Γιολάντα Καστάνιο: «Η ποίηση δεν θα γίνει ποτέ ο λόγος της εξουσίας»

Το 13ο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης, που θα πραγματοποιηθεί από τις 25 έως τις 29 Αυγούστου 2025, φιλοξενεί ένα πλούσιο πρόγραμμα με Έλληνες και διεθνείς ποιητές και ποιήτριες.

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, η διακεκριμένη γαλικιανή ποιήτρια Γιολάντα Καστάνιο θα παρουσιάσει το βιβλίο της Όταν παύω να είμαι λουλούδι, ενοχλώ, μια επιλογή ποιημάτων σε μετάφραση Δημήτρη Αγγελή, στην Αθήνα. Η εισαγωγική αυτή εκδήλωση θα γίνει στις 25 Αυγούστου και ώρα 19:30, στο Zatopek (Παναγή Τσαλδάρη 209, Καλλιθέα), ενώ θα διαβάσει ποιήματά της και στην επίσημη έναρξη του Φεστιβάλ, στο Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας, στις 26 Αυγούστου.

Η συμμετοχή της στο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης υποστηρίζεται από το Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας και την Πρεσβεία της Ισπανίας στην Ελλάδα. Με αφορμή την άφιξή της, δημοσιεύουμε μια εκτενή συνέντευξή της στην ποίητρια Μάρια Ντεγιάνοβιτς, σε μετάφραση του Νικόλα Κουτσοδόντη.

Είστε μια ιδιαίτερα αναγνωρισμένη, διεθνώς επιτυχημένη γαλικιανή ποιήτρια και παράλληλα ζωγράφος και κριτικός λογοτεχνίας. Τι σας εμπνέει και σας κινητοποιεί – στην τέχνη και στη ζωή;

Παρά τις θολές πληροφορίες που μπορεί να προσφέρουν διάφοροι κακώς ενημερωμένοι ιστότοποι, εδώ και χρόνια η κύρια ιδιότητά μου είναι αυτή της ποιήτριας και πολιτιστικής διαχειρίστριας, αν και ασχολούμαι και με την επιμέλεια, την προώθηση και τη μελέτη της ποίησης, κυρίως της γαλικιανής. Αυτό που με κινητοποιεί είναι η αφοσίωση στην ίδια τη λογοτεχνία, στην ίδια την ποίηση, αλλά και στη γλώσσα μου, τη γαλικιανή, μια αφοσίωση που είναι από μόνη της πολιτική πράξη και ισοδυναμεί με δήλωση πρόθεσης.

Η ποίηση δεν θα είναι ποτέ ο λόγος της εξουσίας.

Το να γράφει κανείς σήμερα ποίηση, και μάλιστα σε μια μειονοτική γλώσσα, είναι για μένα μια πράξη με διπλή ή και τριπλή σημασία: γράφω από την περιφέρεια (μακριά από τα κέντρα εξουσίας, στην Γαλικία, σε μεγάλη απόσταση από την πρωτεύουσα) και αυτό το κάνω υπηρετώντας το λιγότερο εμπορικό είδος γραφής, αυτό της ποίησης, όπως επίσης και από τη θέση της γυναίκας -που ακόμη είναι το γένος που πρέπει να δηλώνεται ξέχωρα, ενώ το αρσενικό έχει γενικευτική χρήση- και όλα αυτά σε μια γλώσσα που όχι μόνο είναι μειονοτική αλλά και ιστορικά περιθωριοποιημένη, μια γλώσσα χωρίς πατρίδα, που παραδοσιακά συνδέθηκε με φτωχές ή αγροτικές περιοχές, παρά τη μακραίωνη λυρική της παράδοση που φτάνει ως τον 12ο αιώνα.

Η ποίηση δεν θα είναι ποτέ ο λόγος της εξουσίας. Είναι πάντα η εναλλακτική γλώσσα απέναντι στη γλώσσα της εξουσίας, των ΜΜΕ, σε όλο αυτόν το φθαρμένο λόγο. Στόχος της είναι να αναζωπυρώνει και να επανανοηματοδοτεί τις λέξεις και αυτό είναι κάτι που με κινητοποιεί: η αναζήτηση νέων τρόπων έκφρασης που να μπορούν να ερμηνεύουν τον κόσμο και τη ζωή από νέες θέσεις, ιδανικά πιο φιλόξενες για όλους. Με συγκινεί η δυνατότητα της ποίησης να λειτουργεί ως στοιχείο κοινωνικής μεταμόρφωσης, η πολιτική της δυναμική που δρα σε συμβολικό επίπεδο, ανατρέποντας την τάξη – όχι ίσως τις ίδιες τις λέξεις, αλλά τις σχέσεις μεταξύ τους.

Το έργο σας συνδέεται συχνά με άλλα εκφραστικά μέσα – μουσική, κινηματογράφο, χορό… Η ποίηση από τη φύση της υπήρξε πολυμεσική, συνδεδεμένη με τη φωνή, την παράσταση, την κίνηση, τη μουσική. Πώς αντιλαμβάνεστε σήμερα αυτή την αναζήτηση;

Πράγματι, η αντίληψη που έχω για την διασυνδετικότητα και την υβριδικότητα της ποίησης είναι παρόμοια με αυτή που αναφέρετε στο ερώτημά σας. Υπάρχουν άνθρωποι που αρέσκονται να παρουσιάζουν διασταυρωτικά είδη, που συνδυάζουν την ποίηση με έναν άλλο εκφραστικό κώδικα, ως να ήταν κάτι εντελώς σύγχρονο. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν είναι διόλου σύγχρονο.

Η ποίηση, όπως πολύ σωστά παρατηρήσατε, γεννήθηκε ώστε να τραγουδιέται και να παρασταίνεται: επιστρατεύει τη φωνή, την κίνηση και συχνά τη μουσική. Η ποίηση το έκανε πάντοτε αυτό, γλιστρούσε σε οποιαδήποτε χαραμάδα που η εκάστοτε ιστορική περίοδος προσέφερε. Απαγγελλόταν δημοσίως σε πλατείες· έπειτα εκμεταλλεύτηκε την τυπογραφία και την διάδοση του βιβλίου, για να κλειστεί περισσότερο στον εσωτερικό χώρο της ανάγνωσης, χωρίς όμως να χάσει την επαφή της με άλλες δημιουργικές εκφράσεις, όπως η μουσική.

Σήμερα κάνει το ίδιο πράγμα: αξιοποιεί τις διαθέσιμες πλατφόρμες της εποχής μας – τον ψηφιακό χώρο, την οπτικοακουστική γλώσσα, τις εικαστικές τέχνες. Έτσι ξεπερνά τα στενά της όρια (κάποιες φορές επικίνδυνα εσωστρεφή) και απευθύνεται σε άλλα κοινά, σε νέα ακροατήρια.

Η ποίηση είναι πάντα η κινητήρια δύναμη, αλλά μέσω αυτής μπορούμε να εμπλουτίσουμε και να διευρύνουμε την εμβέλειά της.

Αν η τέχνη του ποιητή κάποιες φορές υποφέρει από μια ορισμένη απομόνωση, ο διάλογος με άλλους δημιουργούς την πλουτίζει. Με τη διάδραση και τον δημιουργικό διάλογο, μπορεί κανείς να φτιάξει έργα που μετατρέπουν το ποιητικό περιεχόμενο σε άλλους εξίσου γόνιμους κώδικες, διευρύνοντας το νόημά του. Αυτά τα υβρίδια είναι εξαιρετικά εποικοδομητικά και πολύ καρποφόρα εκφραστικά. Μπορούν ακόμη και να αγγίξουν καλύτερα τα νέα ακροατήρια -συχνά νεαρότερα- και να τα κερδίσουν προς όφελος της ποίησης. Η ποίηση είναι πάντα η κινητήρια δύναμη, αλλά μέσω αυτής μπορούμε να εμπλουτίσουμε και να διευρύνουμε την εμβέλειά της.

Ο ποιητής που γράφει στη γλώσσα ενός ισχυρού κράτους με πλούσιες υποδομές δεν είναι απαραίτητα ο καλύτερος ποιητής.

Εργάζεστε στον τομέα του πολιτισμού – μεταξύ άλλων, διευθύνετε ένα πρόγραμμα φιλοξενίας συγγραφέων στη Γαλικία, διαχειρίζεστε άλλα βραβευμένα και αναγνωρισμένα πολιτιστικά προγράμματα και οργανώνετε εργαστήρια μετάφρασης ποίησης. Ποιο είναι, για εσάς, το πιο σημαντικό ή ουσιαστικό μέρος του πολιτιστικού έργου που σχετίζεται με τον τόπο ή τη γλώσσα κάποιου;

Τα όνειρα ανήκουν σε όσους εργάζονται για να τα πραγματοποιήσουν. Εγώ ακολουθώ μια ουτοπία, ενεργώντας με την ακράδαντη πεποίθηση -ή ίσως την ελπίδα- ότι στα καλλιτεχνικά θέματα οι δυνάμεις της εξουσίας παύουν να ισχύουν, ότι μια ποίηση γραμμένη σε μια γλώσσα που ομιλείται από μεγαλύτερα πλήθη δεν είναι εκ των πραγμάτων ανώτερη από μία που γράφεται σε γλώσσα με χαμηλό κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό κύρος. Αν εκκινήσουμε από αυτή τη στάση και αυτή τη δήλωση προθέσεων, συνειδητοποιούμε ότι μια ποιητική φωνή που εκφράζεται σε μια γλώσσα μαζικότερη δεν μας συγκινεί απαραίτητα περισσότερο. Ο ποιητής που γράφει στη γλώσσα ενός ισχυρού κράτους με πλούσιες υποδομές δεν είναι απαραίτητα ο καλύτερος ποιητής. Γι' αυτό μου αρέσει να σκέφτομαι ότι στην ποιητική σφαίρα δεν ισχύει ακόμα ο νόμος της ζούγκλας όπου επικρατεί ο ισχυρότερος. Ένα ποίημα γραμμένο στα βορειομακεδονικά μπορεί να έχει την ίδια αξία με ένα ποίημα γραμμένο στα αγγλικά.

Στις διεθνείς βραδιές ποίησης που διοργανώνουμε στη Λα Κορούνια -το μοναδικό τακτικό ποιητικό γεγονός στην Ισπανία με κορυφαίους ποιητές απ’ όλο τον κόσμο- χρησιμοποιούμε τη γαλικιανή ως γλώσσα επικοινωνίας και παρουσιάζουμε γαλικιανούς ποιητές μαζί με τους διεθνείς καλεσμένους, αναδεικνύοντας έτσι ότι η γλώσσα μας μπορεί να σταθεί ισάξια στο διεθνές ποιητικό τοπίο. Είναι ένας τρόπος να αναδείξουμε αυτό που γίνεται σήμερα στη γαλικιανή γλώσσα, με το κεφάλι ψηλά, ως άνθρωποι που συμμετέχουν στις παγκόσμιες τάσεις και τις αγκαλιάζουν από την πατρίδα τους.

Η Γιολάντα Καστάνιο

Αντίστοιχα, στο ετήσιο εργαστήριο μετάφρασης που διοργανώνω σε ένα μικρό νησί της νότιας Γαλικίας, φέρνουμε κοντά σύγχρονους συγγραφείς και τους εντάσσουμε στο λογοτεχνικό μας σύστημα μέσω της μετάφρασης – αυτής της πάντοτε φιλόξενης χώρας. Ελπίζω ότι αυτά τα προγράμματα και η Residencia Literaria 1863, την οποία επίσης διευθύνω στην Λα Κορούνια, θα βάλουν τη Γαλικία στον χάρτη της διεθνούς ποιητικής δραστηριότητας. Μετατρέπουν τη μικρή μας χώρα σε ένα διεθνές πεδίο εργασίας, και μάλιστα λογοτεχνικό. Την καθιστούν πολιτιστικό σημείο αναφοράς και προωθούν τις ανταλλαγές, οι οποίες, όπως μου αρέσει να πιστεύω, είναι αμοιβαίες.

Αντιλαμβάνομαι την τέχνη, και σε αυτή την περίπτωση τη λογοτεχνία, σαν μια οικουμενική ενασχόληση, που ωστόσο έχει τις ρίζες της βαθιά σε έναν τόπο, σε μια συγκυρία, σε μια ιδιαιτερότητα.

Έχετε αφιερωθεί στη σύνδεση της γαλικιανής κουλτούρας με τον υπόλοιπο κόσμο. Πείτε μας περισσότερα για τη γαλικιανή λογοτεχνία και τον πολιτισμό γενικότερα.

Η Γαλικία υπήρξε ιστορικά περιθωριοποιημένη και φτωχή, και αυτό καλλιέργησε ένα σχεδόν έμφυτο αίσθημα κατωτερότητας που φαίνεται εγγενές ανάμεσα στους Γαλικιανούς και σημαίνει πως η επίδρασή τους διεθνώς δεν υπήρξε και τόσο σπουδαία. Συχνά λέω αστειευόμενη ότι το γραφείο Τύπου της Γαλικίας δεν δουλεύει καλά. Άνθρωποι περπατούν το Κομίνο ντε Σαντιάγο χωρίς να ξέρουν ότι καταλήγει στην πρωτεύουσά μας· αγοράζουν ρούχα Zara χωρίς να γνωρίζουν ότι η μάρκα είναι γαλικιανή· και εξακολουθούν να βλέπουν την Ισπανία μόνο μέσα από κλισέ ταυρομαχίας, φλαμένκο και ήλιου.

(...) η συγγραφή στα γαλικιανά διακρίνεται για την ποικιλομορφία, τη λογοτεχνική ποιότητα, τη δημιουργική φιλοδοξία και την προθυμία της να πάρει ρίσκα, ειδικά στην ποίηση και ιδιαίτερα στην ποίηση που γράφεται από γυναίκες.

Η Γαλικία υπήρξε βασίλειο πριν την Ισπανία, με πανάρχαια γλώσσα από την οποία προέκυψε και η πορτογαλική. Στον Μεσαίωνα γέννησε μια σπουδαία τροβαδούρικη παράδοση· αργότερα, υπό τους Καθολικούς Μονάρχες, η γλώσσα και ο πολιτισμός μας υπέστησαν διώξεις. Τον 19ο αιώνα η μεγάλη μας λογοτεχνική μητέρα, Ροσαλία δε Κάστρο, αναγέννησε τη γαλικιανή γραμματεία, αλλά στον 20ό αιώνα η δικτατορία του Φράνκο την απαγόρευσε ξανά.

Σήμερα και μετά τη μετάβαση στη δημοκρατική εποχή (1975), η συγγραφή στα γαλικιανά διακρίνεται για την ποικιλομορφία, τη λογοτεχνική ποιότητα, τη δημιουργική φιλοδοξία και την προθυμία της να πάρει ρίσκα, ειδικά στην ποίηση και ιδιαίτερα στην ποίηση που γράφεται από γυναίκες. Όλο και περισσότερα εθνικά και διεθνή φόρουμ αναγνωρίζουν το υψηλό επίπεδο της γαλικιανής ποίησης, μιας από τις πιο καταξιωμένες της Δυτικής Ευρώπης, με λαμπρά ονόματα όπως οι Chus Pato, Olga Novo, Lupe Gómez, Alba Cid, Ana Romaní, Oriana Méndez και η Silvia Penas.

Σε αντίθεση με το πολιτιστικό κλισέ της Ισπανίας που συνδέεται με το κέντρο και το νότο της χώρας, η γαλικιανή κουλτούρα φέρει κελτικές επιρροές που την συνδέουν με την Ιρλανδία, τη Σκωτία ή τη Βρετάνη, καθώς και έναν ιστορικό δεσμό με τη Λατινική Αμερική λόγω της μακράς μεταναστευτικής μας ιστορίας. Είναι μια καταπράσινη χώρα που περιβάλλεται από τη θάλασσα, γεμάτη μουσική (από γκάιντες έως ηλεκτρονική), αρχιτεκτονική με βάση την πέτρα, ευγενή αισθητική και εξαιρετική γαστρονομία. Ένας πολιτισμός πολύ πιο ποικιλόμορφος απ’ όσο νομίζουν οι περισσότεροι.

Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Θράκα μια επιλογή ποιημάτων σας στα ελληνικά με τίτλο, Όταν παύω να είμαι λουλούδι, ενοχλώ, σε μετάφραση Δημήτρη Αγγελή. Μπορείτε να μας πείτε περισσότερα για το βιβλίο;

Σίγουρα οι αναγνώστες αυτού του περιοδικού γνωρίζουν ήδη ότι ο Δημήτρης Αγγελής είναι, αν όχι ο καλύτερος, ένας από τους καλύτερους μεταφραστές από τα ισπανικά στα ελληνικά – αυτή είναι ήδη μια σημαντική εγγύηση για το βιβλίο, το οποίο είναι μια συλλογή που με γεμίζει με υπερηφάνεια και συγκίνηση.

Τα ποιήματα κινούνται γύρω από βασικά μου θέματα, συχνά μέσα από έμφυλη οπτική: το σώμα, την επιθυμία, κοινωνικούς προβληματισμούς, ταυτοτικά ζητήματα, τη γλώσσα ως γέφυρα μεταξύ των ανθρώπων, την οικογένεια, την απόφαση να μην γίνω μάνα (...)

Πέρα από αυτό, η συλλογή αυτή περιλαμβάνει ποιήματα από τα βιβλία μου που έχουν εκδοθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, ιδίως από τα Profundidade de campo, A segunda lingua, Materia (η συλλογή που μου χάρισε το Εθνικό Βραβείο Ποίησης της Ισπανίας για το 2023) και ακόμη το A falsa autónoma, που είναι το πιο πρόσφατο ποιητικό μου βιβλίο, τόσο καινούργιο που δεν έχει ακόμη εκδοθεί σε δίγλωσση γαλικιανή-ισπανική έκδοση, όπως όλα τα άλλα βιβλία μου κι έτσι, οι αναγνώστες της έκδοσης της Θράκας θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν ποιήματα από αυτή την τελευταία συλλογή πριν ακόμη εκδοθούν στα ισπανικά.

Τα ποιήματα κινούνται γύρω από βασικά μου θέματα, συχνά μέσα από έμφυλη οπτική: το σώμα, την επιθυμία, κοινωνικούς προβληματισμούς, ταυτοτικά ζητήματα, τη γλώσσα ως γέφυρα μεταξύ των ανθρώπων, την οικογένεια, την απόφαση να μην γίνω μάνα, τις απαιτήσεις της δουλειάς, την απληστία του τουρμποκαπιταλισμού, τη φτώχεια. Αναζητούν μια ειλικρίνεια που δεν ταυτίζεται με την εξομολόγηση, αλλά απορρίπτει τη μάσκα της προσποίησης.

Για το είδος αυτής της ειλικρίνειας που αναζητά μια βαρύτερη αλήθεια, η φόρμα είναι καθοριστική. Συχνά σκέφτομαι ότι η ποίηση είναι το λογοτεχνικό είδος στο οποίο περιεχόμενο είναι το περιεχόμενο και η μορφή είναι επίσης περιεχόμενο. Γι' αυτό κάθε λέξη μετράει, και κάθε ποίημα έχει περάσει από πολλά προσχέδια για να βρει τη μορφή στην οποία θα μπορούσε να λάμψει, είτε λέγοντας αιώνιες αλήθειες με νέο τρόπο είτε συλλαμβάνοντας τη μοναδικότητα της εποχής μας. Το καθήκον της ποιήτριας είναι να γίνει μάρτυρας της εποχής της, αλλά πρέπει επίσης να την αποδώσει με τρόπο που να συμβάλλει σε έναν κώδικα συλλογικό και σε μια κληρονομιά.

Εσείς και το έργο σας είστε πολύ γνωστοί διεθνώς. Μου φαίνεται ότι το να συνδυάζετε τα ταξίδια και τη συγγραφή έγινε ο τρόπος ζωής σας. Είναι τα ταξίδια σημαντικά για τους ποιητές και την ποίηση;

Είναι αλήθεια ότι τα ταξίδια εξακολουθούν να με γοητεύουν και ότι κατάφερα να κάνω την ποίηση την κύρια επαγγελματική μου ενασχόληση και το μέσο διαβίωσής μου. Έτσι, ενώ οι επαγγελματικές υποχρεώσεις άλλων συγγραφέων μπορεί να περιορίζουν τη λογοτεχνική τους εμβέλεια, στην περίπτωσή μου δεν έχω εξωτερικές επαγγελματικές υποχρεώσεις που να με εμποδίζουν. Μεταφέρω το γραφείο πολιτιστικής διαχείρισης μαζί μου στον φορητό υπολογιστή μου και συνεχίζω να απολαμβάνω τα ταξίδια ως ένα μέσο για να ανακαλύπτω άλλους τρόπους να βλέπω τον κόσμο, τον πολιτισμό και τη λογοτεχνία, μια ευκαιρία να βγω από τη ζώνη άνεσής μου και να συναντήσω άλλες συναρπαστικές πραγματικότητες.

Πράγματι, η ποίηση είναι για εμένα, πέρα από δουλειά, και τρόπος ζωής. Έχω προσπαθήσει ώστε, παρότι είναι ένας τρόπος ζωής απαιτητικός και προϋποθέτει πολλές θυσίες, να μπορεί να είναι και γενναιόδωρος και συναρπαστικός: να σου επιτρέπει να γνωρίζεις υπέροχους ανθρώπους, να επισκέπτεσαι τόπους εμπνευστικούς, να ζεις πολιτιστικές εμπειρίες που σε μεταμορφώνουν. Τα τελευταία χρόνια ταξιδεύω με αμείωτο ρυθμό και αυτό έχει διευρύνει την αντίληψή μου για τον κόσμο.

Από την εμπειρία σας, ποιος είναι ο σκοπός των φεστιβάλ ποίησης; Για τους ποιητές, για το κοινό, για τον κόσμο γενικά;

Ένα φεστιβάλ ποίησης είναι μια ζωντανή ανθολογία φωνών στο απόγειο της δημιουργικής τους δύναμης. Ενώ ένα συμπόσιο ή μια λογοτεχνική διάσκεψη είναι μια συνάντηση με σκοπό την ανάλυση και τη μελέτη γραπτών προτάσεων, ένα φεστιβάλ είναι αφιερωμένο στην παρουσίασή τους σε όλη τους τη ζωντανή λαμπρότητα. Δεν έχει στόχο την ανατομία και ανάλυση αλλά μάλλον τη ζωντανή απόλαυση του ποιητικού λόγου.

Παρά το ότι, θεωρητικά, κάθε αναγνώστης μπορεί έχει πρόσβαση στη σύγχρονη λογοτεχνία εντός κι εκτός της χώρας του, πρέπει να αναγνωρίσουμε τους ανθρώπινους περιορισμούς και τον αντίκτυπο και τη διαρκή εντύπωση που μας αφήνει ως θεατές η άμεση επαφή με έναν ζωντανό λογοτέχνη. Γι' αυτό το φεστιβάλ είναι μια υπέροχη ευκαιρία να ανακαλύψετε νέες λογοτεχνικές φωνές, επιλεγμένες από ένα οξυδερκές και ευαίσθητο μάτι καλλιτεχνικού επιμελητή, και με μια ποικιλομορφία η οποία σας επιτρέπει να βρείτε πάντα κάτι με το οποίο θα συνδεθείτε. Τα φεστιβάλ είναι ανοιχτά φόρουμ όπου τα λογοτεχνικά έργα μπορούν να διαβαστούν και να αξιολογηθούν μπροστά σε ένα κοινό που δεν χρειάζεται καν να είναι οι αδηφάγοι αγοραστές των πιο πρόσφατων λογοτεχνικών εκδόσεων, αλλά μάλλον άτομα που είναι ικανά να παραδοθούν στη δύναμη του λόγου και στην ικανότητά του να μας συγκινεί.

Έχω νιώσει μέρος μιας κοινότητας και έχω ανανεώσει την πίστη και τον θαυμασμό μου για όσους αφιερώνουν τον εαυτό τους σε κάτι τόσο γενναιόδωρο -και τόσο λίγο ανταποδοτικό- όπως η ποίηση.

Για τους ποιητές, τα φεστιβάλ προσφέρουν μια ανεκτίμητη ευκαιρία να ακούσουν συναδέλφους συγγραφείς, να διαμορφώσουν συνεργασίες, να αντιμετωπίσουν κοινά προβλήματα, να συγκρίνουν ποιητικά σύμπαντα και να μοιραστούν ανησυχίες και όνειρα. Εν ολίγοις: να μοιραστούν έργα, στόχους, ανησυχίες και όνειρα. Στα φεστιβάλ ποίησης έχω ανακαλύψει συγγραφείς που με συγκλόνισαν προτού διαβάσω σε βάθος το έργο τους, και άλλους που ήδη θαύμαζα βαθιά. Έχω νιώσει την κοινότητα της ποίησης κι ας προέρχεται από τα πιο απομακρυσμένα μέρη και έχω απολαύσει τον διακρατικό λογοτεχνικό διάλογο. Έχω νιώσει μέρος μιας κοινότητας και έχω ανανεώσει την πίστη και τον θαυμασμό μου για όσους αφιερώνουν τον εαυτό τους σε κάτι τόσο γενναιόδωρο -και τόσο λίγο ανταποδοτικό- όπως η ποίηση.

*Η MARIJA DEJANOVIC είναι ποιήτρια, κριτικός και εκδότρια.

Δυο λόγια για την ποιήτρια

Η ποιήτρια, δοκιμιογράφος, επιμελήτρια και καλλιτεχνική διευθύντρια Yolanda Castaño διευθύνει το δικό της διεθνές πρόγραμμα λογοτεχνικών διαμονών στη Γαλικία. Είναι η πιο αναγνωρισμένη διεθνώς ποιήτρια της σύγχρονης γαλικιανής ποίησης και έχει αποσπάσει το Εθνικό Βραβείο Ποίησης της Ισπανίας για το 2023, κάτι που συνιστά ύψιστη τιμητική διάκριση για ποιητή στη χώρα. Έχει εκδώσει οκτώ ποιητικές συλλογές στα γαλικιανά και τα ισπανικά, καθώς και βιβλία ποίησης στα αγγλικά, τα ιταλικά, τα γαλλικά, τα σλοβενικά, τα σλαβομακεδονικά, τα σερβικά, τα καταλανικά, τα αστουριανά και τα αρμενικά. Επιμέρους έργα της έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από τριάντα γλώσσες.

Έχει συμμετάσχει σε φεστιβάλ και λογοτεχνικές εκδηλώσεις σε περισσότερες από σαράντα χώρες σε Ευρώπη, Αμερική, Ασία και Αφρική. Έχει τιμηθεί δύο φορές με το Εθνικό Βραβείο Κριτικών, με το Βραβείο Ojo Crítico (για το καλύτερο ποιητικό βιβλίο νέου συγγραφέα στην Ισπανία), με το Βραβείο Estandarte (καλύτερη ποιητική συλλογή στην Ισπανία το 2020), καθώς και με το Βραβείο Πολιτισμού της Γαλικίας, μεταξύ πολλών άλλων. Έχει λάβει διεθνείς υποτροφίες στην Ελλάδα, τη Γερμανία, την Κίνα, τη Σκωτία, την Ισπανία, τη Φινλανδία, την Καλιφόρνια, την Τουρκία και τη Γαλλία. Έχει υπογράψει, επίσης, μεταφράσεις, φιλολογικές επιμέλειες, μία ιστορία της γαλικιανής ποίησης, καθώς και επτά ποιητικά βιβλία για παιδιά. Από το 2009 διοργανώνει τακτικά φεστιβάλ, εργαστήρια λογοτεχνίας και μετάφρασης, καθώς και κύκλους ποιητικών αναγνώσεων, φιλοξενώντας ποιητές από την τοπική και τη διεθνή σκηνή.