VAKHIKON Paata Shamugia

Με αφορμή την παρουσία του στην Ελλάδα και την κυκλοφορία του βιβλίου του «Σχιζοκοινωνία» (μτφρ. Εκατερίνε Τζανάσια) από τις εκδόσεις Βακχικόν, ο Παάτα Σαμούγκια μιλά για το έργο του, την ποίηση και την ουσία της. 

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Ο Παάτα Σαμούγκια έγινε γνωστός σε ένα ευρύ κύκλο αναγνωστών χάρη στο βιβλίο του Anti-Tqaosani (ένα λογοπαίγνιο επί του διάσημου μεσαιωνικού επικού γεωργιανού ποιήματος Ο ιππότης με δέρμα τίγρη). Το βιβλίο προκάλεσε πολλές αντιδράσεις καθώς τολμούσε να αμφισβητήσει το πιο σημαντικό λογοτεχνικό κείμενο της χώρας. Όλα τα βιβλία που ακολούθησαν απέσπασαν θετικές κριτικές καθιστώντας τον Παάτα Σαμούγκια διακεκριμένη προσωπικότητα της γεωργιανής ποίησης. Είναι πολυβραβευμένος και ο πρώτος σύγχρονος ποιητής στη Γεωργία που κέρδισε δύο φορές το λογοτεχνικό βραβείο SABA για την καλύτερη συλλογή ποιημάτων (Ακάθιστος, Σχιζοκοινωνία).

Το ποιητικό σας βιβλίο «Σχιζοκοινωνία» είναι πλέον διαθέσιμο στα ελληνικά από τις εκδόσεις Βακχικόν. Πώς νιώθετε που επικοινωνείτε αυτό το κομμάτι του έργου σας με το ελληνικό αναγνωστικό κοινό;

Μέχρι τώρα δεν είχα επαφή με το ελληνικό κοινό, ωστόσο, γνωρίζω καλά την ελληνική λογοτεχνία, την αγαπώ και της χρωστάω. Κατά συνέπεια, έρχομαι στην Ελλάδα που θεωρώ τον μεγαλόψυχο δανειστή μου, στον οποίον μάλιστα άργησα να ξεπληρώσω το χρέος μου, αλλά ποτέ δεν παραπονέθηκε γι' αυτό. Είμαι σίγουρος ότι και οι σύγχρονοι Έλληνες αγαπάνε την ποίηση και κυρίως τη σύγχρονη ποίηση. Τα ποιήματα είναι διπλοί πράκτορες: μεταφέρουν την ιστορία του συγγραφέα στον αναγνώστη, αλλά μεταφέρουν επίσης και τις ιστορίες, τα συναισθήματα, αλλά και τις εντυπώσεις του αναγνώστη στον συγγραφέα. Άρα εγώ και το ελληνικό κοινό γνωρίζουμε ήδη κάποια πράγματα ο ένας για τον άλλον. Αλλά θα τα κρατήσουμε μυστικά. 

Στόχος μου δεν είναι να αναλώνομαι για να προκαλέσω την αντίδραση των άλλων, στόχος μου είναι να γράφω σύγχρονη ποίηση, εμφατικά σύγχρονη, η οποία θα μπορέσει να αναστατώσει την καρδιά του σύγχρονου ανθρώπου.

Σας έχουν αποκαλέσει προκλητικό, αιρετικό. Κάποιοι κατέστρεψαν ακόμη και βιβλία σας. Κατόπιν βραβευτήκατε ξανά και ξανά. Ποιες είναι οι σκέψεις σας πάνω σε αυτό;

Μου αρέσει που προκαλώ μια ρωγμή στη γραπτή-υπολογισμένη ρουτίνα, ενώ όταν γράφω δεν έχω ούτε τον χρόνο ούτε την επιθυμία να το σκεφτώ. Όταν κάποιοι με απείλησαν ότι θα με σκοτώσουν, και η Εκκλησία ανακοίνωσε ανάθεμα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, η φίλη μου αναστατώθηκε πολύ και μου είπε ότι πρέπει να σταματήσουμε αυτή την τρέλα, ότι βρίσκομαι σε μια πολύ επικίνδυνη φάση. Εγώ της απάντησα: Γιατί να σταματήσουμε; Αυτοί οι άνθρωποι γράφουν τη συγγραφική μου βιογραφία με τα ίδια τους τα χέρια. Ας τη γράφουν. Ακόμα και τώρα έτσι σκέφτομαι, ωστόσο, όλα αυτά είναι παροδικά. Στόχος μου δεν είναι να αναλώνομαι για να προκαλέσω την αντίδραση των άλλων, στόχος μου είναι να γράφω σύγχρονη ποίηση, εμφατικά σύγχρονη, η οποία θα μπορέσει να αναστατώσει την καρδιά του σύγχρονου ανθρώπου. Νομίζω ότι τελικά και οι δυο πλευρές καταλαβαίνουν σωστά τα κείμενά μου - και αυτοί που με αποκαλούν ανήθικο και εκείνοι που είναι θαυμαστές μου. Απλώς, ένα μέρος του κόσμου έχει άλλες προσδοκίες από την ποίηση, έχουν συνηθίσει η ποίηση να πρέπει να επιβεβαιώνει τις αισθητικές και ηθικές τους προσδοκίες, αυτές οι προσδοκίες έχουν γεμίσει από τα σχολεία και τα πανεπιστήμια με παραδοσιακή -και στις περισσότερες περιπτώσεις, χωρίς να έχει να προσφέρει κάτι- ποίηση.

Είστε ένας «κατά συρροή» ποιητής, λέτε. Δεν σας αρέσει η ερώτηση γιατί γράφετε ποίηση. Θα μπορούσα να ρωτήσω τι δίνετε στην ποίηση και τι παίρνετε από αυτή; Πώς νιώθετε όταν γράφετε ποίηση;

Ναι, δεν μου αρέσει αλλά θα σας απαντήσω. Πιο πάνω σας έχω απαντήσει για το στόχο μου, τώρα θα σας πω και για την αίτια. Το μόνο πάθος που με κάνει να γράφω είναι για να καταλάβω ποιος είμαι. Έτσι απλά. Δεν γραφώ μόνο για αυτοθεραπεία, γραφώ για να συναντήσω στην γλώσσα τον εαυτό μου και να τον αναγνωρίσω. Είναι υπερβολικό; Ναι, είναι. Αλλά αυτή είναι η μόνη αλήθεια για τη συγγραφική μου διαδικασία.

Νιώθετε ποτέ περισσότερο φιλόσοφος παρά ποιητής;

Παίζω με επιστημονικούς όρους και ιδέες για να εκφράσω ένα ρομαντικό ιδανικό και να μπορώ να περιγράψω την κρίση στην οποία βρίσκεται ο σύγχρονος κόσμος και ο σύγχρονος άνθρωπος. Αυτή είναι και η διαδικασία της φιλοσοφίας, το παιχνίδι με όρους και ιδέες, αλλά το αποτέλεσμα είναι κάτι διαφορετικό. Η φιλοσοφία αναζητά απαντήσεις και, ως επί το πλείστον, τις αποκαλύπτει. Έχω την πεποίθηση ότι η λογοτεχνία δεν φανερώνει τις απαντήσεις, γεννάει τα ερωτήματα. Η απάντηση μπορεί να βρίσκεται στον αναγνώστη, ο οποίος τα ερωτήματα που γεννιούνται από την ποίηση τα στηρίζει σε συναισθήματα. Υπό αυτή την έννοια, δεν είμαι φιλόσοφος, αν και δεν έχω τίποτα εναντίον αυτών που πιστεύουν κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, μου είναι ευχάριστο.

Εκατό άνθρωποι θα διαβάσουν τον Ευριπίδη και θα προκύψουν εκατό αντικρουόμενα συναισθήματα, αλλά, κατά την άποψή μου, αυτά τα εκατό συναισθήματα είναι από πριν ενσωματωμένα στο κείμενο από τον συγγραφέα.

Η ποίησή σας είναι χωρίς αμφιβολία σύγχρονη. Νιώθετε, ωστόσο, ότι ζούμε σε παρανοϊκές εποχές ή οι εποχές ήταν έτσι πάντα και γι’ αυτό η καλή ποίηση είναι πάντα σχετική;

VAKHIKON paata coverΓια να καταλάβουμε αν η ποίηση είναι σχετική πρέπει πρώτα να μάθουμε ποιος είναι ο ποιητής. Η απάντηση μου είναι: Κανένας. «Ο κανένας» του Οδυσσέα που πρέπει να ξεγλιστρήσει από τον Κύκλωπα του χρόνου, από τους καθιερωμένους κανόνες και τις τάσεις της αγοράς, και να κρυφτεί πίσω από το κοπάδι των προβάτων, φόβους και κόμπλεξ, για να γλιτώσει. Αλλά σε αντίθεση με τον Οδυσσέα, ο ποιητής δεν μπορεί ποτέ να βρει την ησυχία του, δεν μπορεί να επιβιώσει, και σε αυτή την μη επιβίωση βλέπω την καταδικασμένη και όμορφη αποστολή της ποίησης. Από την άλλη, ένας καλός ποιητής μπορεί να τυπώσει ένα λευκό φύλλο χαρτιού και να το «χαρακτηρίσει» ποίηση, όπως ο Μαρσέλ Ντυσάν όρισε το ουρητήριο ως ένα από τα βασικά τεχνουργήματα της τέχνης, και γιατί να εμποδίσουμε αυτήν την υπέροχη διαδικασία; Αυτή είναι η δικτατορία του συγγραφέα, η αντίθετη ιδέα που προέκυψε τη δεκαετία του ’70 όταν εισήχθη η θεωρία του Ρολάν Μπαρτ για το θάνατο του συγγραφέα. Ο Μπαρτ θεωρεί ότι η πίστη του συγγραφέα στη εξουσία είναι μια αταβιστική χειρονομία, κάτι που κατά τη γνώμη μου δεν είναι ακριβώς έτσι. Στην πραγματικότητα, αυτή η αναμφίβολα όμορφη ιδέα στην πράξη πραγματοποιήθηκε με ακριβώς αντίθετο τρόπο - δεν πέθανε ο συγγραφέας, αλλά ο αναγνώστης και εμείς είμαστε τώρα μάρτυρες αυτής της ατελείωτης θανάτωσης. Το κυριότερο είναι ότι ο Μπαρτ, όπως όλοι οι αξιοπρεπείς φιλόσοφοι, έχει μισό δίκιο - δηλαδή όταν διαβάζουμε βγάζουμε νόημα από το κείμενο, αλλά ταυτόχρονα βάζουμε το νόημα στο κείμενο καθώς το αντιλαμβανόμαστε από τη μια ή την άλλη οπτική γωνία. Εκατό άνθρωποι θα διαβάσουν τον Ευριπίδη και θα προκύψουν εκατό αντικρουόμενα συναισθήματα, αλλά, κατά την άποψή μου, αυτά τα εκατό συναισθήματα είναι από πριν ενσωματωμένα στο κείμενο από τον συγγραφέα. Εγώ έτσι πιστεύω και αν πίστευα κάτι διαφορετικό δεν θα έγραφα. Κατά συνέπεια, πιστεύω ότι η καλή ποίηση μπορεί να είναι αποτελεσματική ακόμα και σε αυτή την παρανοϊκή εποχή, μπορεί να έχει νόημα, λίγο επικίνδυνος όρος, αλλά έστω.

(...) η ποίηση προσφέρει έναν ευγενικό διάλογο για τα λάθη και τις ήττες μας.

Θα μπορούσατε να μιλήσετε γι’ αυτό που κατά τη γνώμη σας είναι το σημαντικότερο πράγμα που έχετε καταλάβει για τη ζωή μέσα από μερικούς στίχους σας;

Δυστυχώς δεν γνωρίζω πολλά πράγματα για την ζωή.

Νομίζετε ότι χρειαζόμαστε περισσότερη ποίηση σήμερα;

Νομίζω ότι ήταν πέρυσι όταν ο φιλόσοφος Νόαμ Τσόμσκι έγραψε μια φράση του Χάουαρντ Ζιν στο Twitter: «Αυτοί έχουν όπλα, εμείς έχουμε ποιητές. Επομένως, εμείς θα νικήσουμε». Δεν θα μπορούσα να τοποθετήσω ένα τόσο βαρύ φορτίο στην ποίηση, αλλά πιστεύω σε ένα πράγμα: Σε αντίθεση με τις οργανωμένες θρησκείες και τις τακτικές ιδεολογίες, η ποίηση προσφέρει έναν ευγενικό διάλογο για τα λάθη και τις ήττες μας, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση για να είσαι άνθρωπος. Αν πάλι θέλουμε να μείνουμε άνθρωποι, η ποίηση μπορεί να μας βοηθήσει έστω και λίγο πάνω σε αυτό.


Το Σάββατο 27 Νοεμβρίου στις 5μμ οι εκδόσεις Βακχικόν, στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, θα έχουν τη χαρά να φιλοξενούν το σημαντικό Γεωργιανό ποιητή. Ο Παάτα Σαμούγκια θα βρεθεί στην Αίθουσα Κλείτος Κύρου (Περίπτερο 15) για την παρουσίαση του ποιητικού του βιβλίου Σχιζοκοινωνία που κυκλοφορεί για πρώτη φορά στα ελληνικά. Ο συγγραφέας συνομιλεί με τη μεταφράστριά του Εκατερίνε Τζανάσια. Συντονίζει ο εκδότης Νέστορας Πουλάκος.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ιζόλντε Καρίμ: «Η πιο μαζική αντίσταση στον πλουραλισμό είναι η επιθυμία επιστροφής σε μια φαντασιακή ομοιογενή κοινωνία»

Ιζόλντε Καρίμ: «Η πιο μαζική αντίσταση στον πλουραλισμό είναι η επιθυμία επιστροφής σε μια φαντασιακή ομοιογενή κοινωνία»

Τι είναι μια εκπλουραλισμένη κοινωνία; Και τι σημαίνει για το άτομο να ζει σε μια τέτοια κοινωνία; Η πολυμορφία μάς αλλάζει όλους, είτε το θέλουμε είτε όχι. Το βραβευμένο με Βραβείο Φιλοσοφίας 2008 βιβλίο της Αυστριακής αρθρογράφου και συγγραφέα Ιζόλντε Καρίμ «Εγώ και οι Άλλοι: Πώς μας αλλάζει όλους ο νέος εκπλ...

Μάρτα Μπαρόνε: «Είμαστε μια χώρα που δεν κάθισε να λογαριαστεί με τη φασιστική της ιστορία»

Μάρτα Μπαρόνε: «Είμαστε μια χώρα που δεν κάθισε να λογαριαστεί με τη φασιστική της ιστορία»

Συνέντευξη με τη νέα Ιταλίδα συγγραφέα Marta Barone με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου της μυθιστορήματος «Βυθισμένη πολιτεία» (μτφρ. Κωνσταντίνα Ευαγγέλου, εκδ. Κέλευθος). Φωτογραφία: © Basso Cannarsa

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η Μάρτα Μπαρόνε γεν...

Μιρέια Κάλαφελ: «Η λογοτεχνία είναι ενδιαφέρουσα στο βαθμό που δεσμεύεται ανεπανόρθωτα»

Μιρέια Κάλαφελ: «Η λογοτεχνία είναι ενδιαφέρουσα στο βαθμό που δεσμεύεται ανεπανόρθωτα»

Συνέντευξη με την Καταλανή ποιήτρια Μιρέια Κάλαφελ με αφορμή την πρόσφατη έκδοση στη χώρα μας της ποιητικής συλλογής της «Τόσες αλλαγές» (μτφρ. Ξένια Κακάκη, εκδ. Βακχικόν)

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Η ποιητική συλλογή «Τόσες αλλαγές» της Μιρέια Κάλ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Μια παράσταση βασισμένη στα «Κόκκινα Φανάρια» του Αλέκου Γαλανού, στο CARTEL Τεχνοχώρος, στο Παλιό Μηχανουργείο στην περιοχή του Ρέντη (που έχει παραχωρηθεί από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση). Κάθε Σάββατο & Κυριακή στις 21.00 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 (από τη Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου)

Επιμέλεια: B...

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κριτική πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα βιβλία, τόσο τίτλοι μεταφρασμένης και ελληνικής λογοτεχνίας, όσο και δοκίμια, μελέτες κ.ά. Δείτε τα αναλυτικά στο άρθρο που ακολουθεί. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Σήμερα, 24 Ιανουαρίου 2022, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας για πάντα στραμμένους τους προβολείς στην πολυβραβευμένη διαδρομή του στην Έβδομη Τέχνη. Λόγω των έκτακτων καιρικών συνθηκών η εκδήλωση «Αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» που είχε προγρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ