mousferat

του Σωτήρη Βανδώρου

«Ποιος μπορεί να αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια»; Όπως γράφτηκε με αφορμή τη διαμάχη που ξέσπασε σχετικά με το νομοσχέδιο –ψηφισμένος νόμος του κράτους πλέον– για την κτήση της ιθαγένειας από μετανάστες, από μόνο του το ερώτημα είναι σημαντικό. Διότι εν πολλοίς μέχρι τώρα ερχόταν στην επιφάνεια το αντίστροφο ερώτημα: «Ποιος μπορεί να απολέσει την ελληνική ιθαγένεια»; Ποιος λοιπόν έχει τη δυνατότητα να γίνει Έλληνας πολίτης;

ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Όψεις μετανάστευσης και μεταναστευτικής πολιτικής στην Ελλάδα σήμερα
Επιμ. Ιωάννα Τσίγκανου
Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών

Μετανάστευση και ένταξη των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία

Επιμ. Δέσποινα Παπαδοπούλου
Gutenberg

Μουσαφεράτ
Βασίλης Λαδάς
Futura

Μετανάστευση, ετερότητα και θεσμοί υποδοχής στην Ελλάδα
Επιμ. Ανδρέας Τάκης
Σάκκουλας

Σίγουρα μπορεί κανείς να επιχειρηματολογεί ατέρμονα για τις προϋποθέσεις – τόσα χρόνια διαμονής στη χώρα, όχι τόσα· τέτοια κατάσταση ποινικού μητρώου, όχι εκείνη· αυτή η σχέση με Έλληνες, όχι η άλλη κ.ο.κ. Αλλά, όσοι ήγειραν παθιασμένα αντιρρήσεις στην προοπτική πολιτογράφησης των μεταναστών, στην πλειονότητά τους θεωρούν άτοπο το ίδιο το ερώτημα. Όπως διατυπώθηκε καθαρά και συνθηματικά από όσους δεν είχαν λόγο να μασήσουν τα λόγια τους «Έλληνας γεννιέσαι, δεν γίνεσαι».

Αυτή η δημοφιλής αντίληψη ανάγει την πολιτική σχέση σε βιολογική κατηγορία: Έλληνα σε κάνει το τυχαίο γεγονός ότι γεννήθηκες από Έλληνες. Τελεία και παύλα. Ασφαλώς, δεν ορίζουμε τις συνθήκες στις οποίες ερχόμαστε στον κόσμο, αλλά δεν πρέπει να παραγνωρίζεται το γεγονός ότι όντας άνθρωποι –κι όχι προϊόντα γενετικού προγραμματισμού– συνάπτουμε σχέσεις κοινωνικές και σχέσεις πολιτισμού. Και σε καθεστώς ελευθερίας, παίρνουμε αποφάσεις και κάνουμε επιλογές ως προς τις συλλογικότητες –μικρές ή μεγάλες– που θέλουμε να ανήκουμε. Η ταυτότητα μας δεν είναι προκαθορισμένη και οριστική. Τη διαμορφώνουμε στην πορεία του βίου μας και δεν είμαστε αναγκαστικά δέσμιοι της καταγωγής μας. Επομένως, δεν υπάρχει καταρχήν τίποτε το παράλογο ή αβάσιμο στην αξίωση ενός «ξένου» να πολιτογραφηθεί.

Αν τώρα εξετάσουμε το ζήτημα από την πλευρά του κράτους, θα διαπιστώσουμε ότι ιστορικά η ιδιότητα του πολίτη και οι προϋποθέσεις της δεν είναι ούτε αυτονόητες ούτε αμετάβλητες. Επικαλούμαστε συχνά ως πρότυπο δημοκρατίας την κλασική Αθήνα. Αλλά, πολίτες ήταν τότε μόνο οι άρρενες γηγενείς Αθηναίοι, δηλαδή ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού, εφόσον πολιτικά δικαιώματα δεν είχαν οι γυναίκες, οι μέτοικοι και φυσικά οι δούλοι. Αλλά και κατά τη νεότερη εποχή, σε πολλά δημοκρατικά, κατά τα άλλα, κράτη δεν ήταν καθόλου λίγοι οι αποκλεισμένοι: πολίτες λογίζονταν αρχικά μόνο όσοι είχαν φοροδοτική ικανότητα, επομένως εξαιρούνταν οι πλατιές μάζες των φτωχών στρωμάτων, στις ΗΠΑ χρειάστηκε σχεδόν ένας αιώνας κι ένας εμφύλιος πόλεμος για να καταργηθεί η δουλεία, ενώ στις περισσότερες χώρες έπρεπε να εισέλθουμε βαθιά στον 20ο αιώνα για να αποκτήσουν και οι γυναίκες πλήρη πολιτικά δικαιώματα – στην Ελβετία το 1971! Κι ας μην ξεχνάμε ότι ενώ στις μέρες μας θρηνολογούμε τη μοίρα των ξεριζωμένων Μικρασιατών, όταν ήρθαν πρόσφυγες το 1922, πολλοί από τους υπόλοιπους Έλληνες δεν ήθελαν να εξομοιωθούν πολιτικά μαζί τους.

Παρατηρούμε, ωστόσο, ότι με την πάροδο του χρόνου διευρύνεται η έννοια του πολίτη, περιλαμβάνοντας όλο και περισσότερες κατηγορίες του πληθυσμού. Στην εποχή μας –την εποχή της παγκοσμιοποίησης, των μεταναστευτικών ροών, των ανοικτών συνόρων, της Ευρωπαϊκής Ένωσης–  η εμμονή σε φυλετικά ιδεολογήματα και σε φοβικές αντιδράσεις περί δήθεν απώλειας εθνικών μας γνωρισμάτων από την πολιτογράφηση αλλοδαπών που ζουν κι εργάζονται εδώ, δεν είναι παρά αναχρονισμός. Οι μετανάστες είναι οι νέοι πολίτες.

* Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Για το βιβλίο «Life 3.0» του Max Tegmark (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Τραυλός).

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξολοθρευτής, Μάτριξ, Blade Runner κτλ. κτλ. Οι...

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Για το βιβλίο «Το πρωτείο της δημοκρατίας - Η σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία» του Γιώργου Σιακαντάρη (εκδ. Αλεξάνδρεια).

Του Σωτήρη ...

«Αγία ελληνική οικογένεια»: το σπιρτόκουτο που γεννά τραγωδίες

«Αγία ελληνική οικογένεια»: το σπιρτόκουτο που γεννά τραγωδίες

Για το βιβλίο του Δημήτρη Παπανικολάου «Κάτι τρέχει με την οικογένεια» (εκδ. Πατάκη).

Του Σωτήρη Βανδώρου

Την τελευταία δεκαετία, με την οικονομική κ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Για την Αγία Σοφία»

«Για την Αγία Σοφία»

Ανακοίνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού για την απόφαση μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.

Επιμ. Απόστολος Σκλάβος

Η απόφαση της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί αποτελεί αυθαίρετη πράξη κατά των οικουμενικών α...

Δώδεκα καλά αστυνομικά βιβλία απ' όλον τον κόσμο

Δώδεκα καλά αστυνομικά βιβλία απ' όλον τον κόσμο

Επιλογή 12 μεταφρασμένων βιβλίων από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή, στο είδος του αστυνομικού ή του ψυχολογικού θρίλερ. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Καλοκαίρι & φθινόπωρο στην Αθήνα με 78 εκδηλώσεις

Καλοκαίρι & φθινόπωρο στην Αθήνα με 78 εκδηλώσεις

Αυτό το διαφορετικό καλοκαίρι, ο Δήμος Αθηναίων με τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ) είναι δίπλα στους πολίτες της Αθήνας, στηρίζοντας τον Πολιτισμό. Δείτε αναλυτικά τις πρώτες εκδηλώσεις, από 13 Ιουλίου έως 8 Αυγούστου.

Επιμέλεια: Απόστολος Σκλάβος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ