syneleysh-85-250

Της Σώτης Τριανταφύλλου*

Φοιτητική ζωή Ι

Στη Φυσικομαθηματική, καθώς δεν κάναμε μαθήματα, ούτε εργαστήρια, στήναμε καβγάδες, δήθεν πολιτικούς: οι αμπεχονοφόροι φοιτητές έκαναν αποχές και καταλήψεις. Δεν τολμούσες να τους αντιμιλήσεις· δεν ήξεραν τι είναι δημοκρατία, ούτε σκόπευαν να μάθουν· ίσως είχαν ακούσει κάτι για τη Γαλλική Επανάσταση, κάτι για την Κομμούνα του Παρισιού, για την κατάληψη της Βαστίλλης.

Οι περισσότεροι καθηγητές είχαν συνεργαστεί με τη χούντα και δεν πατούσαν το πόδι τους στη σχολή από φόβο μήπως τους ρίξουμε αυγά ή τους δολοφονήσουμε: τα ένστικτα ήταν θηριώδη. Οι φοιτητικές συνελεύσεις διαρκούσαν ολόκληρες μέρες (και νύχτες)· κανείς δεν ενδιαφερόταν για το περιεχόμενο των σπουδών, για το κτιριακό μας χάλι, για τη γενική ελεεινότητα: την οικονομική και αισθητική· για τη σύγχυση του μυαλού και τη ρυπαρότητα των σωμάτων. 

Φοιτητική ζωή II 

Οι φοιτητές, όταν δεν αλληλοκαθυβρίζονταν για τα μείζονα θέματα της διεθνούς πολιτικής και απώτερης Ιστορίας, ξημεροβραδιάζονταν στα καφενεία πίνοντας φραπέδες και παίζοντας τάβλι. Κοπανούσαν τα πούλια στην ξύλινη επιφάνεια· ακόμα κι εκείνη η κίνηση —το ότι ζέσταιναν τα ζάρια προτού τα ρίξουν— φανέρωνε νεύρωση· οι Έλληνες φοιτητές ήταν μια απολίτιστη φυλή που δεν μάθαινε τίποτα και που μετά το πτυχίο προσδοκούσε μια ήσυχη δουλίτσα. Το φοιτητικό κίνημα —συντηρητικό και καθ’ ομοίωση της ευρύτερης δημοσιοϋπαλληλικής κοινωνίας— αντιστεκόταν ακόμα και στη λεγόμενη «εντατικοποίηση» των σπουδών: προπάντων, να μην κουραζόμαστε· να πάρουμε ένα ρημαδοπτυχίο, να βρούμε μια ρημαδοθέση, όπως βρήκαν οι ψωνισμένοι και ημιμαθείς καθηγητές μας, καθώς και οι υποτακτικοί των ψωνισμένων και ημιμαθών καθηγητών μας. Οι φοιτητές φοβούνταν μήπως, μετά την αποφοίτηση, δεν καταφέρουν να στήσουν την επιχείρησή τους· μήπως δεν βρουν μέσον ώστε να τρυπώσουν κάπου, μήπως κάποιος «Ευρωπαίος» από τη λαομίσητη ΕΟΚ τού κλέψει τη θέση. «Τρύπωμα»: η σταθερή επιδίωξη του Νεοέλληνα.

Φοιτητική ζωή ΙΙΙ

mesopotamiaΣτην πόλη αντηχούσαν επαναστατικά τραγούδια· πολεμικοί ύμνοι· η Τρίτη Διεθνής· άλλα λεβέντικα· το σύνθημα «επιστροφή στις ρίζες» ήταν περιττό: ελάχιστοι είχαν απομακρυνθεί από το βουκολικό ειδύλλιο κι από τις ρίζες. Τα πάρτυ (ακόμα και των αναρχικών· ιδιαίτερα των αναρχικών) κατέληγαν σε γλεντοκόπια με ανατολίτικα τσιφτετέλια (υπάρχουν και δυτικά τσιφτετέλια), χορούς της κοιλιάς και ερωτικές ιστορίες που, με τη σειρά τους, κατέληγαν στον αρραβώνα και στον γάμο. Ένιωθα κατάκοπη ανάμεσα σε μικρούς τυράννους κι άλλο τόσο μικρούς σαδιστές, που ήταν κατάκοποι κι αυτοί: ήθελα να πυρπολήσω τον κόσμο· είχα τα σπίρτα, δεν είχα το σπιρτόκουτο. Οι φοιτητές ήταν έρμαια μιας τυχαίας κινητικότητας, δεν είχαν χρόνο να ξεκουραστούν· δεν είχαν χρόνο να σκεφτούν.

Αν στην Ευρώπη ο Μάης του ’68 ήταν εξέγερση και μέθη, το ελληνικό φοιτητικό κίνημα μετά το ’74 ήταν συμμόρφωση: η οριστική προσχώρηση στον πουριτανισμό. Η έξαψη οφειλόταν στη φανατική πίστη, η αγωνιστικότητα στο μικροαστικό άγχος: ψωμί, παιδεία, ελευθερία. (Σωστά, αλλά πώς;) Κατά τη γνώμη των συνδικαλιστών, η «αστική γνώση» ήταν όχι μόνον άχρηστη αλλά και βλαβερή.

Στο πανεπιστήμιο σημειώνονταν επεισόδια υστερίας: μέσα στα άθλια κτίρια, τα γεμάτα αφίσες και συνθήματα, ακούγονταν κραυγές· αρκούσε να ανεβώ τα σκαλιά του χημείου για να με κατακλύσει η κούραση. Μια συμφοιτήτριά μου, η Γαλήνη, με προμήθευε με κουπόνια σίτισης· η Κική μού έφερνε φαγητό από τη μάνα της· συνήθως τρώγαμε με την Τούλα στην εστία· μια φορά έπαθα δηλητηρίαση· μιαν άλλη το κρέας φωσφόριζε· το έσπρωξα πάνω στο τραπέζι: και πάλι, η ναυτία του Αντουάν Ροκαντέν μπροστά στο κοτόπουλο που παγώνει στο πιάτο. Οι περισσότεροι φοιτητές τρέφονταν με γύρο· πιττόγυρο (με «απ’ όλα»: τζατζίκι, πατάτες, κρεμμύδι...). Σε μερικούς, η μάνα τους έστελνε δέμα απ’ το χωριό: κοφίνι. Πίττες, αβγά, ντομάτες γεμιστές, λάδι. Καθώς και τα ρούχα τους, πλυμένα και σιδερωμένα (κάπου-κάπου τα τζιν έρχονταν πίσω με τσάκιση). Επανάσταση ναι, αλλά υπό όρους: πατρίς, θρησκεία, οικογένεια.

Υπήρχαν μερικά καλά: τις εγκυμοσύνες τις κάναμε εκτρώσεις· όσο για τα λεφτά, λίγοι είχαν προλάβει να γίνουν παραδόπιστοι· δανείζαμε κατοστάρικα και μηχανάκια· ήμασταν φιλόξενοι, αφήναμε τα κλειδιά στην πόρτα. Με τα χρόνια, οι κατάκοποι φοιτητές έγιναν κατάκοποι επαγγελματίες: όταν τους ρωτάς «Τι κάνεις;», απαντούν «Αγώνας! Αγώνας!» Δεν εννοούν κοινωνικός αγώνας. Όχι.

Επιμένω ακόμα: Αλέξανδρος Κερένσκυ. Επιμένω: διαβάστε την «Καταστροφή», τη «Σταύρωση της ελευθερίας» του Κερένσκυ· η οκτωβριανή επανάσταση ήταν μια αποκοτιά, μια κουτουράδα που, όπως αναμενόταν, στράβωσε. Όταν το 1970 ο Κερένσκυ πέθανε στο σπίτι του στη Νέα Υόρκη, οι τοπικές ρωσικές εκκλησίες αρνήθηκαν να τον θάψουν: τον θεωρούσαν ελευθεροτέκτονα και υπεύθυνο για την προέλαση του μπολσεβικισμού.

Tι νοσταλγώ από τα φοιτητικά μου χρόνια: τίποτα.

* Τρία αποσπάσματα από το αυτοβιογραφικό της βιβλίο "Ο χρόνος πάλι". Η επιλογή των κειμένων έγινε από τη συγγραφέα.

 



ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff Θεωρίες συνωμοσίας (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pie...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το ταξίδι των γονιδίων μας, του Γιοχάνες Κράουζε – Είμαστε όλοι από κάπου αλλού

Το ταξίδι των γονιδίων μας, του Γιοχάνες Κράουζε – Είμαστε όλοι από κάπου αλλού

Για το βιβλίο του Johannes Krause  σε συνεργασία με τον Thomas Trappe «Το ταξίδι των γονιδίων μας. Πώς η μετανάστευση διαμόρφωσε τις σύγχρονες κοινωνίες» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου, εκδ. Διόπτρα).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

...
Ο Αλμπέρτο Μοράβια στο εργαστήρι του Δημήτρη Παπαδημητρίου

Ο Αλμπέρτο Μοράβια στο εργαστήρι του Δημήτρη Παπαδημητρίου

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Δημήτρης Παπαδημητρίου, με αφορμή το μυθιστόρημα του Alberto Moravia «Η προσήλωση» (εκδ. Κρ...

Καλοκαιρινό bazaar από τις εκδόσεις Κριτική

Καλοκαιρινό bazaar από τις εκδόσεις Κριτική

Καλοκαιρινό bazaar βιβλίων των εκδόσεων Κριτική με έκπτωση 50% και μόνο μέχρι τις 25 Ιουνίου 2021.

Επιμέλεια: Book Press

Από τις 14 έως και τις 25 Ιουνίου 2021 οι εκδόσεις Κριτική προσφέρουν στους α...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Σίμου «Ο θάνατος του Οδυσσέα – Μια Περιπέτεια του Αστυνόμου Καπετάνου», το οποίο κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

20...

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Leila Slimani «Η χώρα των άλλων» (μτφρ. Κλαιρ Νεβέ, Μανώλης Πιμπλής), που κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Την πρώτη φορά που η Ματίλντ επισκέφθηκε...

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ulrich Alexander Boschwitz «Άνθρωποι στο περιθώριο» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), που κυκλοφορεί στις 9 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Τέσσερα μυθιστορήματα και δύο συλλογές αστυνομικών ιστοριών Ελλήνων συγγραφέων, επιλεγμένα από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Επιλογή οκτώ μεταφρασμένων αστυνομικών μυθιστορημάτων από τις πρόσφατες κυκλοφορίες.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Ήταν Σάββατο του Λαζάρου 26 Απριλίου 1986 όταν σημειώθηκε το μεγαλύτερο, μέχρι τότε, πυρηνικό δυστύχημα στην ιστορία. Μια σειρά εκρήξεων προκάλεσε την καταστροφή του αντιδραστήρα 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας στο Τσερνομπίλ της τότε Σοβιετικής Ένωσης και σημερινής Ουκρανίας. Τριάντε πέντε χρόνια μετά, ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

19 Μαΐου 2021 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Τέσσερα μυθιστορήματα και δύο συλλογές αστυνομικών ιστοριών Ελλήνων συγγραφέων, επιλεγμένα από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ