dyo logia gia to astynomiko mythistorima kyriakos athanasiadis

Το αστυνομικό είναι το πιο εμπορικό λογοτεχνικό είδος, πολλά χρόνια τώρα. Και στην Ελλάδα, και παντού. Οι λόγοι είναι πολλοί, και έχουν αναλυθεί επαρκώς σε υψηλό επίπεδο από πολλούς μελετητές και ειδικούς.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Πολύ περιληπτικά, τα αστυνομικά υπήρξαν, και εξακολουθούν να είναι, τα «νέα» κοινωνικά μυθιστορήματα· είναι (σχεδόν) πάντα σύγχρονα· μιλούν για υπαρκτά, χειροπιαστά, σημερινά και διαχρονικά προβλήματα: μεταξύ πολλών άλλων, για την ενδοοικογενειακή βία και τη γυναικεία κακοποίηση, ή για τον ρατσισμό «της διπλανής πόρτας», για τη φτώχεια και τα αδιέξοδά της, για τις λογής-λογής εξαρτήσεις, για τον φανατισμό, για το μπούλινγκ, για την τρομοκρατία, για τη ζήλια, για την απιστία και τον πόθο που τυφλώνει· προσφέρουν μία αίσθηση δικαίου στο τέλος, ένα αίσθημα απονομής δικαιοσύνης· είναι δηλαδή λυτρωτικά και, τρόπον τινά, «εξαγνιστικά» — παίρνουν από πάνω μας όλο το κακό, αφού βέβαια πρώτα μάς έχουν περιλούσει με αυτό, μαζί με το χοχλακιστό αίμα των θυμάτων που πεθαίνουν βάναυσα στις σελίδες τους. Ακόμη, είναι γραμμένα —πάντα μιλάμε για τα περισσότερα: τον μέσο όρο— σε απλή γλώσσα και χωρίς κάποια εκζήτηση ύφους, είναι γραμμικά ή εναλλάσσουν χωρίς προβλήματα κατανόησης την αφήγησή τους ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, ή ανάμεσα σε περισσότερους από έναν αφηγητές — με δυο λέξεις: είναι προσιτά στον οποιονδήποτε. Δεν παριστάνουν, αίφνης, κάτι διαφορετικό από αυτό που είναι, και «αυτό που είναι» είναι ήδη μια χαρά (και, εδώ που τα λέμε, πολύ παραπάνω από απλώς «μια χαρά»). Πολύ πιο εύκολα ένα αστυνομικό βιβλίο είναι ένα καλό αστυνομικό βιβλίο, από ό,τι ένα μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας (literary fiction) είναι ένα καλό μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας. Πράγμα που γενικά ισχύει για όλα τα είδη της εμπορικής λογοτεχνίας ή λογοτεχνίας «είδους» (commercial ή genre fiction).

Πολύ πιο εύκολα ένα αστυνομικό βιβλίο είναι ένα καλό αστυνομικό βιβλίο, από ό,τι ένα μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας (literary fiction) είναι ένα καλό μυθιστόρημα σοβαρής λογοτεχνίας.

Με την εξαίρεση του Φανταστικού (speculative fiction), που απαριθμεί πολλές δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, υποείδη, η Αστυνομική Λογοτεχνία έχει τις περισσότερες υποδιαιρέσεις, τις περισσότερες υποκατηγορίες. Και ευτυχώς, γιατί οι φαν της μίας εκδοχής του αστυνομικού δεν ενδιαφέρονται απαραιτήτως για τα βιβλία που υπάγονται στις υπόλοιπες. Κάποιος που απολαμβάνει μυθιστορήματα της detective fiction (τα καλοφτιαγμένα whodunit, ορισμένως), ενδέχεται να ενδιαφέρεται ελάχιστα για τα βιβλία μυστηρίου (mystery fiction), όπως επίσης μπορεί να μην αγαπά καθόλου τα δικαστικά δράματα (courtroom drama), ενώ από την άλλη ίσως να τρέφει έντονο πάθος για τη hard-boiled fiction, τα μυθιστορήματα δηλαδή με ήρωες σκληροτράχηλους ντετέκτιβ, ή και για τη noir λογοτεχνία. Υπάρχουν χιλιάδες καλά βιβλία για όλους.

Μάλλον κάπως κουρασμένο πια, το Nordic noir είναι ίσως έτοιμο να παραδώσει τη σκυτάλη σε κάτι καινούργιο. Μόνο που αυτό το καινούργιο δεν είναι ακόμη ορατό στον ορίζοντα.

Τα μυθιστορήματα της σκανδιναβικής σχολής, τώρα, επισκίασαν με την αίγλη τους όλα τα άλλα τις προηγούμενες δύο πάνω-κάτω δεκαετίες, και εξακολουθούν εν πολλοίς να κρατούν τα ηνία στην κούρσα. Τα περισσότερα είναι police procedural (υποκατηγορία του procedural drama and detective fiction), η έμφαση δηλαδή δίνεται στις αστυνομικές έρευνες, στη διαδικασία που ακολουθούν οι Αρχές για να εξιχνιάσουν ένα έγκλημα ή μία σειρά εγκλημάτων, με ανακρίσεις υπόπτων, ανάλυση στοιχείων, ιατροδικαστές, αυτοψίες, νεκροψίες κ.τ.π. Ταυτόχρονα, είτε η κύρια υπόθεση είτε οι δευτερεύουσες, τα side plots, ασχολούνται έντονα με ένα ή περισσότερα κοινωνικά θέματα, συχνά εντελώς άσχετα με την κυρίως πλοκή — ενώ και ο κεντρικός ήρωας (αστυνομικός επιθεωρητής, τις πιο πολλές φορές, όλο και συχνότερα γυναίκα αστυνομική επιθεωρήτρια τα τελευταία χρόνια) είναι γενικά ιδιόρρυθμος και κουβαλά πολλά βάρη στην πλάτη του. Μάλλον κάπως κουρασμένο πια, το Nordic noir είναι ίσως έτοιμο να παραδώσει τη σκυτάλη σε κάτι καινούργιο. Μόνο που αυτό το καινούργιο δεν είναι ακόμη ορατό στον ορίζοντα. Το ψυχολογικό θρίλερ και το domestic crime το συναγωνίζονται επάξια καταγράφοντας σπουδαίες επιτυχίες την τελευταία δεκαετία-δεκαπενταετία (έχουμε μάλιστα την υποψία ότι τα καλύτερα μυθιστορήματα των δύο αυτών υποκατηγοριών ποιοτικά υπερέχουν), αλλά ποσοτικά το σκανδιναβικό (και γενικώς πλέον ευρωπαϊκό) καλά κρατεί.

Είτε της μίας, πάντως, είτε της άλλης σχολής, είτε του ενός είτε του άλλου υποείδους, το αστυνομικό θα συνεχίσει να μας χαρίζει για πολλά χρόνια ακόμη δεκάδες, ίσως και εκατοντάδες καλά μυθιστορήματα ετησίως — και μερικές χιλιάδες ακόμη από κάτω τους, για να τους προσφέρουν μία στέρεη βάση. Και να προσφέρει αίμα στην αγορά του βιβλίου, όπου γης.

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, «Ένα παγωτό για τον Ισίδωρο» (εκδ. Κλειδάριθμος).


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Κώστας Γ. Παπαγεωργίου: Ο βυθοσκόπος της ύπαρξης

Κώστας Γ. Παπαγεωργίου: Ο βυθοσκόπος της ύπαρξης

Σκέψεις –προσωπικός φόρος τιμής και περιδιάβαση– για το συγγραφικό έργο και την προσωπικότητα του Κώστα Γ. Παπαγεωργίου.

Της Ειρήνης Ρηνιώτη

Γνώριζα το ευθύβολο βλέμμα του από τις φωτογραφίες των βιβλίων του, που μελετούσα προτού τον γνωρίσω. Η πρώτη μ...

Ο Ξενάκης, ο αναγεννησιακός άνθρωπος και η «Εγκυκλοπαίδεια»

Ο Ξενάκης, ο αναγεννησιακός άνθρωπος και η «Εγκυκλοπαίδεια»

Με αφορμή τα 20 χρόνια από τον θάνατο του Γιάννη Ξενάκη, μια απόπειρα προσέγγισης της πολυσχιδούς προσωπικότητάς του. Κεντρική φωτογραφία © Horst Tappe, Coll. Famille, 1988. Όλες οι φωτογραφίες προέρχονται από το επίσημο σάιτ του Ξενάκη.

Της Άλκηστης Σουλογιάννη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ