tsaldaris 01

Ο Αριστείδης Τσαλδάρης με αφορμή την πρώτη του ποιητική συλλογή «Υστερόγραφο» (εκδ. Περισπωμένη).

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;

Ακόμη ένας δικηγόρος, ακόμη ένας ιατρός ή ασφαλιστής; Όποιος προσπαθεί να εκφραστεί με έναν προσωπικό τρόπο ζωής ή τέχνης, με την ελευθερία και με την πληρότητα που αρμόζει, αυτός έχει να δώσει. Κι αν αυτή η τοποθέτηση είναι αντικειμενικά δεκτή, στον ποιητή, η διακριτή διαφορά είναι η προσέγγιση της διάθεσης δημιουργίας. Η προσωπική απελευθέρωση, μια ενσυνείδητη διεργασία του όποιου γράφοντα, γεννάει ασυνείδητα ερεθίσματα στον όποιον αναγνώστη. Ακόμα και ο ένας στίχος ως κατοπτρισμός της ψυχής, έχει τη δύναμη να αντικατοπτρίσει απέναντι μια χορδή. Ο ποιητής, κι ας είναι μια ακόμα αριθμητική μονάδα, διεγείρει (άρα φέρνει)  ένα απροσδιόριστο «καινούργιο» που είναι πολύ προσωπικό στο καθεναν και δεν είναι μετρήσιμο.

Με ποιους στίχους από τη Συλλογή σας θα την συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτήν;

(Υστερόγραφο) στην αριθμητική

Δεν ξέρω πόσα μπορώ να σου προσθέσω.
Ξέρω όμως να αφαιρέσω
ό,τι πάνω σου πολλαπλασιάζεται
όταν το βλέμμα σου
διαιρείται μέσα στο δικό μου.

Πώς κατανοείτε τον περίφημο στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;

Τα δικά μας λόγια είναι οι γόνιμες παρακαταθήκες μια συνεχούς και αδιάλειπτης επικοινωνίας με τα λόγια των περασμένων. Των περασμένων οι εικονισμοί δημιουργημάτων, εμβολιάζουν τα δικά μας δημιουργήματα. Οι ψυχικές διεργασίες ή αντιδράσεις των περασμένων, όπως της φοβίας, της έλξης, της αμφισβήτησης, της λαγνείας, του ερωτισμού, σωματοποιούνται από τους επόμενους. Αντικειμενοποιουνται, πριν τελικά υποκειμενοποιηθουν και δημιουργήσουν λόγια με συναφή αλλά προσωπικό λεξιλόγιο.

Βέβαια, σε έναν διπλωμάτη, σπουδαγμένο στη Γαλλία, «αυτοδίδακτο» στην αγγλική λογοτεχνία, λάτρη της μουσικής, μανιακό της φωτογραφίας, τα λόγια των περασμένων επενεργούν ακόμη πιο ενισχυτικά. 

Οι ψυχικές διεργασίες ή αντιδράσεις των περασμένων, όπως της φοβίας, της έλξης, της αμφισβήτησης, της λαγνείας, του ερωτισμού, σωματοποιούνται από τους επόμενους. Αντικειμενοποιουνται, πριν τελικά υποκειμενοποιηθουν και δημιουργήσουν λόγια με συναφή αλλά προσωπικό λεξιλόγιο.

Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;

tsaldaris exΣτις γλώσσες που γνωρίζω διαβάζω την ποίηση στο πρωτότυπο. Από διαστροφή, σε  επιφανή έργα (T.S. Eliot, “The Waste Land”), κι ας γνωρίζω τη γλώσσα, θα συγκρίνω μεταφραστικές δεινότητες. Στις γλώσσες που δεν γνωρίζω θα ψάξω τον μεταφραστή που νομοτελειακά αισθάνομαι ότι ταυτίζεται με το έργο του ποιητή. Όπως ο W. Milosz σε πολλά παραδείγματα Πολωνών ποιητριών. Προτιμώ –βρισκω πιο τίμια αλλά και δύσκολη– τη κυριολεκτική μετάφραση ενός ποιητικού κειμένου. Η «κυρτότητα» από την άλλη σε μια μετάφραση, θα μεταγράψει ίσως πιο γλαφυρά την εικόνα ή το συναίσθημα, όμως το κείμενο πάντα θα «υποφέρει» στην αναπαραγωγή του ανεπαίσθητου που είναι και το ζητούμενο. Ο Σεφέρης δεν είχε γράψει: «η τέλεια μετάφραση είναι ένα άλλο έργο»; Πάντως σέβομαι τη μεταφρασμένη ποίηση και την πραγματεύομαι ερασιτεχνικά αφού «δεν μου αρκεί ο εαυτός μου».

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες ­–εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος κ.ά.– το ποιητικό σας έργο;

Η αφύπνιση μιας ιδέας (μου) μπορεί να παραχθεί από τον παλμό μιας μουσικής και της ατμόσφαιρας που θα αναπαραχθεί. Όμως η γραφή μου επηρεάζεται από τη γραφή. Ο λιτός λόγος της Dickinson, ο οξύς της Carson, o συμπυκνωμένος της Swir, ο περιεκτικός της Szymborska, ο πονεμένος της Sexton ή και ο ουσιαστικός και διεμβολιστικος ενός Πατρίκιου ή ενός Βλαβιανού, με συγκινούν και διεγείρουν το νοητικό σε ανύποπτο χρόνο. Συχνά οι καλλιτεχνικές εντυπώσεις μένουν καιρό αχρησιμοποίητες, παράγουν άλλες σκέψεις, μεταπλάσσονται και κάποια στιγμή αποκρυσταλλώνονται. 

Απαντώντας στο ερώτημα, η επιρροή μου λοιπόν είναι μάλλον μονοδιάστατη. Με σώζουν οι ελάχιστες γνώσεις της τέχνης της Ζωής γνωρίζοντας πια πως «σταλαγματιά σταλαγματιά φθείρεται η πέτρα» (“Constant dropping wears away a stone” - James Joyce).

* Ο ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΛΟΥΣΗΣ είναι δημοσιογράφος.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ελένη Καραμαγκιώλη: «Η αλήθεια στη γραφή κάποτε αναγνωρίζεται»

Ελένη Καραμαγκιώλη: «Η αλήθεια στη γραφή κάποτε αναγνωρίζεται»

Δεκάξι ιστορίες στη σύγχρονη Αθήνα δένονται με ισχυρά υλικά, στην πρώτη συλλογή διηγημάτων της Ελένης Καραμαγκιώλη με τίτλο «Μονωτική ταινία», που κυκλοφορεί εδώ και λίγο καιρό από τις εκδόσεις Ιωλκός.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια...

Κωνσταντίνος Τσάβαλος: «Αν σας αρέσουν τα ελαφριά αναγνώσματα, μείνετε μακριά»

Κωνσταντίνος Τσάβαλος: «Αν σας αρέσουν τα ελαφριά αναγνώσματα, μείνετε μακριά»

Έμπειρος δημοσιογράφος περί τα μουσικά, έχοντας βιβλία για τους Πινκ Φλόιντ, Κουίν και Ρόλινγκ Στόουνς στο ενεργητικό του, με την «Ντοπαμίνη» (εκδ. Βακχικόν) επιχειρεί μια ορμητική κάθοδο στον χώρο της πεζογραφίας.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...

Λίλια Τσούβα: «Το φανταστικό δεν είναι ξένο στις ζωές μας»

Λίλια Τσούβα: «Το φανταστικό δεν είναι ξένο στις ζωές μας»

Η Λίλια Τσούβα μας μιλάει για τη δική της είσοδο στον κόσμο της λογοτεχνίας, με αφορμή την πρώτη της συλλογή διηγημάτων «Το τραγούδι των Ινουίτ» (εκδ. Βακχικόν).

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάπο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ