Η Έλενα Γκιβίση με το πρώτο της μυθιστόρημα «Ρήγματα» (εκδ. Κέδρος), έρχεται αντιμέτωπη με θεμελιώδη ερωτήματα για τον τρόπο που νοηματοδοτούμε την καθημερινότητα κι ευρύτερα τη ζωή. Οι απαντήσεις, πιστεύει οτι βρίσκονται στα κάθε είδους ρήγματα του εαυτού. Η πληγή, το τραύμα, η χαραμάδα, το ράγισμα είναι τα μέρη απ' όπου αντλεί τις βασικές πληροφορίες για τις ηρωΐδες της, προτού τις εξετάσει στο ασφυκτικό πλαίσιο της καθημερινότητάς τους.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;
Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που δεν θυμίζει σε τίποτα την περιπετειώδη δομή του μυθιστορήματος όπως το γνωρίζουμε στην ευρύτερη μορφή του: τα εξωτερικά γεγονότα είναι ελάχιστα, παρεμβαλλόμενα ανάμεσα σε έναν συνεχή εσωτερικό μονόλογο. Τα κυριότερα συμβάντα του βιβλίου είναι εσωτερικά, σχηματίζονται και λειτουργούν στο εσωτερικό των ηρώων, στη συνείδηση και τον ψυχισμό τους και σχετίζονται με την αναζήτηση ενός προσωπικού νοήματος σε συνάρτηση με τις προκαθορισμένες οικογενειακές δομές και με τον τρόπο με τον οποίο αντικρίζει κανείς τον εαυτό του και τους άλλους μέσα από ερμηνείες στερεοτυπικές αλλά συγχρόνως, ασταθείς και αυθαίρετες.
Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούριο φέρνει;
Πιστεύω πως για να αξιολογήσουμε το «νέο» που κομίζει ένας συγγραφέας θα πρέπει να έχουμε στη διάθεσή μας σίγουρα τρία τέσσερα βιβλία του. Θεωρώ πως το πρώτο βιβλίο δεν είναι επαρκές δείγμα. Ωστόσο το «νέο» που επιχειρεί κατά τη γνώμη μου να φέρει ένας συγγραφέας είναι η καταγραφή, με ένα μέσο χρησιμοποιημένο και τετριμμένο, τις λέξεις, ενός μέρους της δικής του ξεχωριστής α-λήθειας, ενός πράγματος δηλαδή που ο ίδιος δεν θέλει να ξεχαστεί. Παραφράζοντας τον Φρόιντ που υποστηρίζει εν ολίγοις ότι η λογοτεχνία είναι ένα είδος ενήλικης φαντασίωσης, νομίζω πως η γραφή είναι η εκφορά ενός φαντασιωτικού λόγου που αποβλέπει σε μια «διόρθωση» μιας μη ικανοποιητικής πραγματικότητας. Αυτό που εύχεται ο γράφων από εκεί και πέρα είναι η φαντασίωση αυτή να είναι σε θέση να παραγάγει ταυτίσεις στον αναγνώστη, έτσι ώστε να καθίσταται μοιρασμένο ένα πολύ προσωπικό βίωμα.
Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι».
Ακολούθησα έναν αυτοσχεδιασμό επί αυτοσχεδιασμού, δηλαδή δημιουργούσα ένα πλάνο μέσα στο μυαλό μου –αρχή, μέση και τέλος ενός κεφαλαίου ή μιας ενότητας, χαρακτηριστικά της πλοκής, κομβικά γεγονότα κ.λπ– το οποίο έβλεπα πολύ σύντομα να ανατρέπεται. Γυρνούσα συχνά πίσω, γράφοντας και σβήνοντας και φυσικά διαβάζοντας όσα είχα γράψει, προσπαθώντας να συμπεριφερθώ στο κείμενο με τυπικότητα σαν να είμαι ένας τυχαίος αναγνώστης του και συγχρόνως με την οικειότητα την οποία θα επεδείκνυα προς κάποιο δικό μου, πολύτιμο αντικείμενο, με προσοχή και προστατευτικότητα. Σίγουρα δεν τα κατάφερα να μην χαθώ στον κόσμο των λέξεων, ούτε να ακολουθήσω έναν χάρτη, μια προδιαγεγραμμένη πορεία. Νομίζω ότι αυτό ήταν για εμένα το πιο γοητευτικό μέρος της δημιουργικής διαδικασίας της γραφής, το μυστήριο δηλαδή που περιέχει, το οποίο είναι σαν αναβλύζει από μέσα σου και συνάμα σαν να το παράγουν οι λέξεις από μόνες τους.
Γυρνούσα συχνά πίσω, γράφοντας και σβήνοντας και φυσικά διαβάζοντας όσα είχα γράψει, προσπαθώντας να συμπεριφερθώ στο κείμενο με τυπικότητα σαν να είμαι ένας τυχαίος αναγνώστης του και συγχρόνως με την οικειότητα την οποία θα επεδείκνυα προς κάποιο δικό μου, πολύτιμο αντικείμενο, με προσοχή και προστατευτικότητα.
Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική κ.ά.– τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;
Δεν μπορώ να εντοπίσω κάποια συγκεκριμένη κομβική αναφορά, σίγουρα όμως έχουν δράσει υπογείως μουσικές και τραγούδια που αγαπώ και ακούω συχνά, ταινίες στις οποίες ξαναγυρνώ, πίνακες που έχουν αποτυπωθεί στο μυαλό μου. Πιστεύω πως αυτές οι πηγές, μέσα στην πληθώρα τους, δεν μπορούν πάντοτε να εντοπιστούν ξεκάθαρα. Έτσι, οι όποιες επιρροές μου δεν λειτουργούν συνειδητά.
Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;
Ο δρόμος μου προς την έκδοση ήταν ομαλός. Δεν υπέστην διαδοχικές απορρίψεις που να με έκαναν να πιστεύω πως είμαι ίσως κάποια παραγνωρισμένη ιδιοφυΐα, της οποίας το έργο είναι πολύ «μπροστά» για την εποχή. Η υποδοχή που μου επεφύλαξαν οι εκδόσεις Κέδρος ήταν θερμή, υποστηρικτική και προσγειωμένη, σαν μια πολύ ευχάριστη πρώτη γνωριμία.
* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.
Ρήγματα
Έλενα Γκιβίση
Κέδρος 2018
Σελ. 168, τιμή εκδότη €12,00
