portrait-pelecanos-5

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Πριν από λίγα χρόνια γνώρισα έναν Γάλλο που είχε ολόκληρο το γενεαλογικό του δέντρο φυτεμένο στο Παρίσι. Λίγο καιρό μετά τη γνωριμία μας διαπιστώσαμε ότι δεν είχαμε ζήσει στην ίδια πόλη: το δικό του Παρίσι δεν ήταν το δικό μου Παρίσι. Ίσως αυτή η απόκλιση να είχε ενδιαφέρον αν δεν μαρτυρούσε ετεροφροσύνη, διαφορετικές κοσμοθεωρίες. Η φιλία δεν κράτησε πολύ. Από τότε δεν τον έχω συναντήσει τυχαία ούτε μια φορά στο Παρίσι. 

Διαβάζοντας τα βιβλία του Τζορτζ Πελεκάνου (“Drama City”, «Ο κηπουρός της νύχτας», «Γλυκειά αιωνιότητα») έχω παρόμοια αίσθηση για την Ουάσιγκτον: για τον Πελεκάνο, η αμερικανική πρωτεύουσα είναι το Chocolate City, ένα σκηνικό ιστοριών σεξ, ντραγκς και ροκ εντ ρολ. Καθώς οδηγώ μέσα στην πόλη, δυσκολεύομαι να τοποθετήσω τους δενδρόφυτους δρόμους και τα πλήθη των τουριστών από τις μεσοδυτικές πολιτείες στον κόσμο της αστυνομικής λογοτεχνίας, ειδικά του hard-boiled υποείδους. Δεν βλέπω πουθενά στριπτιζάδικα, μπαρ και νυχτερινά ντάινερς – ακόμα και στη βορειοδυτική συνοικία Σω, τη χτισμένη με ιπποδάμειο σχέδιο, δεν διακρίνω τον κίνδυνο· ο κίνδυνος έχει περάσει από τότε που σταμάτησαν οι ταραχές του 1968. Oι «ταραχές», επακόλουθο της δολοφονίας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, διήρκεσαν, στην πραγματικότητα, τριάντα χρόνια: η U, η 14η και η 7η οδός αναβαθμίστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1990 όπως πολλές περιοχές Μαύρων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

drama-cityEίμαστε συνομήλικοι με τον Τζορτζ Πελεκάνο· έτσι εξηγούνται οι κοινές μουσικές μας αναφορές -κυρίως το R&B- καθώς και η ροπή προς το slumming στις μεγαλουπόλεις, το να βρίσκεις ενδιαφέροντα τα επικίνδυνα μέρη και βαρετά τα ασφαλή. Στα βιβλία του, η Ουάσιγκτον μοιάζει με το Λος Άντζελες του Τζέιμς Έλροϋ: ο συγγραφέας καταγράφει την ιστορία της πόλης που συνυφαίνεται μ’ εκείνη των ηρώων του – του Νικ Στέφανος στην αρχή και αργότερα του Ντιμίτρι Καράς και του Μάρκους Κλέι. Πρόκειται για ποπ λογοτεχνία όπως «ποπ» μπορούν να θεωρηθούν οι ταινίες του Κουέντιν Ταραντίνο: το λέω με κάποια επιφύλαξη διότι έχω δει μόνο το μισό “Pulp Fiction” και λιγότερο από το μισό “Reservoir Dogs”. Παρ’ όλ’ αυτά, η αμερικανική μυθολογία και η λαϊκή κουλτούρα, από τα juke-box joints με τα «καλύτερα χοτ-ντογκς στον κόσμο» μέχρι τους αγώνες μπάσκετ, ξεδιπλώνεται τόσο στον Ταραντίνο όσο και στον Πελεκάνο. Κι ο Πελεκάνος τής προσθέτει το κοινωνικό σχόλιο, μια νατουραλιστική ερμηνεία του Κακού.

aioniotitaΣτο «Γλυκειά αιωνιότητα», το τρίτο μέρος της τετραλογίας της Ουάσιγκτον, η δράση τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του 1980 που ήταν το ναδίρ των αμερικανικών μεγαλουπόλεων: στην πρωτεύουσα εκτυλισσόταν πόλεμος συμμοριών. Το βιβλίο αρχίζει με τον Μάρκους Κλέι να ανοίγει, σε μια στιγμή γενναιόδωρης τρέλας, κατάστημα δίσκων στην οδό U εν μέσω ένοπλων αναμετρήσεων και εμπορίου ναρκωτικών: τώρα, καθώς οδηγώ στη U, σκέφτομαι ότι ο Μάρκους Κλέι έκανε μια έξυπνη επένδυση· οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και, εν παρέργω, έγιναν πλουσιότεροι και οι φτωχοί. Με λίγα λόγια, η Ουάσιγκτον του «Γλυκειά αιωνιότητα» δεν υπάρχει πια. Αυτό που υπάρχει ακόμη, σύμφωνα με τον Πελεκάνο, είναι η φυλετική προκατάληψη – αναρωτιέμαι πώς θα μπορούσε να μην υπάρχει μόλις πενήντα χρόνια μετά τη θέσπιση των πολιτικών δικαιωμάτων. Χρειάζεται περισσότερος χρόνος. Εξάλλου, έχει μεσολαβήσει πλήθος γεγονότων –ο αφροαμερικανικός εθνικισμός, η εξισλαμισμός, η κρίση της Μαύρης ηγεσίας, η άνοδος της εγκληματικότητας στους μειονοτικούς πληθυσμούς, η αποτυχία της affirmative action. Και στην πόλη της Ουάσιγκτον, ο Μέριον Μπάρρυ, ο πρώτος Αφροαμερικανός δήμαρχος, καταδικάστηκε για χρήση κρακ... όσο για τον Αφροαμερικανό δήμαρχο του Ντιτρόιτ φυλακίστηκε για διασπάθιση δημοσίου χρήματος... και τον Τζον Φ. Στρητ της Φιλαντέλφια ας μην πούμε καλύτερα... Κοντολογίς, οι Μαύροι δεν κατάφεραν να οργανώσουν την ελευθερία τους και αποδείχτηκε το αυτονόητο: η φυλετική προκατάληψη δεν καταργείται με νόμους και κηρύγματα.

Οδηγώντας στη λεωφόρο Φλόριντα βλέπω το γνώριμο τοπίο της μαύρης φτωχολογιάς. Άνθρωποι που περιφέρονται ασκόπως ή ακουμπάνε στους τοίχους καπνίζοντας - στις Ηνωμένες Πολιτείες καπνίζουν μόνον μερικοί πολύ φτωχοί και μερικοί πολύ νέοι. Περνάω από κλειστά μαγαζιά ανάμεσα στα οποία υπάρχει ένα κουρείο, ένα ποτοπωλείο, ένα προπατζίδικο κι ένα ενεχυροδανειστήριο, και βρίσκομαι στην περιοχή Πέτγουερθ: εδώ έχει το γραφείο του ο ήρωας του Πελεκάνου, ο ντετέκτιβ Ντέρεκ Στρέιντζ, που εμφανίζεται για πρώτη φορά στο «Δίλημμα δικαίου». Και πάλι σκέφτομαι το διπλό Παρίσι: σήμερα το Πέτγουερθ είναι μια γαλήνια συνοικία με δέντρα· δεν διακρίνω ίχνος ναρκεμπορίου εκτός αν σε μερικές από τις λαϊκές πολυκατοικίες συνεχίζεται κάποιου είδους δοσοληψία. Έτσι κι αλλιώς, η χρήση σκληρών ναρκωτικών έχει ελαχιστοποιηθεί στις περισσότερες αμερικανικές μεγαλουπόλεις – δεν υπάρχει ζήτηση ηρωίνης και το κρακ έχει πεθάνει.

adiexodoΑναρωτιέμαι αν η μείωση της εγκληματικότητας θα κάνει ανέργους τους συγγραφείς της pulp fiction, όπως η ενοποίηση του αμερικανικού έθνους έκανε ανέργους τους συγγραφείς των γουέστερν. Ή αν θα τους σώσει η αναδρομή στο παρελθόν, στην εποχή που στη Νέα Υόρκη γίνονταν έξι φόνοι την ημέρα κι άλλοι τόσοι βιασμοί... Oδηγώντας προς τα νότια δεν αναρωτιέμαι πια και τόσο: η περιοχή Μπάρρυ Φαρμ έχει όλα τα χαρακτηριστικά του παλιού γκέτο – μια λέξη που δεν χρησιμοποιείται εδώ και κάμποσα χρόνια επειδή δεν αντιστοιχεί σε τίποτα εδώ και κάμποσα χρόνια. Κι όμως το Μπάρρυ Φαρμ (που δεν αναφέρεται στον Μέριον Μπάρρυ· απλή σύμπτωση) έχει άσχημη όψη: η δράση του “Soul Circus” τοποθετείται στη γειτονική Ανακόστια, στη νοτιοανατολική Ουάσιγκτον. Δεν πρόκειται ωστόσο για την “άσχημη όψη” του Νότιου Μπρονξ, του Άλφαμπετ Σίτυ, ή του Ήγκλγουντ (Σικάγο) της δεκαετίας του 1980 – πρόκειται για μια ευτελέστερη ασχήμια, λιγότερο εντυπωσιακή: τούβλινα οικιστικά συγκροτήματα και σχολεία χτισμένα σαν φυλακές, μαγαζάκια με βρόμικες βιτρίνες και προϊόντα κάκιστης ποιότητας. Kαι σκουπίδια στον δρόμο, κομμάτια εφημερίδων που τις παρασέρνει ο άνεμος.

Στη δεκαετία του 1970, ο Τζορτζ Πελεκάνος μεγάλωνε σε μια βίαιη πόλη – κι εγώ μεγάλωνα στην Αθήνα που ήταν παιχνιδότοπος.

Ύστερα, ο ορίζοντας αλλάζει, το φως αλλάζει και βρίσκομαι σε μια προαστιακή ζώνη που ανήκει στο Μέριλαντ: φαστφουντάδικα, βενζινάδικα, μονοκατοικίες με πρασιές. Tα προάστια της Μαύρης μεσαίας τάξης. Καινούργια χωροταξία, καινούργια εγκλήματα. Οδηγώντας στα περίχωρα της Ουάσιγκτον, βρίσκομαι μπροστά στο γνώριμο θέαμα της αποβιομηχάνισης: ερειπωμένα εργοστάσια, άδειες αποθήκες, σκουριασμένα μηχανήματα και, στις όχθες του ποταμού Πατάπσκο εγκαταλελειμμένοι λιμενοβραχίονες – το τοπίο του τέλειου εγκλήματος. Όταν επιστρέφω στο κέντρο της Ουάσιγκτον είναι βράδυ της Κυριακής, δεν υπάρχουν πεζοί και το Κέννεντυ Σέντερ φαίνεται κλειστό. Ησυχία, τάξη, ασφάλεια. Στη δεκαετία του 1970, ο Τζορτζ Πελεκάνος μεγάλωνε σε μια βίαιη πόλη – κι εγώ μεγάλωνα στην Αθήνα που ήταν παιχνιδότοπος. 

 ΣΩΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff «Θεωρίες συνωμοσίας» (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pierre-André Taguieff είναι από εκείνους τους ιστορικούς που έχουν αναλάβει τη mission impossible να...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η Μαρίνα Καραγάτση

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η Μαρίνα Καραγάτση

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η συγγραφέας Μαρίνα Καραγάτση.  

Επιμέλεια Book Press

Κόρη του Μ. Καραγάτση και της ζωγράφου Νίκης Καραγάτση, η Μαρίνα Καραγάτση γεννημένη στην Αθήνα το 1936 ήταν η μητέρα του σκηνοθέτη και ηθοποιού Δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ