα καλό αστυνομικό βιβλίο, από ό,τι ένα μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας (literary fiction) είναι ένα καλό μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας. Πράγμα που γενικά ισχύει για όλα τα είδη της εμπορικής λογοτεχνίας ή λογοτεχνίας «είδους» (commercial ή genre fiction).

Πολύ πιο εύκολα ένα αστυνομικό βιβλίο είναι ένα καλό αστυνομικό βιβλίο, από ό,τι ένα μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας (literary fiction) είναι ένα καλό μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας.

Με την εξαίρεση του Φανταστικού (speculative fiction), που απαριθμεί πολλές δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, υποείδη, η Αστυνομική Λογοτεχνία έχει τις περισσότερες υποδιαιρέσεις, τις περισσότερες υποκατηγορίες. Και ευτυχώς, γιατί οι φαν της μίας εκδοχής του αστυνομικού δεν ενδιαφέρονται απαραιτήτως για τα βιβλία που υπάγονται στις υπόλοιπες. Κάποιος που απολαμβάνει μυθιστορήματα της detective fiction (τα καλοφτιαγμένα whodunit, ορισμένως), ενδέχεται να ενδιαφέρεται ελάχιστα για τα βιβλία μυστηρίου (mystery fiction), όπως επίσης μπορεί να μην αγαπά καθόλου τα δικαστικά δράματα (courtroom drama), ενώ από την άλλη ίσως να τρέφει έντονο πάθος για τη hard-boiled fiction, τα μυθιστορήματα δηλαδή με ήρωες σκληροτράχηλους ντετέκτιβ, ή και για τη noir λογοτεχνία. Υπάρχουν χιλιάδες καλά βιβλία για όλους.

Μάλλον κάπως κουρασμένο πια, το Nordic noir είναι ίσως έτοιμο να παραδώσει τη σκυτάλη σε κάτι καινούργιο. Μόνο που αυτό το καινούργιο δεν είναι ακόμη ορατό στον ορίζοντα.

Τα μυθιστορήματα της σκανδιναβικής σχολής, τώρα, επισκίασαν με την αίγλη τους όλα τα άλλα τις προηγούμενες δύο πάνω-κάτω δεκαετίες, και εξακολουθούν εν πολλοίς να κρατούν τα ηνία στην κούρσα. Τα περισσότερα είναι police procedural (υποκατηγορία του procedural drama and detective fiction), η έμφαση δηλαδή δίνεται στις αστυνομικές έρευνες, στη διαδικασία που ακολουθούν οι Αρχές για να εξιχνιάσουν ένα έγκλημα ή μία σειρά εγκλημάτων, με ανακρίσεις υπόπτων, ανάλυση στοιχείων, ιατροδικαστές, αυτοψίες, νεκροψίες κ.τ.π. Ταυτόχρονα, είτε η κύρια υπόθεση είτε οι δευτερεύουσες, τα side plots, ασχολούνται έντονα με ένα ή περισσότερα κοινωνικά θέματα, συχνά εντελώς άσχετα με την κυρίως πλοκή — ενώ και ο κεντρικός ήρωας (αστυνομικός επιθεωρητής, τις πιο πολλές φορές, όλο και συχνότερα γυναίκα αστυνομική επιθεωρήτρια τα τελευταία χρόνια) είναι γενικά ιδιόρρυθμος και κουβαλά πολλά βάρη στην πλάτη του. Μάλλον κάπως κουρασμένο πια, το Nordic noir είναι ίσως έτοιμο να παραδώσει τη σκυτάλη σε κάτι καινούργιο. Μόνο που αυτό το καινούργιο δεν είναι ακόμη ορατό στον ορίζοντα. Το ψυχολογικό θρίλερ και το domestic crime το συναγωνίζονται επάξια καταγράφοντας σπουδαίες επιτυχίες την τελευταία δεκαετία-δεκαπενταετία (έχουμε μάλιστα την υποψία ότι τα καλύτερα μυθιστορήματα των δύο αυτών υποκατηγοριών ποιοτικά υπερέχουν), αλλά ποσοτικά το σκανδιναβικό (και γενικώς πλέον ευρωπαϊκό) καλά κρατεί.

Είτε της μίας, πάντως, είτε της άλλης σχολής, είτε του ενός είτε του άλλου υποείδους, το αστυνομικό θα συνεχίσει να μας χαρίζει για πολλά χρόνια ακόμη δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες καλά μυθιστορήματα ετησίως — και μερικές χιλιάδες ακόμη από κάτω τους, για να τους προσφέρουν μία στέρεη βάση. Και να προσφέρει αίμα στην αγορά του βιβλίου, όπου γης.

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, «Ένα παγωτό για τον Ισίδωρο» (εκδ. Κλειδάριθμος).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

«Η λογοτεχνία πάντα συνομιλούσε με την πραγματικότητα (δηλαδή την έξω από αυτή ζωή), με όσες σημασίες κι αν δώσει κανείς στην πραγματικότητα και με όσους τρόπους επιχειρήσει να ορίσει αυτή τη συνδιαλλαγή».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η λογοτεχνία ...

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Μια συνολική αποτίμηση του έργου του Γουίλιαμ Μπάροουζ [William S. Burroughs]. Το ύφος, οι θεματικές και η γλώσσα που ανέπτυξε ο σημαντικός Αμερικανός συγγραφέας στα εμβληματικότερα βιβλία του. Κεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει ο Χρήστος Νάτσης

...
«Αυτός ήταν ο Κώστας...» – Λίγα λόγια για τον Κώστα Παπαϊωάννου από τον Άγγελο Στάγκο

«Αυτός ήταν ο Κώστας...» – Λίγα λόγια για τον Κώστα Παπαϊωάννου από τον Άγγελο Στάγκο

Το βράδυ της Δευτέρας 11 Μαρτίου, δύο χρόνια από τον θάνατο του δημοσιογράφου και εκδότη της εφημερίδας «Το Ποντίκι» (1979-2005), Κώστα Παπαϊωάννου (1938-2022), διοργανώθηκε στην Ένωση Συντακτών τιμητική εκδήλωση στη μνήμη του. Βασικοί ομιλητές ήταν οι (από αριστερά στη φωτογραφία) Μιχάλης Ιγνατίου, Αλέξης Παπαχελάς...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Η πλατφόρμα έδωσε στη δημοσιότητα το teaser trailer του σίριαλ 16 επεισοδίων που προσπαθεί να οπτικοποιήσει το εμβληματικό μυθιστόρημα «100 χρόνια μοναξιά» του νομπελίστα Κολομβιανού συγγραφέα. Κεντρική εικόνα: © Netflix. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Την Κυριακή 28 Απριλίου στις 20:00 στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ θα πραγματοποιηθεί η τελευταία ανάγνωση της επιτυχημένης σειράς «Παραβάσεις / Αναγνώσεις», του θεατρικού αναλόγιου που επιμελείται η σκηνοθέτης Σύλβια Λιούλιου. Αυτή τη φορά, η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» τ...

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Καλεσμένοι στη βραδιά μιλούν για το έργο του κορυφαίου στιχουργού, ενώ θα ακουστούν και τραγούδια σε ποίηση Νίκου Γκάτσου με τη Μαρία Κρασοπούλου και τον Νικόλα Παλαιολόγο.

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δήμος Καλαμάτας και ο Τομέας Λόγου και Γραμμάτων της Κ.Ε. «ΦΑΡΙΣ», διοργανώνουν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ