της Σώτης Τριανταφύλλου
Τελευταία, ίσως εξαιτίας του ότι αποφάσισα να γράψω την αυτοβιογραφία μου (το εγχείρημα παραξένεψε κι εμένα την ίδια), με κατέλαβε η ακαταμάχητη νυχτερινή διάθεση να χώσω τη μύτη μου στα προσωπικά των άλλων: την έχωσα στη ζωή του Χάρολντ Πίντερ (η Αντόνια Φρέιζερ εξέδωσε μια βιογραφία με τίτλο «Must You Go?» για τον έρωτα και τον γάμο της με τον μεγάλο θεατρικό συγγραφέα)
Έτσι, ανακαλύπτω το πιο συναρπαστικό Pillow Book εδώ και πολύ-πολύ καιρό: η ανακάλυψη μοιάζει μεταφυσική, αλλά δεν είναι· επειδή εδώ και μερικά χρόνια γράφω ένα βιβλιαράκι με τίτλο «Για την αγάπη της γεωμετρίας», είναι φυσικό να «πέσει στα χέρια μου» –όπως λέμε– η βιογραφία του Ρώσου μαθηματικού Γκρίσα Πέρελμαν (εκδόσεις Τραυλός). Ευγνωμονώ αυτόν τον εκδοτικό οίκο που εκτελεί ανεπίγνωστα μια-μια τις επιθυμίες μου: ένα βιβλίο για τον μαθηματικό Κουρτ Γκέντελ, που ήταν τρελός για δέσιμο, ένα άλλο για τον καβγά του Νεύτωνα με τον Λάιμπνιτς..., ένα τρίτο για το θεώρημα του Φερμά, για το οποίο συζητούσαμε με τον φίλο μου τον Χρήστο· δηλαδή, εκείνος μιλούσε κι εγώ άκουγα... Διαβάζοντας τη βιογραφία του Γκρίσα Πέρελμαν, σκέφτομαι, αναπόφευκτα, τον θάνατο του Χρήστου: γεγονός τρομερό για μένα· επίσης, σκέφτομαι ότι, επειδή δεν μου φτάνει το μυαλό να διαβάζω μαθηματικά, αρκούμαι στις βιογραφίες των επιστημόνων· τα μαθηματικά, η φυσική, είναι χαμένη υπόθεση: ίσως, αν είχα περισσότερες ζωές, να προλάβαινα να ρίξω μια ματιά σ’ αυτόν τον μαγικό κόσμο. Αλλά δεν έχω. Μέσα από την εξιστόρηση της ζωής του Πέρελμαν, η Ρωσοεβραία δημοσιογράφος Μάσα Γκέσεν ρίχνει μια ματιά τόσο στον κόσμο των μαθηματικών όσο και στη διαδρομή μιας ιδιοφυΐας. Ο Πέρελμαν, ένα παιδί-θαύμα από το τότε Λένινγκραντ (γεννήθηκε το 1966), πρότεινε μιαν απόδειξη;; την εικασία του Πουανκαρέ, όμως η συμβολή του στα μαθηματικά –ιδιαίτερα στη μη-ευκλείδεια γεωμετρία– είναι πολύ ευρύτερη. Παρά το επιστημονικό περιεχόμενο, το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί από οποιονδήποτε – σχεδόν: η Μάσα Γκέσεν περιγράφει την παιδική και εφηβική ηλικία του Πέρελμαν στη Σοβιετική Ένωση, τους κύκλους των σοβιετικών και αμερικανικών μαθηματικών, την εξέλιξη και τα ερωτήματα της γεωμετρίας στον εικοστό και στον εικοστό πρώτο αιώνα, τις διαφωνίες, τις πικρές διενέξεις ανάμεσα στους επιστήμονες· προπάντων, το πώς οι ιδιοφυΐες αναδύονται ακόμα και σε άγονο περιβάλλον, το πώς καταφέρνουν να αναπνέουν σε περιβάλλον ασφυκτικό. Οι ιδιοφυΐες είναι μοιραίες· οι αριθμοί και τα σχήματα μοιάζουν έργο ενός ασύλληπτου θεού. Σκέφτομαι ότι, αν ζούσε ο Χρήστος, θα ήταν ενθουσιασμένος για τούτη την εκδοτική παραγωγή, για το πώς τα μαθηματικά έγιναν υλικό της λογοτεχνίας· μια μόδα σχεδόν. Σκέφτομαι, και με τούτη την ευκαιρία, πως με τον Χρήστο μάς ένωνε, εκτός των άλλων, η αγάπη για τη γεωμετρία.
