90_5

του Σάκη Σερέφα

Τα προκαταρκτικά

Πεινάω. Πεινάς. Πεινά. Πεινάμε. Πεινάτε. Πεινούνε.

Και τώρα, δράση 90′′

Αν προσπαθήσει κανείς να ορίσει την πείνα ως ερμηνεία για την καταφυγή του ανθρώπου στην τροφή, και μάλιστα στην υπερβολικά πολλή τροφή, είναι σαν να προσπαθεί να ορίσει τη λειτουργία της όρασης σε σχέση με το φως: βλέπουμε εμείς το φως ή μήπως μας βλέπει εκείνο;

Το βλέπουμε επειδή υπάρχει ή το βλέπουμε μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να το δούμε; Με λίγα λόγια: Η πείνα μας είναι ένα φυσικό φαινόμενο; Ή μήπως τη διαλέγουμε; Ή μήπως μας διαλέγει;

Η επιστήμη, προσπαθώντας να απαντήσει σε αυτό το τρισυπόστατο ερώτημα, συνεχίζει μέχρι σήμερα να αυτοσχεδιάζει με την περιέργεια νηπίου. Για παράδειγμα, πριν από κάμποσα χρόνια, θεωρήθηκε ότι η πείνα προκαλείται από τις συσπάσεις του στομαχιού. Στη συνέχεια, όμως, διαπιστώθηκε, με τρόπο που ίσως θα είχε συγγραφικό ενδιαφέρον να περιγραφεί, πως η γαστρεκτομή και η διατομή του πνευμονογαστρικού νεύρου –επεμβάσεις που καταστέλλουν τις συσπάσεις– δεν καταστέλλουν τελικά και το αίσθημα της πείνας. Άρα, κάτι πιο περίπλοκο θα πρέπει να συμβαίνει.

Στη συνέχεια, οι έρευνες ανέβηκαν από το στομάχι στον εγκέφαλο. Αποκαλύφθηκε ότι εκεί εδράζονται κάποια νευρικά ρυθμιστικά κέντρα. Αυτά είναι οι έσω κοιλιακοί πυρήνες του υποθαλάμου, κοντά στην τρίτη κοιλία, οι οποίοι αποτελούν το κέντρο του κορεσμού, ενώ οι πυρήνες του, που βρίσκονται πλαγιότερα, αποτελούν το κέντρο της πείνας. Σωστά στοιχεία αυτά για να περιγράψουν το φαινόμενο της πείνας, ανεπαρκή όμως για να το ερμηνεύσουν.

Πρόσφατα, διατυπώθηκε μια συναρπαστική προσέγγιση, που συνδυάζει το στομάχι με τον εγκέφαλο. Πρόκειται για τον «εγκέφαλο της κοιλιάς».  Έχει διαπιστωθεί ότι η κοιλιά χρησιμοποιεί τους ίδιους νευροδιαβιβαστές με τον εγκέφαλο, δηλαδή το εντερικό και το κεντρικό νευρικό σύστημα χρησιμοποιούν τον ίδιο εξοπλισμό για να «τρέξουν» δύο διαφορετικά προγράμματα. Έτσι, πολλές από τις δυσλειτουργίες του γαστρεντερικού συστήματος προκαλούνται από αλλαγές στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Για παράδειγμα, το άγχος διεγείρει υπερβολικά τα νεύρα στον οισοφάγο και προκαλεί ένα αίσθημα ασφυξίας ή, σε άλλες περιπτώσεις, διάρροια. Ο «εγκέφαλος της κοιλιάς», δηλαδή το εντερικό νευρικό σύστημα, βρίσκεται στον ιστό που καλύπτει τα τοιχώματα του οισοφάγου, του στομάχου, του λεπτού και του παχέος εντέρου. Είναι προορισμένος να διαχειρίζεται τη λειτουργία της πέψης. Η Φύση, εκτός από μητέρα μας, είναι και σοφή. Αντί να βάλει 100 δισεκατομμύρια νευρικά κύτταρα κάπου στον εγκέφαλο ή στον νωτιαίο μυελό, τα οποία θα στέλνουν στη συνέχεια μηνύματα στη γαστρεντερική οδό για να συντελεστεί η πέψη, προνόησε και εγκατέστησε το εγκεφαλικό νευρωνικό δίκτυο ακριβώς δίπλα στα συστήματα που πρέπει να ελέγξει, δηλαδή στην κοιλιά. Συμπέρασμα: η κοιλιά έχει νοημοσύνη. Η κοιλιά είναι σοφή. Η κοιλιά μας ξέρει περισσότερα από εμάς. Πρέπει να την αφουγκραζόμαστε σε αυτά που μας αναμεταδίδει ως πληροφορίες και να την υπακούμε. Η πείνα δεν είναι μια ποταπή και φτηνιάρικη λειτουργία του σώματος, αλλά ένας σοφός ψιθυρισμός του, ένας ψιθυρισμός που, αν τον υπακούσουμε με σωφροσύνη, θα γίνουμε ευτυχισμένοι, αφού το 95% της σεροτονίνης του οργανισμού βρίσκεται στην κοιλιά. Οπότε, αντί να καταπίνουμε αντικαταθλιπτικά για να ανεβάσουμε τα επίπεδα της σεροτονίνης στον εγκέφαλό μας, ίσως είναι καλό να τηγανίζουμε πού και πού κάνα καλαμαράκι.

Όμως, δεν τελειώνουμε εδώ.  Έχουν δοθεί κι άλλες ερμηνείες για τον μηχανισμό της πείνας ‒ η καθεμία με τις αδυναμίες και τα κενά της. Για παράδειγμα, η «γλυκοστατική» θεωρία υποστηρίζει πως η πείνα οφείλεται σε πτώση του επιπέδου του σακχάρου στο αίμα, δηλαδή σε υπογλυκαιμία.  Έπειτα, εξετάστηκαν και άλλοι μεταβολικοί παράγοντες, όπως το επίπεδο των αμινοξέων στο αίμα, που λειτουργεί όπως και το επίπεδο των σακχάρων. Στη συνέχεια, μπήκαν στο παιχνίδι των ερμηνειών και οι θερμορυθμιστικοί μηχανισμοί του σώματος, που εξηγούν την εμφάνιση κορεσμού όταν υπάρχει κίνδυνος υπερθερμίας, αλλά δεν εξηγούν την εμφάνιση της πείνας. Οπότε; Οπότε, κάνουμε μεταβολή και, αντί να ψάχνουμε μονάχα μέσα στον άνθρωπο για να βρούμε την ερμηνεία, ας αρχίσουμε να την ψάχνουμε και μέσα στις τροφές του. Μήπως πεινάμε και επειδή μερικές τροφές επιθυμούν να φαγωθούν, οπότε και κινητοποιούν τους κατάλληλους μηχανισμούς απέναντί μας;

Τέλος χρόνου.

Αμέσως μετά

«Το λιοντάρι δεν τρώει τα αποφάγια του σκύλου, ακόμα κι αν πεθάνει από την πείνα  στη φωλιά του. Αφήστε το σώμα σας να υποφέρει από την πείνα. Μη ζητάτε εύνοια από τον ανάξιο». Σααντί, Πέρσης ποιητής. Καλά δεν τα λέει;

Σάκης Σερέφας

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Άφησε κάτω την παλιά εφημερίδα

Άφησε κάτω την παλιά εφημερίδα

Του Σάκη Σερέφα

Οι μύγες μπορούν να εντοπίζουν πολύ γρήγορα μια απειλή και να σχεδιάζουν τη διαφυγή τους. Εσύ;
Τα προκαταρκτικά
Μύγες υπά...

Το σφαγείο του καθρέφτη

Το σφαγείο του καθρέφτη

Του Σάκη Σερέφα
Τα προκαταρκτικά
Είναι μια πράξη με την οποία εκκινείς και τερματίζεις τον ημερήσιο βίο σου.
...
Πολλαπλές επιλογές

Πολλαπλές επιλογές

Του Σάκη Σερέφα
Τα προκαταρκτικά
Σήμερα θα παίξουμε ένα παιχνίδι. Εκείνο των πολλαπλών επιλογών. Έτοιμοι;
Και τώρα, δράση 90′′
Βρίσκεστε μέσα σε ένα τρένο. Στη θέση απέναντί σας κάθεται ένας μεσόκοπος κύρι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Μαθήματα πιάνου έναντι κηπουρικής εργασίας (διήγημα)

Μαθήματα πιάνου έναντι κηπουρικής εργασίας (διήγημα)

Ήμουν δευτέρα δημοτικού όταν άκουσα την κυρία Μανωλία να παίζει στο πιάνο μια σονάτα του Μπετόβεν. Μαγεύτηκα. Από τότε το όνειρό μου ήταν να γίνω μουσικός, σαν εκείνη. Ήταν πρωτευουσιάνα με πτυχίο από το Εθνικό Ωδείο. Ποιος ξέρει πώς κατέληξε στα χωριά μας.

Του Δημήτρη Βο...

Αν Πεντέρς: «kalá»

Αν Πεντέρς: «kalá»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ποιητική σύνθεση της Βελγίδας ποιήτριας Αν Πεντέρς «kalá» (μτφρ. Αναστασία Χαβάτζα) που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια ακροθαλασσιά. Πολύχρωμη. Ορυκτώδης. ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Γκλόρι πήρε τον Τζακ επάνω στο δωμάτιο που είχε ετοιμά...

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό», που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΜΑΡΩ

Το μωρό γκρίνιαζε σε όλη τη διαδρομή. Τόσο που το μι...

Λ. Π. Χάρτλεϊ: «Ο μεσάζων»

Λ. Π. Χάρτλεϊ: «Ο μεσάζων»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Λ.Π. Χάρτλεϊ «Ο μεσάζων» (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο), που κυκλοφορεί στις 28 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Tο παρελθόν είναι μια ξένη χώρα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Σεπτεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εν

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ