Bairaktari Photo 2

Μια αξιοπρόσεκτη ποιητική συλλογή με τίτλο «Μετάφραση άνευ όρων» μας συστήθηκε πρόσφατα η Μαίρη Μπαϊρακτάρη, από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;

Είναι κατανοητή η επιφυλακτικότητα, λόγω του μεγάλου αριθμού νέων βιβλίων που εκδίδονται ανά έτος και τα οποία δεν ανταποκρίνονται ποιοτικά στις προσδοκίες του αναγνώστη ‒όχι μόνο στην ποίηση αλλά και στην πεζογραφία. Έχω όμως την εντύπωση ότι, αν και η ανησυχητική αυτή εικόνα της εκδοτικής παραγωγής δείχνει να είναι εδραιωμένη ανεπιστρεπτί, το ερώτημα «ακόμη ένας ποιητής;» συμπεριλαμβάνει και δημιουργούς που ενδεχομένως έχουν κάτι ουσιώδες να πουν και, ίσως, αλλιώς να το πουν. Αν πράγματι μας ενδιαφέρει η σύγχρονη ποίηση, ο πήχης των ποιοτικών κριτηρίων μπορεί και πρέπει να παραμείνει ψηλά, αλλά ίσως θα ήταν καλό να αναθεωρήσουμε τον ενστικτώδη και a priori αρνητισμό μας απέναντι σε έναν ποιητή πριν καν διαβάσουμε το έργο του. Περί καινούριου, τον πρώτο λόγο έχουν οι αναγνώστες και οι κριτικοί ως προς τον εντοπισμό του, την ανάλυση και την αξιολόγησή του (αν βεβαίως μια ποιητική συλλογή φέρει όντως κάτι νεότερο). Αν όμως έπρεπε να δώσω ορισμένα περιγραφικά στοιχεία της δικής μου πρόσφατης δουλειάς θα επικεντρωνόμουν στην κύρια θεματική της συλλογής: Τη μετατροπή της Μετάφρασης σε μεταφορά για τη δυαδικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις. Αφορμή o υφέρπων ερωτισμός (και οι επιστρωματώσεις του) που αναδύεται ως πάλη, μεταφορικά πάντα, από τη σχέση του μεταφραστή με τη μετάφρασή του. Ίσως εκεί βρίσκεται το ίχνος, το δικό μου αποτύπωμα.

Με ποιους στίχους από τη Συλλογή σας θα την συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτήν;

Μακάρι να γνώριζα ποιους στίχους θα διάλεγε ένας αναγνώστης ή μια αναγνώστρια της συλλογής (και μάλιστα που δε με γνωρίζει προσωπικά) για να την προτείνει σε έναν καλό φίλο ή σε μια φίλη αγαπημένη ‒δυστυχώς όμως αυτό δεν είναι τώρα δυνατό. Θα επέλεγα λοιπόν στίχους από το ποίημα με τίτλο «Μεταφρασιμότητας υπολογισμοί»:

Πρόσεξε
μη σε κοιτάξω
μη σε συλλογιστώ
και θέλω να σε αγγίξω
μη δω τις διαστάσεις σου απόκρυφες
τις κορυφώσεις σου γυμνές
εσένα πιο κατακόρυφη
και γίνεις αλχημεία.
Ιδίως τους αναγραμματισμούς μου πρόσεξε
[…]
Γιατί αν υποστείς διερευνητική επίθεση
και θέλω να σε μετρήσω
με τόσα λόγια τόσες σιωπές
επί δυο μετέωρες εξομολογήσεις
ίσον εσύ
μόνη εσύ
πρόσεξε μη σε κοιτάξω
και κατά λάθος –λάθος μου– βρεθείς
να μ’ έχεις κι εσύ όπως εγώ
ανώφελα και πάλι επινοήσει.

Πώς κατανοείτε τον περίφημο στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;

Εκτός από το συνεχές που, μέσα από τον ίδιο τον άνθρωπο, ενώνει αλυσιδωτά και εξελικτικά τη γλώσσα με την ιστορία, την παράδοση, το βίωμα και τη μνήμη, μένω κυρίως στην ιδέα της ευθύνης που απορρέει σε δεύτερο επίπεδο από τον στίχο του Σεφέρη: Το συνεχές αυτό, που ανά τους αιώνες βαραίνει στους ώμους μας και μας ενώνει μεταξύ μας με γραμμή τεθλασμένη, μας καθιστά υπεύθυνους για την εξέλιξή του μέσα από τη δική μας προσωπική και συγγραφική εξέλιξη, για την ορθή χρήση, τον εμπλουτισμό και το περιεχόμενο της γλώσσας ‒με τις μνημονικές και εμπειρικές εκσκαφές τις οποίες προϋποθέτει η διαδικασία αυτή. Οπότε μένω επίσης στον πρώτο στίχο του ποιήματος, που με ταράζει τόσο όσο και ο τελευταίος: «Πότε θα ξαναμιλήσεις;». Όταν θα έχεις κάτι να πεις, θα πρόσθετα προσπαθώντας να απαντήσω. Αρκεί να είσαι παρόν/ούσα και έτοιμος/η «τη στιγμή που θά ’ρθει εδώ σ’ αυτό το θέατρο το φως».

Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;

mairi bairaktariΈνα εκλογικευμένο «ισοζύγιο» ίσως επιτείνει τα δίπολα και τις αντιθέσεις. Και ο διπολισμός στη θεωρία της Μετάφρασης («πιστή-άπιστη» μετάφραση, «ωραίες άπιστες» κ.λπ.), και όχι μόνον εκεί, είναι πια έντονα αμφισβητήσιμος και από τη θεωρία και από την ίδια την πράξη, αν όχι και ξεπερασμένος. Συνεπώς δεν θα μιλούσα για «αναγνωστικό ισοζύγιο» ανάμεσα στην ελληνική και τη μεταφρασμένη ποίηση γιατί τα μέτρα και τα σταθμά δεν είναι τα ίδια. Η άμεση πρόσβαση στο πρωτότυπο είναι η ευτυχία του αναγνώστη όταν γνωρίζει την ξένη γλώσσα, κυρίως αν σκεφτούμε ότι η μετάφραση ποίησης έχει, δυστυχώς, τις λιγότερες ελπίδες να διασώσει το “γράμμα” του πρωτοτύπου σε σύγκριση με τη μετάφραση της πεζογραφίας για παράδειγμα. Παρόλα αυτά, είτε ιδωμένη ως πιστή κατά νόημα μετάφραση (υπό συζήτηση άρα ο όρος “πιστή”) είτε ως μεταγραφή, η δυναμική ενός ισχυρού νοηματικά και εικονοπλαστικά ποιητικού λόγου έχει την ικανότητα να επιζήσει ως αμφίβιο σε μια άλλη γλώσσα ‒και η ελληνική διαθέτει πολύ άξιους μεταφραστές. Με ενθουσιάζουν οι αντιβολικές εκδόσεις πρωτοτύπου και μεταφράσματος. Βρίσκω ενδιαφέρον αλλά και πολύ θαρραλέο αυτό το διάβημα άμεσης έκθεσης του μεταφραστή στο αναγνωστικό κοινό. Επίσης εκτιμώ τα προλογικά σημειώματα εντός των εκδόσεων στα οποία ο μεταφραστής καταθέτει εν συντομία στοιχεία της μεταφραστικής στρατηγικής του. Αλλά ομολογώ πως αυτή η στροφή της αναγνωστικής προσοχής μου (σχετίζεται με τα ευρύτερα ερευνητικά ενδιαφέροντά μου στο πεδίο της Μεταφρασεολογίας) δυστυχώς με κάνει να χάνω συχνά την αμεσότητα και τη μαγεία την οποία επιδιώκει να μεταδώσει η μεταφρασμένη ποίηση.

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες –εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος κ.ά.– το ποιητικό σας έργο; 

Εμμέσως, θα έλεγα. Η ανάγνωση και η μεταφραστική πράξη είναι νομίζω οι κύριες δίοδοι εμπλουτισμού του υλικού μου. Και πάνω απ’ όλα οι άνθρωποι που έχω συναντήσει στο δρόμο μου. Στην προκειμένη περίπτωση, οι μεταφραστές ‒ πραγματικοί και μη.

politeia link more


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τη συγγραφέα Αλεξάνδρα Γρηγορίου η οποία με το μυθιστόρημά της «Το μυστικό της Μελίνας» (εκδ. Αρμός) έκανε πρόσφατα την εμφάνισή της, «ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας», όπως το χαρακτηρίζει η ίδια. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...
Μαίρη Καλανδαρίδου: «Καταθέτεις μέρος του εαυτού σου, ουσιαστικά, ξεγυμνώνεσαι»

Μαίρη Καλανδαρίδου: «Καταθέτεις μέρος του εαυτού σου, ουσιαστικά, ξεγυμνώνεσαι»

Η ενδοοικογενειακή βία και μια σειρά από ένοχα, κρυμμένα μυστικά απασχολούν την Μαίρη Καλανδαρίδου στο πρώτο της βιβλίο με τίτλο «Αναίμακτα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε...

Μηνάς Στραβοπόδης: «Θεωρώ τη λογοτεχνία κάτι ιερό»

Μηνάς Στραβοπόδης: «Θεωρώ τη λογοτεχνία κάτι ιερό»

Πρώτη εμφάνιση με μυθιστόρημα 400 σελίδων και δράση που εκτυλλίσεται σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, εν μέσω πανδημίας, έξαρσης της ακροδεξιάς και κλιματικής κρίσης. Ο Μηνάς Στραβοπόδης είναι μόλις 24 ετών και με το μυθιστόρημά του «Ο επαναστάτης της αβύσσου» (εκδ. Αρμός) εισέρχεται δυναμικά στον συγγραφικό χώρο. ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Μια παράσταση βασισμένη στα «Κόκκινα Φανάρια» του Αλέκου Γαλανού, στο CARTEL Τεχνοχώρος, στο Παλιό Μηχανουργείο στην περιοχή του Ρέντη (που έχει παραχωρηθεί από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση). Κάθε Σάββατο & Κυριακή στις 21.00 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 (από τη Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου)

Επιμέλεια: B...

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κριτική πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα βιβλία, τόσο τίτλοι μεταφρασμένης και ελληνικής λογοτεχνίας, όσο και δοκίμια, μελέτες κ.ά. Δείτε τα αναλυτικά στο άρθρο που ακολουθεί. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Σήμερα, 24 Ιανουαρίου 2022, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας για πάντα στραμμένους τους προβολείς στην πολυβραβευμένη διαδρομή του στην Έβδομη Τέχνη. Λόγω των έκτακτων καιρικών συνθηκών η εκδήλωση «Αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» που είχε προγρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ