tsaldaris 01

Ο Αριστείδης Τσαλδάρης με αφορμή την πρώτη του ποιητική συλλογή «Υστερόγραφο» (εκδ. Περισπωμένη).

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;

Ακόμη ένας δικηγόρος, ακόμη ένας ιατρός ή ασφαλιστής; Όποιος προσπαθεί να εκφραστεί με έναν προσωπικό τρόπο ζωής ή τέχνης, με την ελευθερία και με την πληρότητα που αρμόζει, αυτός έχει να δώσει. Κι αν αυτή η τοποθέτηση είναι αντικειμενικά δεκτή, στον ποιητή, η διακριτή διαφορά είναι η προσέγγιση της διάθεσης δημιουργίας. Η προσωπική απελευθέρωση, μια ενσυνείδητη διεργασία του όποιου γράφοντα, γεννάει ασυνείδητα ερεθίσματα στον όποιον αναγνώστη. Ακόμα και ο ένας στίχος ως κατοπτρισμός της ψυχής, έχει τη δύναμη να αντικατοπτρίσει απέναντι μια χορδή. Ο ποιητής, κι ας είναι μια ακόμα αριθμητική μονάδα, διεγείρει (άρα φέρνει)  ένα απροσδιόριστο «καινούργιο» που είναι πολύ προσωπικό στο καθεναν και δεν είναι μετρήσιμο.

Με ποιους στίχους από τη Συλλογή σας θα την συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτήν;

(Υστερόγραφο) στην αριθμητική

Δεν ξέρω πόσα μπορώ να σου προσθέσω.
Ξέρω όμως να αφαιρέσω
ό,τι πάνω σου πολλαπλασιάζεται
όταν το βλέμμα σου
διαιρείται μέσα στο δικό μου.

Πώς κατανοείτε τον περίφημο στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;

Τα δικά μας λόγια είναι οι γόνιμες παρακαταθήκες μια συνεχούς και αδιάλειπτης επικοινωνίας με τα λόγια των περασμένων. Των περασμένων οι εικονισμοί δημιουργημάτων, εμβολιάζουν τα δικά μας δημιουργήματα. Οι ψυχικές διεργασίες ή αντιδράσεις των περασμένων, όπως της φοβίας, της έλξης, της αμφισβήτησης, της λαγνείας, του ερωτισμού, σωματοποιούνται από τους επόμενους. Αντικειμενοποιουνται, πριν τελικά υποκειμενοποιηθουν και δημιουργήσουν λόγια με συναφή αλλά προσωπικό λεξιλόγιο.

Βέβαια, σε έναν διπλωμάτη, σπουδαγμένο στη Γαλλία, «αυτοδίδακτο» στην αγγλική λογοτεχνία, λάτρη της μουσικής, μανιακό της φωτογραφίας, τα λόγια των περασμένων επενεργούν ακόμη πιο ενισχυτικά. 

Οι ψυχικές διεργασίες ή αντιδράσεις των περασμένων, όπως της φοβίας, της έλξης, της αμφισβήτησης, της λαγνείας, του ερωτισμού, σωματοποιούνται από τους επόμενους. Αντικειμενοποιουνται, πριν τελικά υποκειμενοποιηθουν και δημιουργήσουν λόγια με συναφή αλλά προσωπικό λεξιλόγιο.

Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;

tsaldaris exΣτις γλώσσες που γνωρίζω διαβάζω την ποίηση στο πρωτότυπο. Από διαστροφή, σε  επιφανή έργα (T.S. Eliot, “The Waste Land”), κι ας γνωρίζω τη γλώσσα, θα συγκρίνω μεταφραστικές δεινότητες. Στις γλώσσες που δεν γνωρίζω θα ψάξω τον μεταφραστή που νομοτελειακά αισθάνομαι ότι ταυτίζεται με το έργο του ποιητή. Όπως ο W. Milosz σε πολλά παραδείγματα Πολωνών ποιητριών. Προτιμώ –βρισκω πιο τίμια αλλά και δύσκολη– τη κυριολεκτική μετάφραση ενός ποιητικού κειμένου. Η «κυρτότητα» από την άλλη σε μια μετάφραση, θα μεταγράψει ίσως πιο γλαφυρά την εικόνα ή το συναίσθημα, όμως το κείμενο πάντα θα «υποφέρει» στην αναπαραγωγή του ανεπαίσθητου που είναι και το ζητούμενο. Ο Σεφέρης δεν είχε γράψει: «η τέλεια μετάφραση είναι ένα άλλο έργο»; Πάντως σέβομαι τη μεταφρασμένη ποίηση και την πραγματεύομαι ερασιτεχνικά αφού «δεν μου αρκεί ο εαυτός μου».

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες ­–εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος κ.ά.– το ποιητικό σας έργο;

Η αφύπνιση μιας ιδέας (μου) μπορεί να παραχθεί από τον παλμό μιας μουσικής και της ατμόσφαιρας που θα αναπαραχθεί. Όμως η γραφή μου επηρεάζεται από τη γραφή. Ο λιτός λόγος της Dickinson, ο οξύς της Carson, o συμπυκνωμένος της Swir, ο περιεκτικός της Szymborska, ο πονεμένος της Sexton ή και ο ουσιαστικός και διεμβολιστικος ενός Πατρίκιου ή ενός Βλαβιανού, με συγκινούν και διεγείρουν το νοητικό σε ανύποπτο χρόνο. Συχνά οι καλλιτεχνικές εντυπώσεις μένουν καιρό αχρησιμοποίητες, παράγουν άλλες σκέψεις, μεταπλάσσονται και κάποια στιγμή αποκρυσταλλώνονται. 

Απαντώντας στο ερώτημα, η επιρροή μου λοιπόν είναι μάλλον μονοδιάστατη. Με σώζουν οι ελάχιστες γνώσεις της τέχνης της Ζωής γνωρίζοντας πια πως «σταλαγματιά σταλαγματιά φθείρεται η πέτρα» (“Constant dropping wears away a stone” - James Joyce).

* Ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΛΟΥΣΗΣ είναι δημοσιογράφος.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θάλεια Μακρίδου-Τσιάβου: «Οι ήρωές μου ήρθαν αντιμέτωποι με αντίξοες καταστάσεις και επέλεξαν το ταξίδι και τη διαφυγή»

Θάλεια Μακρίδου-Τσιάβου: «Οι ήρωές μου ήρθαν αντιμέτωποι με αντίξοες καταστάσεις και επέλεξαν το ταξίδι και τη διαφυγή»

Η Θάλεια Μακρίδου–Τσιάβου μάς συστήθηκε πρόσφατα με τη συλλογή διηγημάτων «Ταξίδια σε αχαρτογράφητα νερά» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. 

Επιμέλεια: Book Press 

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακό...

Εύη Βούλγαρη: «Το βιβλίο ξεκίνησε στο μυαλό μου βλέποντας μέσα στον εγκλεισμό να γίνονται παράλογες απαγορεύσεις»

Εύη Βούλγαρη: «Το βιβλίο ξεκίνησε στο μυαλό μου βλέποντας μέσα στον εγκλεισμό να γίνονται παράλογες απαγορεύσεις»

Η Εύη Βούλγαρη μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Πιο πολύ φοβήθηκαν τις λέξεις» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μωβ Σκίουρος. 

Eπιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; ...

Χριστίνα Λιναρδάκη: «Το βιβλίο μου είναι μια ποιητικά αποδοσμένη ματιά στην καθημερινότητα ενός ανθρώπου με σκλήρυνση κατά πλάκας»

Χριστίνα Λιναρδάκη: «Το βιβλίο μου είναι μια ποιητικά αποδοσμένη ματιά στην καθημερινότητα ενός ανθρώπου με σκλήρυνση κατά πλάκας»

Η Χριστίνα Λιναρδάκη μάς συστήθηκε πρόσφατα με την ποιητική συλλογή της «ΣΚΠ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενάντια. 

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η Μαρίνα Καραγάτση

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η Μαρίνα Καραγάτση

Πέθανε σε ηλικία 88 ετών η συγγραφέας Μαρίνα Καραγάτση.  

Επιμέλεια Book Press

Κόρη του Μ. Καραγάτση και της ζωγράφου Νίκης Καραγάτση, η Μαρίνα Καραγάτση γεννημένη στην Αθήνα το 1936 ήταν η μητέρα του σκηνοθέτη και ηθοποιού Δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ