Η μικρή μάγισσα

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Η μικρή μάγισσα (1957) του Γερμανού Ότφριντ Πρόισλερ (1923 - 2013) αφηγείται τις περιπέτειες μιας καλόψυχης μαγισούλας καλών προθέσεων, που λόγω ηλικίας οι άλλες μάγισσες δεν την αναγνωρίζουν ως ισότιμη. Η μικρή μάγισσα, ετών 107, ζει στο αρχετυπικό σπιτάκι της μάγισσας μέσα στο δάσος συντροφιά με το κοράκι τον Αμπραξά που έχει ανθρώπινη λαλιά και μπόλικη σοφία. Η «μικρή» μπλέκει σε περιπέτειες όταν από βιασύνη να μεγαλώσει και να αποδειξει την αξία της παραβαίνει κανόνες. Προσπαθώντας να τηρήσει την υπόσχεσή της να γίνει καλή μάγισσα κάνει διάφορες ενέργειες και κυρίως παίρνει την απόφαση να εξαλείψει την πανουργία επιβάλλοντας το καλό.

Πριν από περίπου δύο χρόνια, λίγους μήνες πριν το θάνατο του Πρόισλερ, στα 90 του χρόνια, Η μικρή μάγισσα βρέθηκε στο επίκεντρο μιας έντονης διαμάχης. Ένα χρόνο μετά την πρώτη κυκλοφορία του βιβλίου, ο Πρόισλερ βραβεύτηκε με το σημαντικό γερμανικό βραβείο για συγγραφείς βιβλίων για παιδιά Deutcher Jugendbuchpreis. Η μικρή μάγισσα, που διαβάζεται από γενιά σε γενιά στη Γερμανία, μεταφράστηκε σε 47 γλώσσες. Ο Γερμανός εκδότης Thienemann, σχεδόν 60 χρόνια μετά, μετά την αφορμή της επανακυκλοφορίας ορισμένων κλασικών έργων του Πρόισλερ, επέλεξε να «λογοκρίνει» κατά μια άποψη, να φρεσκάρει ή να «διορθώσει» επί το πολιτικώς ορθότερο κατά μια άλλη, τον συγγραφέα που το 1957 έγραφε τη λέξη «νέγρος». Ο εκδοτικός οίκος κατηγορήθηκε για ηθικολογία και παραποίηση του έργου του Πρόισλερ στο όνομα της πολιτικής ορθότητας. Οι Γερμανοί εκπαιδευτικοί με ανακοινώσεις τους τάχθηκαν υπέρ της αποδοχής των έργων στη μορφή που δημιουργήθηκαν, σε διαφορετική περίπτωση θα έπρεπε να ξαναγράψουμε τη μισή παγκόσμια λογοτεχνία. Όσοι υπερασπίστηκαν την επιλογή μίλησαν για την κρίσιμη περίοδο της παιδικής ηλικίας κατά την οποία διαμορφώνονται αξίες χρησιμοποιώντας το επιχείρημα πως η λέξη «νέγρος» είναι ρατσιστική.

Η ελληνική μετάφραση που με ρυθμό και έξυπνες λύσεις έχει φροντίσει για τη διατήρηση της φρεσκάδας ενός παλιού έργου, βρήκε τη λύση με τη λέξη «μαυράκια». Η όλη υπόθεση και οι διαστάσεις που πήρε σε μεγάλο βαθμό μετατοπίζει το ενδιαφέρουν από την ουσία του βιβλίου ενώ υποτιμά τα παιδιά μη λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική σύνθεση της σημερινής Γερμανίας. Το βιβλίο δεν μιλά για μαύρους ανθρώπους αλλά για παιδιά που μασκαρεύονται και μέσω της μεταμφίεσης δοκιμάζουν τις δυνάμεις και τα όρια τους, παίζουν και λειαίνουν τις διαφορές και τις αντιθέσεις.

Σε ποιες ηλικίες απευθύνεται

Η μικρή μάγισσα μπορεί να διαβαστεί από όλα τα παιδιά που έχουν μάθει να διαβάζουν με ευχέρεια (περίπου 7 ετών και πάνω) και διψούν για εκτενέστερα κείμενα ώστε να ικανοποιηθούν αναγνωστικά. Είναι ωστόσο και ένα πολύ όμορφο κείμενο που προσφέρεται για μεγαλόφωνη ανάγνωση είτε από τους γονείς είτε από τα μεγαλύτερα αδέλφια.

Ποιος είναι ο συγγραφέας 

Ο Ότφριντ Πρόισλερ με την έγχρωμη επανέκδοση της Μικρής Μάγισσας το 2013.

Ο πολυδιαβασμένος και πολυμεταφρασμένος γερμανόφωνος Ότφριντ Πρόισλερ γεννήθηκε στη Βοημία το 1923 και πέθανε σε ηλικία 90 ετών, στη Γερμανία το 2013. Ήταν γιος δασκάλων, δάσκαλος και ο ίδιος μέχρι το 1970, κι άρχισε να γράφει από πολύ μικρός ιστορίες για παιδιά. Τα υλικά του αντλούνται από τους θησαυρούς των σκοτεινών ιστοριών που έχουν σαν σκηνικό μαγεμένα δάση και λίμνες στα οποία ζουν μάγοι, νεραΐδες, ξωτικά, αλλά και γενναίοι που πολεμούν τις δυνάμεις του κακού, λύνουν μάγια και μυστήρια, ακυρώνουν κατάρες. Με αυτές τις παραδοσιακές ιστορίες μεγάλωσε ο Πρόισλερ ακούγοντας να τις αφηγείται η εμβληματική γιαγιά του, Ντόρα. Ο Πρόισλερ υπηρέτησε σε πολύ νεαρή ηλικία στον ναζιστικό στρατό και στη συνέχεια έζησε επί πέντε χρόνια σε στρατόπεδο καταναγκαστικών έργων στη Σοβιετική Ένωση, σαν αιχμάλωτος πολέμου.

Για ποιο λόγο θα το αγαπήσουν τα παιδιά

Τα έργα που έχουν τη δύναμη να γίνουν κλασικά έχουν ορισμένα στοιχεία ικανά να γοητεύουν ανεξαρτήτως εποχής και άλλων ερεθισμάτων ή γνώσεων. Έτσι και η Μικρή μάγισσα θα αγαπηθεί και από τα σημερινά παιδιά για την αμεσότητα, την εφυία και την καλοσύνη της.

Για ποιο λόγο να το επιλέξουν οι γονείς

Η Μικρή μάγισσα είναι ένα από τα πιο αγαπητά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας για παιδιά. Διαθέτει όλα τα στοιχεία των καλών παραμυθιών για να γίνει ένα από τα αγαπημένα αναγνώσματα και των σημερινών παιδιών: θεατρικότητα, χιούμορ, ανατροπές, ρυθμό, ειλικρίνεια και ηρωίδα μια αξιαγάπητη μάγισσα.

* Η Ελένη Κορόβηλα είναι δημοσιογράφος

Η μικρή μάγισσα
Ότφριντ Πρόισλερ
Μτφρ. Γιώργος Κώνστας
Εκδόσεις Κέδρος, 2014
Σελ. 140, τιμή εκδότη: € 7,50

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ OTFRIED PREUSSLER