Παραμύθια να λες: Αυλητής και Παπουλάνθρωπος, των Κ. Ζαφειρίου και Γ. Τυρίκου-Εργά

Τα παραμύθια, δομικά στοιχεία της λαογραφίας ενός τόπου, αποτελούν λαϊκές, προφορικές ιστορίες που διασώζονται μέσω της τέχνης της αφήγησης. Πολλοί είναι οι μελετητές που συλλέγουν παραμύθια και τα διασώζουν μεταφέροντάς τα στο χαρτί. Σύγχρονοι παραμυθάδες προχωρούν ένα βήμα πιο πέρα: ανασυνθέτουν τις λαϊκές αφηγήσεις, προσθέτουν υλικά από το προσωπικό τους απόθεμα, φυσούν νέα πνοή σε αυτά, πλάθουν νέους μύθους και ήρωες και τελικά προσφέρουν μια φρέσκια σύνθεση προς τέρψιν των σημερινών αναγνωστών και ακροατών. Η προφορικότητα, σημαντικό και απαραίτητο στοιχείο για τα λαϊκά παραμύθια, ενισχύεται στις δουλειές των Ζαφειρίου και Τυρίκου - Εργάς μέσω των μουσικών δρόμων πάνω στους οποίους ξεδιπλώνονται οι αφηγήσεις τους.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Περίπου τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη επιτυχημένη συλλογή τους με τίτλο Μαγεμένες Ιστορίες από τη Λέσβο και τη Λήμνο, οι δημιουργοί που επιβραβεύτηκαν και με διεθνή διάκριση, ετοίμασαν νέα δουλειά. Στο βιβλίο Αυλητής και Παπουλάνθρωπος - Θρύλοι και ξωτικά του Αιγαίου, το δίδυμο του Αυλητή και του Παππουλάνθρωπου μας παραδίδουν οκτώ ιστορίες φτιαγμένες με τα υλικά των μύθων, τους συμβολισμούς των λαϊκών παραδόσεων και τη μουσικότητα των παραλλαγμένων αφηγήσεων που μπορεί να συναντήσει κανείς στα νησιά του Βορείου Αιγαίου.

Γλωσσικά, τα παραμύθια προσφέρουν πολλές αφορμές και ερεθίσματα ώστε λέξεις ξεχασμένες ή και άγνωστες να μπουν στο λεξιλόγιο των νεαρών αναγνωστών.

Πρόκειται για οκτώ ιστορίες με πρωταγωνιστές περίεργα ή όχι τόσο περίεργα πλάσματα στις οποίες θίγονται όλα τα μεγάλα θέματα: η αλληλεγγύη, η αποδοχή του άλλου, ο σεβασμός της φύσης. Ο άρχοντας Νοτιάς ορίζει τις κινήσεις που κάνουν τα «κουταβάκια» (οι άνθρωποι) αλλά ο μάγος Ντίλλης θα εμφυσήσει πάλι πνοή αντίστασης στα Στοιχειωμένα Κονσερβοκούτια. Ο περισσότερο σχηματικός Αχόρταγος θα τιμωρηθεί για την αδηφαγία του από τον Σεισμό. Με τον Φούρερ επιτυγχάνεται ένα πικρό σχόλιο για το πώς επιβάλλονται τα άκρα: αλυχτώντας με τα ουρλιαχτά τους και σπέρνοντας τον τρόμο αλλά και για το πώς η κοντή μνήμη κάνει τα διδάγματα να χάνονται. Το Θεριό στο Χωριό βοηθά τους ανθρώπους να έρθουν πιο κοντά, ο Καταραμένος, ο Γέρο-Πλάτανος, οι Τρεις Θανάσηδες, ο Διαβολάκος και η καλόγρια Θεοκτίστη δίνουν αφορμές για αναστοχασμό αλλά και για διασκέδαση.

Γλωσσικά, τα παραμύθια προσφέρουν πολλές αφορμές και ερεθίσματα ώστε λέξεις ξεχασμένες ή και άγνωστες να μπουν στο λεξιλόγιο των νεαρών αναγνωστών.

Οι εκδόσεις Αιολίδα με έδρα στη Μυτιλήνη, επιτελώντας έργο κιβωτού, διασώζουν με τις εκδόσεις των παραμυθιών του συγγραφικού διδύμου πολύτιμα κομμάτια της προφορικής παράδοσης του Β. Αιγαίου μετά την πρόσληψη και την επεξεργασία τους αλλά και την μουσική απόδοσή τους από τους δημιουργούς.

Πρόκειται για οκτώ ιστορίες με πρωταγωνιστές περίεργα ή όχι τόσο περίεργα πλάσματα στις οποίες θίγονται όλα τα μεγάλα θέματα: η αλληλεγγύη, η αποδοχή του άλλου, ο σεβασμός της φύσης.

Σε ποιες ηλικίες απευθύνεται

Αρκετά συχνά συγγραφείς παραμυθιών υποστηρίζουν πως οι ιστορίες τους απευθύνονται σε παιδιά όλων των ηλικιών, συμπεριλαμβάνοντας τους ενήλικες που εξακολουθούν να απολαμβάνουν την περιήγηση στη χώρα των μύθων και ίσως βρίσκουν καταφύγιο σε αυτή. Στην περίπτωση των παραμυθιών του Αυλητή και του Παππουλάνθρωπου αυτό ισχύει στο ακέραιο. Είναι ιστορίες που κατεξοχήν προσφέρονται για αφήγηση και δραματοποίηση.

(...) η επαφή με τα παραμύθια του βιβλίου θυμίζει σε όλους μας πως η χώρα της φαντασίας κατέχει τα πιο γόνιμα εδάφη, δεν έχει σύνορα και διαθέτει το πιο πρόσφορο περιβάλλον για να απελευθερωθεί η δύναμη που ο καθένας κρύβει μέσα του (...)

Ποιοι είναι οι συγγραφείς

Ο Κώστας Ζαφειρίου (1984), μουσικός και συγγραφέας, ζει στη Λήμνο. Έχει σπουδάσει Διοίκηση Τουριστικών Επιχειρήσεων στην Πάτρα. Είναι ο Αυλητής.

Ο Γιώργος Τυρίκος - Εργάς (Κάλυμνος, 1982) αποφοίτησε από το Τμήμα Κλασσικών Σπουδών και Φιλοσοφίας του Παν/μιου Κύπρου, σπούδασε Ιστορία (με ειδίκευση στην Ασσυριολογία) στο Παρίσι και έκανε μεταπτυχιακό στη Συγκριτική Λογοτεχνία. Είναι υποψήφιος διδάκτορας λαογραφίας του Παν/μιου Ιωαννίνων. Είναι ο Παπουλάνθρωπος.

Το προηγούμενο βιβλίο που έγραψαν από κοινού με τίτλο «Αυλητής και Παπουλάνθρωπος - Μαγεμένες Ιστορίες από τη Λέσβο και τη Λήμνο» συμπεριλήφθηκε στο κατάλογο White Ravens της Διεθνούς Βιβλιοθήκης του Μονάχου ανάμεσα στα 250 σπουδαιότερα έργα παιδικής λογοτεχνίας στον κόσμο για το 2011. 

Περισσότερα για τους συγγραφείς και τη δουλειά τους μπορείτε να δείτε στο www.papoulanthropos.gr 

Ποιοι είναι οι εικονογράφοι

Η Κατερίνα Βερούτσου (Πάτρα, 1957) σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών του Μόντρεαλ. Ζει στην Αθήνα όπου εργάζεται ως εικονογράφος βιβλίων για παιδιά. Έχει συνεργαστεί με πολλούς εκδοτικούς οίκους. Έχει τιμηθεί (2009) με το Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης. Στο βιβλίο έχει εικονογραφήσει τρεις από τις οκτώ ιστορίες. 

Η Έλλη Μαρδά γεννήθηκε στη Μυτιλήνη. Σπούδασε στο Τμήμα Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης του Παν/μιου Ιωαννίνων και έλαβε μεταπτυχιακό στη Γραφιστική από το Royal Melbourne Institute of Technology. Ζει και εργάζεται στη Μελβούρνη. Στο βιβλίο έχει εικονογραφήσει πέντε από τις οκτώ ιστορίες.

Για ποιο λόγο θα το αγαπήσουν τα παιδιά

Τα παιδιά θα αγαπήσουν τις ιστορίες για την αυθεντικότητα, το χιούμορ, την παιχνιδιάρικη αθυροστομία, τα απλά και ξεκάθαρα μηνύματα των ιστοριών αλλά και την περίτεχνη εικονογράφηση.

Για ποιο λόγο να το προτιμήσουν οι γονείς

Πέρα από το ενδιαφέρον για τις παραδόσεις της περιοχής του Αιγαίου, ή τη λαϊκή παράδοση εν γένει, η επαφή με τα παραμύθια του βιβλίου θυμίζει σε όλους μας πως η χώρα της φαντασίας κατέχει τα πιο γόνιμα εδάφη, δεν έχει σύνορα και διαθέτει το πιο πρόσφορο περιβάλλον για να απελευθερωθεί η δύναμη που ο καθένας κρύβει μέσα του (και ενίοτε καταπιέζει).

Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.

Θρύλοι και ξωτικά του Αιγαίου
Αυλητής και Παππουλάνθρωπος
Κώστας Ζαφειρίου, Γιώργος Τυρίκος - Εργάς
Εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου, Έλλη Μαρδά
Εκδόσεις Αιολίδα, 2013
Τιμή € 14,00, σελ. 86