«Χάθηκα επανειλημμένως στον κόσμο των λέξεων»

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;
Νομίζω πως αργά ή γρήγορα ξανανιώθει κανείς πεινασμένος. Ξέρει ο καθένας τι χρειάζεται, και πώς. Και φέρνει ο καθένας στον κόσμο κάτι το πολύ δικό του, άρα κάτι το πολύ καινούργιο, εξ ορισμού. Αυτό που έχουμε ανάγκη όμως, συχνά δεν είναι απλώς το καινούργιο. Είναι πιθανότερο να χρειαστούμε το ίδιο πράγμα αναρίθμητες φορές. Τα ίδια πράγματα. Και τα ψάχνουμε συνέχεια – εκεί που ξέρουμε, κι εκεί που δεν ξέρουμε.

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;
Θα έλεγα μάλλον πως είναι ένα βιβλίο για τους αποχωρισμούς.

Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι».
Δεν το βρίσκω και τόσο νεότευκτο. Εξ όσων θυμάμαι, μετράει τουλάχιστον είκοσι χρόνια. Δεν θα το χαρακτήριζα καν «εργαστήρι». Μάλλον πρόκειται για έναν από τους τρόπους της ύπαρξης. Φυσικά και χάθηκα επανειλημμένως στον κόσμο των λέξεων, με υψηλότατο κόστος. Αυτό είναι μέσα στο παιχνίδι. Όπως και το να μην ξέρω, κάθε φορά, αν και πότε θα ξαναβρώ τον δρόμο μου. Συμβουλεύτηκα τους πάντες κι έκανα το δικό μου, που ήταν βέβαια και δικό τους. Ο αυτοσχεδιασμός είναι η σταθερή μέθοδος. Και τα ερωτήματα.

Πάντως, λίγες φορές -αλλά φαρμακερές- είπα, μέσα μου κυρίως, πως το βιβλίο αυτό δεν αξίζει πια να ταξιδέψει. Τώρα που ταξιδεύει, βλέπω πόσο ωφελήθηκε από τις μακροχρόνιες επιμέλειες, τις ανεκτίμητες παρατηρήσεις των φίλων και συγγραφέων, από το οξύ βλέμμα της ψυχής της Κίχλης, Γιώτας Κριτσέλη, και, βέβαια, από τον χρόνο τον ίδιο.

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες ­–κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική κ.ά.– τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;
Την απάντηση την ενσωμάτωσα και στον τίτλο, για να είμαστε σιγουρεμένοι: Ιστορίες απ' όλον τον κόσμο μου. Έβαλα και παραπομπές, για να το δέσουμε σχοινί-κορδόνι: από ταινίες κινουμένων σχεδίων, θέατρο, παραμύθια –και το εξώφυλλο που διάλεξα, το έργο της Christina Malman Washington Square Arch είναι εξίσου καθοριστικό για μένα. Δεν έχω αδυναμία στις λέξεις. Το ότι μπορώ να μιλήσω αληθινά με τη βοήθειά τους, είναι συχνά υπό αίρεση, ή, στις καλές στιγμές, μια εκδοχή ευλογημένης αναπηρίας. Ένας κόσμος είναι πάντα μεγάλος. Κι ο μικρόκοσμος είναι, τηρουμένων των αναλογιών, εξίσου δαιδαλώδης με τον μακρόκοσμο. Έχω υπάρξει σε άπειρες φάσεις μάρτυρας του γεγονότος πως οι τέχνες υπάρχουν επειδή συναντιούνται, και μαζί τους οι άνθρωποι. Επίσης, η γιαγιά ενός φίλου έλεγε: «Η καρδιά δεν κλείνει».

Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;
Το πρώτο μου αυτό βιβλίο ολοκληρώθηκε όταν ήμουν 22 ετών και εκδόθηκε πέντε μήνες αφότου είχα κλείσει τα 29. Στο επταετές διάστημα που μεσολάβησε προσπαθούσα σταθερά, συχνά πιο ήσυχα και άλλοτε πιο επίμονα, να εξασφαλίσω ένα εκδοτικό ταξίδι που να του ταιριάζει. Γιατί βέβαια, το ήθελα και όπως το ήθελα. Είναι αλήθεια πως δεν τα κατάφερα όταν μ' έκαιγε. Ίσως για καλό. Πάντως, λίγες φορές -αλλά φαρμακερές- είπα, μέσα μου κυρίως, πως το βιβλίο αυτό δεν αξίζει πια να ταξιδέψει. Τώρα που ταξιδεύει, βλέπω πόσο ωφελήθηκε από τις μακροχρόνιες επιμέλειες, τις ανεκτίμητες παρατηρήσεις των φίλων και συγγραφέων, από το οξύ βλέμμα της ψυχής της Κίχλης, Γιώτας Κριτσέλη, και, βέβαια, από τον χρόνο τον ίδιο. Το πιο δύσκολο κατά τη διάρκεια αυτών των ετών ήταν να προχωρήσω ή και να ολοκληρώσω άλλα γραπτά, που είχα ήδη αρχίσει. Για κάποιους λόγους ένιωθα πως χρειάζομαι πρώτα την ειλικρινή και αυστηρή κρίση ανθρώπων που δεν ανήκουν στο περιβάλλον μου, για το πρώτο αυτό «ολοκληρωμένο»(;) μου βήμα. Η ζωή όμως τρέχει, και η δική μου ζωή φαίνεται να θέλει το γράψιμο από κοντά. Έτσι κι έγινε – έτσι και συμβαίνει.

* Ο ΜΑΝΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ είναι επιμελητής και συγγραφέας.

Ιστορίες απ' όλον τον κόσμο μου
Παυλίνα Μάρβιν
Κίχλη 2017
Σελ. 80, τιμή εκδότη €9,00