portrait-pelecanos-5

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Πριν από λίγα χρόνια γνώρισα έναν Γάλλο που είχε ολόκληρο το γενεαλογικό του δέντρο φυτεμένο στο Παρίσι. Λίγο καιρό μετά τη γνωριμία μας διαπιστώσαμε ότι δεν είχαμε ζήσει στην ίδια πόλη: το δικό του Παρίσι δεν ήταν το δικό μου Παρίσι. Ίσως αυτή η απόκλιση να είχε ενδιαφέρον αν δεν μαρτυρούσε ετεροφροσύνη, διαφορετικές κοσμοθεωρίες. Η φιλία δεν κράτησε πολύ. Από τότε δεν τον έχω συναντήσει τυχαία ούτε μια φορά στο Παρίσι. 

Διαβάζοντας τα βιβλία του Τζορτζ Πελεκάνου (“Drama City”, «Ο κηπουρός της νύχτας», «Γλυκειά αιωνιότητα») έχω παρόμοια αίσθηση για την Ουάσιγκτον: για τον Πελεκάνο, η αμερικανική πρωτεύουσα είναι το Chocolate City, ένα σκηνικό ιστοριών σεξ, ντραγκς και ροκ εντ ρολ. Καθώς οδηγώ μέσα στην πόλη, δυσκολεύομαι να τοποθετήσω τους δενδρόφυτους δρόμους και τα πλήθη των τουριστών από τις μεσοδυτικές πολιτείες στον κόσμο της αστυνομικής λογοτεχνίας, ειδικά του hard-boiled υποείδους. Δεν βλέπω πουθενά στριπτιζάδικα, μπαρ και νυχτερινά ντάινερς – ακόμα και στη βορειοδυτική συνοικία Σω, τη χτισμένη με ιπποδάμειο σχέδιο, δεν διακρίνω τον κίνδυνο· ο κίνδυνος έχει περάσει από τότε που σταμάτησαν οι ταραχές του 1968. Oι «ταραχές», επακόλουθο της δολοφονίας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, διήρκεσαν, στην πραγματικότητα, τριάντα χρόνια: η U, η 14η και η 7η οδός αναβαθμίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1990 όπως πολλές περιοχές Μαύρων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

drama-cityEίμαστε συνομήλικοι με τον Τζορτζ Πελεκάνο· έτσι εξηγούνται οι κοινές μουσικές μας αναφορές -κυρίως το R&B- καθώς και η ροπή προς το slumming στις μεγαλουπόλεις, το να βρίσκεις ενδιαφέροντα τα επικίνδυνα μέρη και βαρετά τα ασφαλή. Στα βιβλία του, η Ουάσιγκτον μοιάζει με το Λος Άντζελες του Τζέιμς Έλροϋ: ο συγγραφέας καταγράφει την ιστορία της πόλης που συνυφαίνεται μ’ εκείνη των ηρώων του – του Νικ Στέφανος στην αρχή και αργότερα του Ντιμίτρι Καράς και του Μάρκους Κλέι. Πρόκειται για ποπ λογοτεχνία όπως «ποπ» μπορούν να θεωρηθούν οι ταινίες του Κουέντιν Ταραντίνο: το λέω με κάποια επιφύλαξη διότι έχω δει μόνο το μισό “Pulp Fiction” και λιγότερο από το μισό “Reservoir Dogs”. Παρ’ όλ’ αυτά, η αμερικανική μυθολογία και η λαϊκή κουλτούρα, από τα juke-box joints με τα «καλύτερα χοτ-ντογκς στον κόσμο» μέχρι τους αγώνες μπάσκετ, ξεδιπλώνεται τόσο στον Ταραντίνο όσο και στον Πελεκάνο. Κι ο Πελεκάνος τής προσθέτει το κοινωνικό σχόλιο, μια νατουραλιστική ερμηνεία του Κακού.

aioniotitaΣτο «Γλυκειά αιωνιότητα», το τρίτο μέρος της τετραλογίας της Ουάσιγκτον, η δράση τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του 1980 που ήταν το ναδίρ των αμερικανικών μεγαλουπόλεων: στην πρωτεύουσα εκτυλισσόταν πόλεμος συμμοριών. Το βιβλίο αρχίζει με τον Μάρκους Κλέι να ανοίγει, σε μια στιγμή γενναιόδωρης τρέλας, κατάστημα δίσκων στην οδό U εν μέσω ένοπλων αναμετρήσεων και εμπορίου ναρκωτικών: τώρα, καθώς οδηγώ στη U, σκέφτομαι ότι ο Μάρκους Κλέι έκανε μια έξυπνη επένδυση· οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και, εν παρέργω, έγιναν πλουσιότεροι και οι φτωχοί. Με λίγα λόγια, η Ουάσιγκτον του «Γλυκειά αιωνιότητα» δεν υπάρχει πια. Αυτό που υπάρχει ακόμη, σύμφωνα με τον Πελεκάνο, είναι η φυλετική προκατάληψη – αναρωτιέμαι πώς θα μπορούσε να μην υπάρχει μόλις πενήντα χρόνια μετά τη θέσπιση των πολιτικών δικαιωμάτων. Χρειάζεται περισσότερος χρόνος. Εξάλλου, έχει μεσολαβήσει πλήθος γεγονότων –ο αφροαμερικανικός εθνικισμός, η εξισλαμισμός, η κρίση της Μαύρης ηγεσίας, η άνοδος της εγκληματικότητας στους μειονοτικούς πληθυσμούς, η αποτυχία της affirmative action. Και στην πόλη της Ουάσιγκτον, ο Μέριον Μπάρρυ, ο πρώτος Αφροαμερικανός δήμαρχος, καταδικάστηκε για χρήση κρακ... όσο για τον Αφροαμερικανό δήμαρχο του Ντιτρόιτ φυλακίστηκε για διασπάθιση δημοσίου χρήματος... και τον Τζον Φ. Στρητ της Φιλαντέλφια ας μην πούμε καλύτερα... Κοντολογίς, οι Μαύροι δεν κατάφεραν να οργανώσουν την ελευθερία τους και αποδείχτηκε το αυτονόητο: η φυλετική προκατάληψη δεν καταργείται με νόμους και κηρύγματα.

Οδηγώντας στη λεωφόρο Φλόριντα βλέπω το γνώριμο τοπίο της μαύρης φτωχολογιάς. Άνθρωποι που περιφέρονται ασκόπως ή ακουμπάνε στους τοίχους καπνίζοντας - στις Ηνωμένες Πολιτείες καπνίζουν μόνον μερικοί πολύ φτωχοί και μερικοί πολύ νέοι. Περνάω από κλειστά μαγαζιά ανάμεσα στα οποία υπάρχει ένα κουρείο, ένα ποτοπωλείο, ένα προπατζίδικο κι ένα ενεχυροδανειστήριο, και βρίσκομαι στην περιοχή Πέτγουερθ: εδώ έχει το γραφείο του ο ήρωας του Πελεκάνου, ο ντετέκτιβ Ντέρεκ Στρέιντζ, που εμφανίζεται για πρώτη φορά στο «Δίλημμα δικαίου». Και πάλι σκέφτομαι το διπλό Παρίσι: σήμερα το Πέτγουερθ είναι μια γαλήνια συνοικία με δέντρα· δεν διακρίνω ίχνος ναρκεμπορίου εκτός αν σε μερικές από τις λαϊκές πολυκατοικίες συνεχίζεται κάποιου είδους δοσοληψία. Έτσι κι αλλιώς, η χρήση σκληρών ναρκωτικών έχει ελαχιστοποιηθεί στις περισσότερες αμερικανικές μεγαλουπόλεις – δεν υπάρχει ζήτηση ηρωίνης και το κρακ έχει πεθάνει.

adiexodoΑναρωτιέμαι αν η μείωση της εγκληματικότητας θα κάνει ανέργους τους συγγραφείς της pulp fiction, όπως η ενοποίηση του αμερικανικού έθνους έκανε ανέργους τους συγγραφείς των γουέστερν. Ή αν θα τους σώσει η αναδρομή στο παρελθόν, στην εποχή που στη Νέα Υόρκη γίνονταν έξι φόνοι την ημέρα κι άλλοι τόσοι βιασμοί... Oδηγώντας προς τα νότια δεν αναρωτιέμαι πια και τόσο: η περιοχή Μπάρρυ Φαρμ έχει όλα τα χαρακτηριστικά του παλιού γκέτο – μια λέξη που δεν χρησιμοποιείται εδώ και κάμποσα χρόνια επειδή δεν αντιστοιχεί σε τίποτα εδώ και κάμποσα χρόνια. Κι όμως το Μπάρρυ Φαρμ (που δεν αναφέρεται στον Μέριον Μπάρρυ· απλή σύμπτωση) έχει άσχημη όψη: η δράση του “Soul Circus” τοποθετείται στη γειτονική Ανακόστια, στη νοτιοανατολική Ουάσιγκτον. Δεν πρόκειται ωστόσο για την “άσχημη όψη” του Νότιου Μπρονξ, του Άλφαμπετ Σίτυ, ή του Ήγκλγουντ (Σικάγο) της δεκαετίας του 1980 – πρόκειται για μια ευτελέστερη ασχήμια, λιγότερο εντυπωσιακή: τούβλινα οικιστικά συγκροτήματα και σχολεία χτισμένα σαν φυλακές, μαγαζάκια με βρόμικες βιτρίνες και προϊόντα κάκιστης ποιότητας. Kαι σκουπίδια στον δρόμο, κομμάτια εφημερίδων που τις παρασέρνει ο άνεμος.

Στη δεκαετία του 1970, ο Τζορτζ Πελεκάνος μεγάλωνε σε μια βίαιη πόλη – κι εγώ μεγάλωνα στην Αθήνα που ήταν παιχνιδότοπος.

Ύστερα, ο ορίζοντας αλλάζει, το φως αλλάζει και βρίσκομαι σε μια προαστιακή ζώνη που ανήκει στο Μέριλαντ: φαστφουντάδικα, βενζινάδικα, μονοκατοικίες με πρασιές. Tα προάστια της Μαύρης μεσαίας τάξης. Καινούργια χωροταξία, καινούργια εγκλήματα. Οδηγώντας στα περίχωρα της Ουάσιγκτον, βρίσκομαι μπροστά στο γνώριμο θέαμα της αποβιομηχάνισης: ερειπωμένα εργοστάσια, άδειες αποθήκες, σκουριασμένα μηχανήματα και, στις όχθες του ποταμού Πατάπσκο εγκαταλελειμμένοι λιμενοβραχίονες – το τοπίο του τέλειου εγκλήματος. Όταν επιστρέφω στο κέντρο της Ουάσιγκτον είναι βράδυ της Κυριακής, δεν υπάρχουν πεζοί και το Κέννεντυ Σέντερ φαίνεται κλειστό. Ησυχία, τάξη, ασφάλεια. Στη δεκαετία του 1970, ο Τζορτζ Πελεκάνος μεγάλωνε σε μια βίαιη πόλη – κι εγώ μεγάλωνα στην Αθήνα που ήταν παιχνιδότοπος. 

 ΣΩΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff Θεωρίες συνωμοσίας (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pie...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης, της Ισμήνης Καπάνταη

Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης, της Ισμήνης Καπάνταη

Για το ιστορικό μυθιστόρημα της Ισμήνης Καπάνταη «Το βρωμερόν ύδωρ της λήθης» (εκδ. Ίκαρος), μια μυθοπλαστική διερεύνηση των χρόνων του νεοσύστατου ελληνικό κράτος, μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια

Της Διώνης Δημητριάδου

...
«Ποιητικές συνομιλίες»: αναμείνατε στο ακουστικό σας

«Ποιητικές συνομιλίες»: αναμείνατε στο ακουστικό σας

Μια πρωτοβουλία του Τhéâtre de la Ville (Παρίσι), σε συμπαραγωγή με τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση από την 1η Δεκεμβρίου μέχρι και τις 30 Ιουνίου 2021.

Επιμέλεια: Book Press

Η ποίηση μας καλεί.
Πού είστε; Πώς είστε; Τι βλέπετε από το παράθυρό σας;

Από την 1η Δ...


Τρία ποιήματα του Νίκου Φιλντίση

Τρία ποιήματα του Νίκου Φιλντίση

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, o Νίκος Φιλντίσης.

Επιμέλεια: Γιώργος Αλισάνογλου

ΕΡΩΤΙΚΟΝ

Μικρό πετεινό
με κρωγμούς το φιλί σου
στα χείλη γκρεμού

~.~

(ΕΜ)ΦΥΤΟ...



ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

Ένα πιάτο λιγότερο, της Μαριλένας Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Ένα πιάτο λιγότερο, της Μαριλένας Παπαϊωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μαριλένας Παπαϊωάννου «Ένα πιάτο λιγότερο», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Γιάννη Ευσταθιάδη «Ανοιχτό μικρόφωνο – Μονόλογοι και ομολογίες» το οποίο κυκλοφορεί στις 15 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ξανθός άγγελος

Έτσι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Από τον Καποδίστρια στον Ίλον Μασκ: 17 βιογραφίες που ξεχωρίζουν

Από τον Καποδίστρια στον Ίλον Μασκ: 17 βιογραφίες που ξεχωρίζουν

Σημαντικές μορφές της Ιστορίας, της πολιτικής, της επιστήμης και της τέχνης βιογραφούνται: Νικηφόρος Χρυσοβέργης, Καποδίστριας, Μαρξ, Κολοκοτρώνης, Κεμάλ, Νταβιτσόν Εφέντης, Κανελλόπουλος, Θάτσερ, Τέσλα, Ίλον Μασκ, Τζερόλαμο Καρντάνο και Σωτηρία Μπέλλου, αλλά και απλοί άνθρωποι που η ζωή τους σημαδεύτηκε από την Ιστ...

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Έντγκαρ Άλαν Πόε σε 4+1 βιβλία

Περιήγηση στο επιδραστικό έργο του Edgar Allan Poe μέσα από πέντε σχετικά πρόσφατα βιβλία, τέσσερα με δικά του έργα και ένα με κείμενα εμπνευσμένα από την τόσο ιδιαίτερη λογοτεχνία του. 

Του Δημήτρη Αργασταρά

Κοιν...

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα με ελληνική σφραγίδα

Πέντε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή που ξεχωρίζουν.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

05 Νοεμβρίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Η ανάγνωση είναι ζωή: Τα βιβλιοπωλεία πρέπει να παραμείνουν ανοιχτά

Η Σύμπραξη των Εκδοτών απευθύνει έκκληση στην κυβέρνηση, μέσω επιστολής της στον Πρωθυπουργό, να παραμείνουν ανοιχτά τα βιβλιοπωλεία στη διάρκεια της εφαρμογής των μέτρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ