Bairaktari Photo 2

Μια αξιοπρόσεκτη ποιητική συλλογή με τίτλο «Μετάφραση άνευ όρων» μας συστήθηκε πρόσφατα η Μαίρη Μπαϊρακτάρη, από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;

Είναι κατανοητή η επιφυλακτικότητα, λόγω του μεγάλου αριθμού νέων βιβλίων που εκδίδονται ανά έτος και τα οποία δεν ανταποκρίνονται ποιοτικά στις προσδοκίες του αναγνώστη ‒όχι μόνο στην ποίηση αλλά και στην πεζογραφία. Έχω όμως την εντύπωση ότι, αν και η ανησυχητική αυτή εικόνα της εκδοτικής παραγωγής δείχνει να είναι εδραιωμένη ανεπιστρεπτί, το ερώτημα «ακόμη ένας ποιητής;» συμπεριλαμβάνει και δημιουργούς που ενδεχομένως έχουν κάτι ουσιώδες να πουν και, ίσως, αλλιώς να το πουν. Αν πράγματι μας ενδιαφέρει η σύγχρονη ποίηση, ο πήχης των ποιοτικών κριτηρίων μπορεί και πρέπει να παραμείνει ψηλά, αλλά ίσως θα ήταν καλό να αναθεωρήσουμε τον ενστικτώδη και a priori αρνητισμό μας απέναντι σε έναν ποιητή πριν καν διαβάσουμε το έργο του. Περί καινούριου, τον πρώτο λόγο έχουν οι αναγνώστες και οι κριτικοί ως προς τον εντοπισμό του, την ανάλυση και την αξιολόγησή του (αν βεβαίως μια ποιητική συλλογή φέρει όντως κάτι νεότερο). Αν όμως έπρεπε να δώσω ορισμένα περιγραφικά στοιχεία της δικής μου πρόσφατης δουλειάς θα επικεντρωνόμουν στην κύρια θεματική της συλλογής: Τη μετατροπή της Μετάφρασης σε μεταφορά για τη δυαδικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις. Αφορμή o υφέρπων ερωτισμός (και οι επιστρωματώσεις του) που αναδύεται ως πάλη, μεταφορικά πάντα, από τη σχέση του μεταφραστή με τη μετάφρασή του. Ίσως εκεί βρίσκεται το ίχνος, το δικό μου αποτύπωμα.

Με ποιους στίχους από τη Συλλογή σας θα την συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτήν;

Μακάρι να γνώριζα ποιους στίχους θα διάλεγε ένας αναγνώστης ή μια αναγνώστρια της συλλογής (και μάλιστα που δε με γνωρίζει προσωπικά) για να την προτείνει σε έναν καλό φίλο ή σε μια φίλη αγαπημένη ‒δυστυχώς όμως αυτό δεν είναι τώρα δυνατό. Θα επέλεγα λοιπόν στίχους από το ποίημα με τίτλο «Μεταφρασιμότητας υπολογισμοί»:

Πρόσεξε
μη σε κοιτάξω
μη σε συλλογιστώ
και θέλω να σε αγγίξω
μη δω τις διαστάσεις σου απόκρυφες
τις κορυφώσεις σου γυμνές
εσένα πιο κατακόρυφη
και γίνεις αλχημεία.
Ιδίως τους αναγραμματισμούς μου πρόσεξε
[…]
Γιατί αν υποστείς διερευνητική επίθεση
και θέλω να σε μετρήσω
με τόσα λόγια τόσες σιωπές
επί δυο μετέωρες εξομολογήσεις
ίσον εσύ
μόνη εσύ
πρόσεξε μη σε κοιτάξω
και κατά λάθος –λάθος μου– βρεθείς
να μ’ έχεις κι εσύ όπως εγώ
ανώφελα και πάλι επινοήσει.

Πώς κατανοείτε τον περίφημο στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;

Εκτός από το συνεχές που, μέσα από τον ίδιο τον άνθρωπο, ενώνει αλυσιδωτά και εξελικτικά τη γλώσσα με την ιστορία, την παράδοση, το βίωμα και τη μνήμη, μένω κυρίως στην ιδέα της ευθύνης που απορρέει σε δεύτερο επίπεδο από τον στίχο του Σεφέρη: Το συνεχές αυτό, που ανά τους αιώνες βαραίνει στους ώμους μας και μας ενώνει μεταξύ μας με γραμμή τεθλασμένη, μας καθιστά υπεύθυνους για την εξέλιξή του μέσα από τη δική μας προσωπική και συγγραφική εξέλιξη, για την ορθή χρήση, τον εμπλουτισμό και το περιεχόμενο της γλώσσας ‒με τις μνημονικές και εμπειρικές εκσκαφές τις οποίες προϋποθέτει η διαδικασία αυτή. Οπότε μένω επίσης στον πρώτο στίχο του ποιήματος, που με ταράζει τόσο όσο και ο τελευταίος: «Πότε θα ξαναμιλήσεις;». Όταν θα έχεις κάτι να πεις, θα πρόσθετα προσπαθώντας να απαντήσω. Αρκεί να είσαι παρόν/ούσα και έτοιμος/η «τη στιγμή που θά ’ρθει εδώ σ’ αυτό το θέατρο το φως».

Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;

mairi bairaktariΈνα εκλογικευμένο «ισοζύγιο» ίσως επιτείνει τα δίπολα και τις αντιθέσεις. Και ο διπολισμός στη θεωρία της Μετάφρασης («πιστή-άπιστη» μετάφραση, «ωραίες άπιστες» κ.λπ.), και όχι μόνον εκεί, είναι πια έντονα αμφισβητήσιμος και από τη θεωρία και από την ίδια την πράξη, αν όχι και ξεπερασμένος. Συνεπώς δεν θα μιλούσα για «αναγνωστικό ισοζύγιο» ανάμεσα στην ελληνική και τη μεταφρασμένη ποίηση γιατί τα μέτρα και τα σταθμά δεν είναι τα ίδια. Η άμεση πρόσβαση στο πρωτότυπο είναι η ευτυχία του αναγνώστη όταν γνωρίζει την ξένη γλώσσα, κυρίως αν σκεφτούμε ότι η μετάφραση ποίησης έχει, δυστυχώς, τις λιγότερες ελπίδες να διασώσει το “γράμμα” του πρωτοτύπου σε σύγκριση με τη μετάφραση της πεζογραφίας για παράδειγμα. Παρόλα αυτά, είτε ιδωμένη ως πιστή κατά νόημα μετάφραση (υπό συζήτηση άρα ο όρος “πιστή”) είτε ως μεταγραφή, η δυναμική ενός ισχυρού νοηματικά και εικονοπλαστικά ποιητικού λόγου έχει την ικανότητα να επιζήσει ως αμφίβιο σε μια άλλη γλώσσα ‒και η ελληνική διαθέτει πολύ άξιους μεταφραστές. Με ενθουσιάζουν οι αντιβολικές εκδόσεις πρωτοτύπου και μεταφράσματος. Βρίσκω ενδιαφέρον αλλά και πολύ θαρραλέο αυτό το διάβημα άμεσης έκθεσης του μεταφραστή στο αναγνωστικό κοινό. Επίσης εκτιμώ τα προλογικά σημειώματα εντός των εκδόσεων στα οποία ο μεταφραστής καταθέτει εν συντομία στοιχεία της μεταφραστικής στρατηγικής του. Αλλά ομολογώ πως αυτή η στροφή της αναγνωστικής προσοχής μου (σχετίζεται με τα ευρύτερα ερευνητικά ενδιαφέροντά μου στο πεδίο της Μεταφρασεολογίας) δυστυχώς με κάνει να χάνω συχνά την αμεσότητα και τη μαγεία την οποία επιδιώκει να μεταδώσει η μεταφρασμένη ποίηση.

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος κ.ά.– το ποιητικό σας έργο; 

Εμμέσως, θα έλεγα. Η ανάγνωση και η μεταφραστική πράξη είναι νομίζω οι κύριες δίοδοι εμπλουτισμού του υλικού μου. Και πάνω απ’ όλα οι άνθρωποι που έχω συναντήσει στο δρόμο μου. Στην προκειμένη περίπτωση, οι μεταφραστές ‒ πραγματικοί και μη.

politeia link more

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Βάσω Βεκρή: «Το βιβλίο είναι το όπλο του συγγραφέα, αυτό τον υπερασπίζεται και όχι το αντίθετο»

Βάσω Βεκρή: «Το βιβλίο είναι το όπλο του συγγραφέα, αυτό τον υπερασπίζεται και όχι το αντίθετο»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τη Βάσω Βεκρή η οποία μας συστήνεται μέσα από το μυθιστόρημα «Πάροδος» (εκδ. Βακχικόν).

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας; ...

Γιάννης Καρκανέβατος: «Η συγγραφή είναι ένα χάδι της πραγματικότητας αθέατο για τους πολλούς»

Γιάννης Καρκανέβατος: «Η συγγραφή είναι ένα χάδι της πραγματικότητας αθέατο για τους πολλούς»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τον Γιάννη Καρκανέβατο με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου του βιβλίου, του μυθιστορήματος «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι᾽ αυτά» (εκδ. Εστία).

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον...

Σόλωνας Παπαγεωργίου: «Το βιβλίο μου μιλά για τα άτομα της γενιάς μου που έμαθαν τη ματαίωση σε μικρή ηλικία»

Σόλωνας Παπαγεωργίου: «Το βιβλίο μου μιλά για τα άτομα της γενιάς μου που έμαθαν τη ματαίωση σε μικρή ηλικία»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τον Σόλωνα Παπαγεωργίου με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου του βιβλίου «Ονειρεύομαι πίνακες» (εκδ. Στίξις).

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ενέδρα στο δήμαρχο» του Γιώργου Π. Ιατρού (κριτική) – Μια σύγκρουση στα «χρόνια της απληστίας»

«Ενέδρα στο δήμαρχο» του Γιώργου Π. Ιατρού (κριτική) – Μια σύγκρουση στα «χρόνια της απληστίας»

Για το ιστορικό αφήγημα του Γιώργου Π. Ιατρού «Ενέδρα στο δήμαρχο – Κερατέα-Λαύριο 1865» (εκδ. ΑΩ). Κεντρική εικόνα: Ο αφηγητής της ιστορίας, ο μπάρμπα Γιώργης Ρώμας (1884-1987).

Της Διώνης Δημητριάδου

Μια αφήγηση άγνωστη, δηλαδή αγνοημέ...

Γιατί ο Στίβεν Κινγκ τα βάζει με τα ολιγοπώλια στον εκδοτικό χώρο - Τι κατέθεσε

Γιατί ο Στίβεν Κινγκ τα βάζει με τα ολιγοπώλια στον εκδοτικό χώρο - Τι κατέθεσε

Ο συγγραφέας εναντιώθηκε στη συγχώνευση των δύο μεγαλύτερων αμερικανικών εκδοτικών οίκων, οι οποίοι έχουν καταλήξει σε συμφωνία 2,2 δισ. δολαρίων.

Επιμέλεια: Book Press

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ απευθύνθηκε στον ...

«Μετρό(ει) αυτή η λύπη» της Ελένης Καρρά (κριτική) – Στριμωγμένοι και άγονοι κάτω από τον νικελένιο ουρανό

«Μετρό(ει) αυτή η λύπη» της Ελένης Καρρά (κριτική) – Στριμωγμένοι και άγονοι κάτω από τον νικελένιο ουρανό

Για την ποιητική συλλογή της Ελένης Καρρά «Μετρό(ει) αυτή η λύπη» (εκδ. Μελάνι).

Του Θάνου Κάππα

Στον τίτλο του ποιητικού βιβλίου της Ελένης Καρρά Μετρό(ει) αυτή η λύπη (Υποψήφιο στην κατηγορία πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή των βραβείων του Α...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

Μια λίστα με 10 σημαντικά μυθιστορήματα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς στα αγγλικά δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Women’s Prize for Fiction. Τα δέκα βιβλία αναδείχθηκαν μέσω ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν 20.000 αναγνώστες. Και τα 10 έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, η Μέρι Σέλεϊ.

...
40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμενους μήνες. Δείτε τα και διαλέξτε το δικό σας αγαπημένο βιβλίο του καλοκαιριού.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός, Κ.Β. Κατσουλάρης...

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

Από τα πολλλά καλά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, σας προτείνω δέκα, επιλεγμένα από τα μη μυθοπλαστικά βιβλία. Δοκίμια, έρευνες, μελέτες, όλα τους διαβαστερά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Δέκα βιβλία, δέκα ευκαιρίες να γίνουμε σοφότεροι και, γιατί όχι, καλύτεροι άνθρωποι.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ