90_6
του Σάκη Σερέφα Τα προκαταρκτικά Τέλη της δεκαετίας του 1960. Η τηλεόραση δεν έχει έρθει ακόμη για τα καλά στην Ελλάδα. Ούτε οι τοστιέρες. Ούτε τα φωτοτυπικά μηχανήματα. Ούτε τα κασετόφωνα. Ούτε η κρέμα γάλακτος και τα φιλέτα
κροκόδειλου στα ακριβά ρεστοράν. Έχει έρθει όμως η κολόνια Tosca 711 και ξεσαλώνει στους γυναικείους κόρφους. Στην αυλή ενός δημοτικού σχολείου, τα πιτσιρίκια παίζουν ένα αγαπημένο παιχνίδι τους. Το ίδιο παίζουν και στο παραδιπλανό σχολείο. Και στον παρακάτω νομό. Κι ακόμα παραπέρα. Άρα, είναι ένα δημοφιλέστατο πανελλήνιο παιχνίδι. Το εξής: Τα παιδιά επαναλαμβάνουν εν χορώ, ταχύρρυθμα, δίχως ανάσα, με βαλκανικό αξάν, τις συνδηλώσεις που παράγει η ατελείωτη λέξη: «To-sca-to-sca-to-sca-to-sca-to-sca-to-sca-to-sca-to-», και πάει λέγοντας. Στο τέλος, ξεκαρδίζονται στα γέλια. Ανάμεσά τους και ο γνωστός πια Τάσος του προ-προηγούμενου κειμένου, εκείνου με τον τίτλο «Οι ποιητές την ξέρουν καλά τη σιωπή». Τι; Τον λησμονήσατε κιόλας; Αχ, έρημε, αρκεί που σε θυμάμαι εγώ.

Και τώρα, δράση 90

Στις αρχές του ίδιου αιώνα, το 1902, πολύ πριν γεννηθούν οι γονείς αυτών των ξεκαρδισμένων παιδιών που έχουν τις λέξεις για παιχνίδι τους, ένας ποιητής σε μιαν εξοχή της Βιέννης μασάει τις σάρκες του επειδή δεν μπορεί να μασήσει τις λέξεις του. «Απώλεσα εντελώς την ικανότητα να σκέφτομαι ή να μιλώ για κάτι με κάποια συνοχή... Οι λέξεις πλέουν σκόρπιες γύρω μου, πήζουν και μεταμορφώνονται σε μάτια που καρφώνονται πάνω μου και με αναγκάζουν κι εγώ να τα κοιτάζω... Ένα ποτιστήρι, ένα σκυλί ξαπλωμένο στον ήλιο, ένα ταπεινό κοιμητήρι, ένας ανάπηρος μπορούν να αποκτήσουν ξαφνικά χαρακτήρα τόσο ανώτερο, ώστε όλες οι λέξεις να μου φαίνονται φτωχές για να τον εκφράσω... Οι λέξεις με εγκαταλείπουν...» («Η επιστολή του Λόρδου Τσάντος», μτφρ. Έφη Γιαννοπούλου, Άγρα). Ο ποιητής Ούγκο Φον Χόφμανσταλ αποχαιρετά τις λέξεις, αφού εννοεί πως δεν μπορεί πια να τις χρησιμοποιήσει για να μιλήσει για τη ζωή, καθώς αυτές από μόνες τους έχουν εσωστρεφώς τη δική τους, αυτόνομη μυστική ζωή. Στις περιπλανήσεις του στην εξοχή βλέπει μια αγελάδα να κοιμάται και δεν ξέρει πώς αυτό μπορεί να εκφραστεί σωστά με λέξεις, γιατί νιώθει πως μέσα στην αγελάδα κοιμούνται και οι λέξεις οι οποίες αποτελούν την κατάσταση του ύπνου της – έτσι αποφάσισα να το καταλάβω εγώ.
Κάτι που ίσως δεν υποψιάζονται οι αναγνώστες της λογοτεχνίας είναι ο φόβος του συγγραφέα πως μπορεί μια μέρα να τον εγκαταλείψουν οι λέξεις του. Είναι ο φόβος όχι της απώλειας της «έμπνευσης», αλλά ο φόβος της εισβολής μέσα του μιας «έμπνευσης» η οποία είναι ανίκανη να συνεργαστεί με τις λέξεις, διότι δουλεύει με άλλο λειτουργικό σύστημα. Με λίγα λόγια, ο συγγραφέας τρέμει με την ιδέα πως μπορεί μια μέρα αυτός και η πραγματικότητα να γίνουν ένα, καταργώντας εκείνη την ευεργετική απόσταση που του επέτρεπε τόσον καιρό να απλώνει προς αυτήν τις γέφυρές του, οι οποίες αποτελούνταν από λέξεις.
Γι’ αυτό, η πιο βασανιστική ερώτηση την οποία θα μπορούσε να υποβάλει ένας δημοσιογράφος σε έναν συγγραφέα ίσως να είναι: «Ποιο θα είναι το θέμα της επικείμενης σιωπής σας;».
Τέλος χρόνου.

Αμέσως μετά
Η Γουίνι του Μπέκετ στις «Ευτυχισμένες μέρες» αναφωνεί θαμμένη μέχρι την καρωτίδα της: «Υπάρχουν στιγμές που ακόμα κι οι λέξεις σ’ εγκαταλείπουν. Τι πρέπει λοιπόν να κάνει κανείς ώσπου να ξανάρθουν; Να χτενιστεί αν δεν το ’χει κάνει ή να λιμάρει τα νύχια του αν έχουν ανάγκη από λιμάρισμα. Έτσι, θα μπορεί να περιμένει ώσπου να ’ρθουν πάλι οι λέξεις».
Αναγνώστη, στοχάσου για 90 δευτερόλεπτα όλους εκείνους τους συγγραφείς οι οποίοι αυτήν τη στιγμή περιμένουν σιωπηλοί τις λέξεις τους να επιστρέψουν.
Σάκης Σερέφας

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Άφησε κάτω την παλιά εφημερίδα

Άφησε κάτω την παλιά εφημερίδα

Του Σάκη Σερέφα

Οι μύγες μπορούν να εντοπίζουν πολύ γρήγορα μια απειλή και να σχεδιάζουν τη διαφυγή τους. Εσύ;
Τα προκαταρκτικά
Μύγες υπά...

Το σφαγείο του καθρέφτη

Το σφαγείο του καθρέφτη

Του Σάκη Σερέφα
Τα προκαταρκτικά
Είναι μια πράξη με την οποία εκκινείς και τερματίζεις τον ημερήσιο βίο σου.
...
Πολλαπλές επιλογές

Πολλαπλές επιλογές

Του Σάκη Σερέφα
Τα προκαταρκτικά
Σήμερα θα παίξουμε ένα παιχνίδι. Εκείνο των πολλαπλών επιλογών. Έτοιμοι;
Και τώρα, δράση 90′′
Βρίσκεστε μέσα σε ένα τρένο. Στη θέση απέναντί σας κάθεται ένας μεσόκοπος κύρι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

«Ο θάνατος του συγγραφέα, δημοσιογράφου και μέλους της Εταιρείας μας, Δημήτρη Φύσσα, ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία και γέμισε θλίψη όλους όσους τον γνώριζαν, προσωπικά ή μέσω των κειμένων του.« 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δημήτρης Φύσσας, «Μήτσος» για τ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ