alt

Στον Νίκο Κουρμουλή

Γεννημένος στο Εδιμβούργο το 1956, ο συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Philip Kerr γνωρίζει όσο ελάχιστοι τις ιδιάζουσες παραμέτρους που έφεραν το ναζιστικό κόμμα της Γερμανίας στην εξουσία. Άοκνος μελετητής της χιτλερικής μεθόδου, αλλά και των κοινωνικών διεργασιών της χώρας διαχρονικά, τοποθετεί τις μυστηριώδεις ιστορίες του απο τη δεκαετία του '30 έως και τα μέσα της δεκαετίας του '50, πάντα με επίκεντρο την γερμανική πολιτική σκηνή.

Πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε η «Μοιραία Πράγα», το πρώτο βιβλίο ύστερα από την άκρως επιτυχημένη «Τριλογία του Βερολίνου». Ένα μυθιστόρημα δωματίου, κυρίως, τοποθετημένο στις αρχές του Β'Π'Π, την εποχή που το Ανατολικό μέτωπο έδειχνε τα πρώτα σημάδια υποχώρησης. Το βιβλίο περιστρέφεται γύρω από την ειδεχθέστερη ίσως μορφή της Γκεστάπο, τον Ράινχαρντ Χάιντριχ. Τον αρχιτέκτονα της «τελικής λύσης». Ο Φίλιπ Κερ με πρόσχημα την δολοφονία ενός εκ των υπασπιστών του Χάιντριχ στην εξοχική του κατοικία, ανατέμνει τη συγκρουσιακή, αντιανθρωπιστική και βαθύτατα εξουσιολαγνική φύση του ναζισμού. Ενός σκληρού ιεραρχικού συστήματος που σε καιρούς παρατεταμένης ανισσοροπίας δείχνει τα δόντια του, υπερασπισμένο την κλινική τάξη και τον σωτηριακό αφανισμό ταυτόχρονα. Όπλο του ο φόβος. Ο επιθεωρητής Μπέρνι Γκούντερ αναδεικνύεται και πάλι σε κομβική φιγούρα του έργου, συνδυάζοντας δυο αντιθετικές φύσεις: εκείνη του πραγματιστή και εκείνη του ιδεαλιστή. Στη συνέντευξη που ακολουθεί ο Φίλιπ Κερ ξεδιπλώνει μερικές από τις σκέψεις του για την «Μοιραία Πράγα», δίνοντας στοιχεία που αφορούν, τον χαρακτήρα του.

Πώς καταλήξατε να έχετε για κεντρικό ήρωα του τελευταίου σας μυθιστορήματος «Μοιραία Πράγα» τον αρχιτέκτονα της τελικής λύσης και στράτηγο του Γ' Ράιχ, Ράινχαρντ Χάιντριχ;

Οι διαστάσεις του Χάιντριχ συμπηκνώνουν αυτό που αποκαλούμε αρχετυπικό, δολοφονικό Ναζί.

Γιατί όχι; Είναι μακράν ένας από τους πιο ενδιαφέροντες κακούς της Ιστορίας, απ' όσους θα μπορούσα να επινοήσω. Για πολλούς λόγους οι διαστάσεις του Χάιντριχ συμπηκνώνουν αυτό που αποκαλούμε αρχετυπικό, δολοφονικό Ναζί: Ψηλός, ξανθός, γαλανομάτης, πονηρός, αδίστακτος, λάτρης της μουσικής και κυρίως αυτοδημιούργητος. Έχω μια τάση να χρησιμοποιώ αρκετά στοιχεία από αληθινούς χαρακτήρες, διότι με αυτό το τρόπο ελπίζω να εξηγήσω και να διηγηθώ πειστικότερα την καθημερινότητα του Γ' Ράιχ (ιδιαίτερα στα υψηλά κλιμάκια), παρά να μπω στην διαδικασία να εφεύρω φανταστικά πρόσωπα. Για να το πω καλύτερα, τοποθετώ πάνω στα αλήθινά πρόσωπα στοιχεία μυθοπλαστικής βιογραφίας.

Το μυθιστόρημα λαμβάνει χώρα στη Γερμανία, των αρχών του Β'Π'Π. Αντίθετα από ό,τι πιστεύουν πολλοί, περιγράφεται μια χώρα που βρίσκεται σχεδόν η ίδια υπό κατοχή. Ο φόβος και η βία κυριαρχούν. Κατά τη γνώμη σας, η ηθική υποστήριξη του κόσμου προς το ναζιστικό καθεστώς είχε απωλεσθεί;

Ουσιαστικά, το καθεστώς ποτέ δεν έχαιρε της ηθικής υποστήριξης του γερμανικού λαού. Της... ανήθικης ίσως. Ο κόσμος έχασε τελειωτικά τη πίστη του στον Χίτλερ, λίγο μετά την επέμβαση στην Ρωσία το 1941. Άρχισαν οι απελάσεις Εβραίων και αντιφρονούντων, φέρετρα γύριζαν πίσω ανά εκατοντάδες. Οι Γερμανοί άρχισαν να βλέπουν τη χιονοστοιβάδα της καταστροφής να έρχεται με φόρα. Αυτή η κατάσταση καθρεφτιζόταν εύγλωτα στο Βερολίνο, εκεί όπου το ναζιστικό κόμμα δεν κατάφερε ποτέ να εδραιώσει μια εκλογική πλειοψηφία. Οι Βερολινέζοι ήταν από τότε ανεξάρτητοι, αριστεροί, κοσμοπολίτες και παρομοίαζαν τον Χίτλερ με σκύλο που γαυγίζει. Στο Βερολίνο λοιπόν οι συνέπειες της επερχόμενης, επώδυνης ήττας φάνηκαν πρώτες και μάλιστα με τρόπο τραγικό. Η πόλη πράγματι έμοιαζε με στρατόπεδο, κατά τη διάρκεια σιωπητηρίου.

altΠως θα περιγράφατε εσείς την ντετέκτιβ σύμβολο της «Τριλογίας του Βερολίνου» και της «Μοιραίας Πράγας», Μπέρνι Γκούντερ; Σε ποια θέση τον τοποθετείτε στο πάνθεων των διάσημων μυθιστορηματικών ντετέκτιβ;

Οι αναγνώστες θα κρίνουν το μέγεθος και το ύψος της θέσης του Μπέρνι Γκούντερ, ανάμεσα στο πάνθεον των διάσημων χάρτινων συναδέλφων του. Νομίζω πως κέρδισε με το σπαθί του τη διάκριση αυτή. Είναι ένας πολύπλοκος χαρακτήρας. Λίγο τυχοδιώκτης, εξπρεσσιονιστής και κατά κάποιο τρόπο πάει κόντρα στη μοίρα του. Αν υπάρχει κάτι τέτοιο που λέγεται ριζικό. Η αλήθεια είναι πως διαθέτει κάποιες πτυχές του εαυτού μου: Αριστερός πατριώτης, αυτόνομος, λιμπιντικός, απείθαρχος.

Είστε ένας επίμονος μελετητής της Γερμανίας εκείνης της ταραχώδους περιόδου. Πώς εξηγείτε την παράλληλη άνοδο πολιτιστικής κουλτούρας και ναζισμού;

Η ερώτησή σας θα μπορούσε κάλλιστα να είναι το αντικείμενο εκτενών σεμιναρίων. Σύντομα και απλά, οι Ναζί υπήρξαν προϊόν της οδύνης που ακολούθησε ως διχαστική συνέπεια της ήττας του Α'Π'Π', 1914-1918: Ήταν τα σκοταδόψυχα, ψυχρά προϊόντα που σχηματίστηκαν στη λάσπη της Φλάνδρας και των υπόλοιπων μετώπων. Ανείλθαν σε μια ρημαγμένη χώρα, με χρεωκοπημένες τράπεζες, αλλά με ισχυρή βιομηχανία και περήφανο στρατιωτικό δυναμικό. Η φόρμουλα της καταστροφής και της μισαλλοδοξίας. Εάν η Γερμανία δούλευε περισσότερο πάνω στην πολιτική ενότητα και την κοινωνική συνοχή, οι Ναζί δεν θα είχαν καμία τύχη. Σοβαρό ρόλο έπαιξε τότε η αστική της τάξη, που έχασε κάθε έλεγχο σπαρασσόμενη από έριδες και ιδιοτέλειες.

Πιστεύετε ότι η φόρμα του αστυνομικού μυθιστορήματος μπορεί να διεισδύσει καλύτερα στα κοινωνικά ζητήματα της εποχής μας, απ' ότι άλλα λογοτεχνικά είδη;

Δυστυχώς, πολλοί συνάδελφοί μου ξεχνούν τον αναγνώστη.

Αν όχι καλύτερα, τουλάχιστον διαφορετικά. Μου δημιουργείται η αίσθηση ή μάλλον είμαι σίγουρος, πως οι άνθρωποι διατηρούν την ικανότητα να αποροφήσουν υπόρρητα πολιτικές αναλύσεις, μέσα στο πλαίσιο μιας καλοστημένης ιστορίας. Ένα μεγάλο κομμάτι της μοντέρνας ή της μεταμοντέρνας, αν θέλετε, λογοτεχνίας ξεχνά συχνά πυκνά να ξεδυπλώσει στο χαρτί μια καλή ιστορία. Δυστυχώς, πολλοί συνάδελφοί μου ξεχνούν τον αναγνώστη. Τον κλειδώνουν στο πατάρι και μιλάνε αποκλειστικά για τις εμμονές τους. Και οι αναγνώστες, κακά τα ψέματα, αποζητούν μια ιστορία. Μου αρέσει πολύ να γράφω για εκείνους. Δεν μ' ενδιαφέρει καθόλου το έξυπνο γράψιμο, για την εξυπνάδα του γραψίματος του. Το στυλ είναι απαραίτητο, υποβάλει, αλλά δεν με σκλαβώνει στις καταπιεστικές δομές του.

Για ποιο λόγο πιστεύετε ότι χρειαζόμαστε την μυθοπλασία σήμερα;

Ψυχαγωγία, απόδραση, προοπτική. Να μάθουμε κάτι. Η μυθοπλασία είναι ικανή να πει πράγματα που η Ιστορία δεν μπορεί να φτάσει. Και αυτό δεν είναι τίποτε άλλο από την ηδονή μιας γραπτής επινόησης, χωρίς όρια και συμβιβασμούς. 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΒΘ 2024 – Φάμπιο Στάσι: «Η λογοτεχνία σώζει τη ζωή των ανθρώπων»

ΔΕΒΘ 2024 – Φάμπιο Στάσι: «Η λογοτεχνία σώζει τη ζωή των ανθρώπων»

Με αφορμή την παρουσία του στην 20η ΔΕΒΘ και την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου «Μαστρο Τζεπέτο» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος), συνομιλήσαμε με τον Ιταλό συγγραφέα Φάμπιο Στάσι [Fabio Stassi] για τη θεραπευτική δύναμη των βιβλίων.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...
Κάρλο Λουκαρέλλι: «Δεν φοβάμαι την επιστροφή του φασισμού, αλλά τις ιδέες του που ξανάρχονται»

Κάρλο Λουκαρέλλι: «Δεν φοβάμαι την επιστροφή του φασισμού, αλλά τις ιδέες του που ξανάρχονται»

Με αφορμή τον ερχομό του στην Αθήνα (στη συνέχεια μεταβαίνει στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης), συνομιλήσαμε με τον μετρ του μεσογειακού νουάρ, τον Ιταλό συγγραφέα Κάρλο Λουκαρέλλι [Carlo Lucarelli], μεταξύ άλλων για το έργο του «Η τριλογία του φασισμού» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Διόπτρα)

...
Κάρα Χόφμαν: «Ο κολοφώνας της συγγραφικής μου πορείας είναι η έκδοση του βιβλίου μου στα ελληνικά»

Κάρα Χόφμαν: «Ο κολοφώνας της συγγραφικής μου πορείας είναι η έκδοση του βιβλίου μου στα ελληνικά»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου της «Οι κράχτες» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg), η Κάρα Χόφμαν [Cara Hoffman] μάς λέει γιατί επέλεξε να ζει μεταξύ Εξαρχείων και Νέας Υόρκης, ποια είναι η έννοια της επιτυχίας και τι μπορεί να προσφέρει η λογοτεχνία στους ανθρώπους. 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ