portraito

Η Σοφία Νικολαΐδου, με αφορμή το νέο της βιβλίο, μιλάει στον Κώστα Κατσουλάρη για το πώς η Ιστορία εισβάλλει στη ζωή μας.

Με το νέο της βιβλίο η Σοφία Νικολαΐδου κάνει ένα σημαντικό βήμα συγγραφικής ωριμότητας. Έπειτα από δύο συλλογές διηγημάτων, δύο μυθιστορήματα, μεταφράσεις αρχαίων τραγωδιών, μια μελέτη για το διαδίκτυο κ.ά., συγκεντρώνει όλες τις μέχρι τώρα αρετές της (δυνατή γλώσσα, ρυθμό, άποψη, εναλλαγές ύφους) στην υπηρεσία ενός σαφώς μεγαλύτερου θέματος. Το αποτέλεσμα είναι ένα βιβλίο υψηλής στόχευσης, το οποίο πετυχαίνει σε όλα τα στοιχήματα που θέτει, και κυρίως στο πιο δύσκολο: Να δώσει φωνή στη γενιά της (τους σημερινούς σαραντάρηδες), χωρίς να την «καπελώνει». Ίσως, αυτό άλλωστε να είναι ένα από τα θετικά γνωρίσματα της γενιάς της… 

Με το καινούργιο σου βιβλίο η Ιστορία εισβάλλει στην πεζογραφία σου. Πώς κι έτσι; Ανήκεις σε μια γενιά που, υποτίθεται, τα είχε αφήσει όλα αυτά πίσω της.

Δεν είναι η πρώτη φορά που με απασχολεί η Ιστορία. Στον «Πλανήτη Πρέσπα» χρησιμοποίησα ως αφηγηματικό υλικό θέματα βυζαντινής Ιστορίας. Στο «Απόψε δεν έχουμε φίλους» η σύγχρονη Ιστορία παίρνει παραμάζωμα τη ζωή των ηρώων. Ξέρω ότι ο όρος «γενιά» βολεύει τις ταξινομήσεις, όμως οι συγγραφείς συνομιλούν μεταξύ τους με βάση τις εκλεκτικές τους συγγένειες και όχι τη χρονολογία γέννησης. Πάντως, για να απαντήσω ευθέως στο ερώτημα, η συγγραφική γενιά που αναφέρεις σαραντάρισε. Και πιστεύω πως δεν κοιτάζει μόνο ευθεία μπροστά, αλλά γυρίζει και πίσω, για να προσδιορίσει τον εαυτό της και να εννοήσει τον κόσμο.

Όταν γνωρίζεις την ιστορία ενός τόπου, το βλέμμα σου αποκτά βάθος και προοπτική

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται σε τρεις διαφορετικές ιστορικές στιγμές. Τι τις συνδέει;

Οι τρεις αυτές χρονικές στιγμές αφορούν τρεις γενιές ανθρώπων. Τη γενιά των γονιών μας, τη δική μας γενιά και τη γενιά των παιδιών μας. Είναι στιγμές που –τηρουμένων των αναλογιών– οι ήρωες του βιβλίου, θέλουν δε θέλουν, συγκρούονται με θερμά ιστορικά γεγονότα, τα οποία τους σφραγίζουν. Η Ιστορία εισβάλλει στη ζωή τους. Τους αναγκάζει να διαλέξουν πλευρά. 1934-1944, 1981-1989, 2008. Άνοδος του ναζισμού, Κατοχή, εκλογές του 1981, δίκη Παπανδρέου το 1989, «νέα Δεκεμβριανά». Η θεωρία δοκιμάζεται –συχνά τσακίζεται– στην πράξη.

Εβραίοι, δωσίλογοι, βασανιστές, γερμανοτσολιάδες. Τα «άπλυτα» της Ιστορίας βγαίνουν τα τελευταία χρόνια στη φόρα. Μήπως υπάρχει μια εμμονή με την Ιστορία, μήπως δηλαδή, κατά τη γνωστή έκφραση, «καταναλώνουμε υπερβολικά πολλή ιστορία» και αρνούμαστε να «πάμε μπροστά»;

Δεν νομίζω ότι καταναλώνουμε υπερβολικά πολλή Ιστορία, μάλλον το αντίθετο. Οι πιο πολλοί ζούμε σε πόλεις πυκνής ιστορικής ύλης, βαθιάς και σκοτεινής ιστορικής διαστρωμάτωσης, περπατάμε αιματοβαμμένα πεζοδρόμια, χωρίς να πολυδίνουμε σημασία, πράγμα φυσικό. Όταν γνωρίζεις την ιστορία ενός τόπου, την ιστορία ανθρώπων που περπάτησαν πριν από σένα στους ίδιους δρόμους, το βλέμμα σου αποκτά βάθος και προοπτική. Δεν πιστεύω πως μελετώντας την Ιστορία «αρνούμαστε να πάμε μπροστά». Μάλλον θα έλεγα ότι κινούμαστε πιο υποψιασμένα μπροστά, χωρίς μια ανεπίτρεπτη –ενίοτε επίπλαστη– αθωότητα, που καταντά εκκωφαντική αφέλεια και άγνοια με πατέντα.

Σε κάποιο σημείο γράφεις για «μυθολογία της Αριστεράς», προφανώς σε σχέση με την Κατοχή, αλλά και γενικότερα. Ήταν μέσα στους συνειδητούς στόχους σου να αντιπαραβάλεις ένα περισσότερο διαφοροποιημένο βλέμμα απέναντι σε αυτή τη «μυθολογία» που φαίνεται να έχει, πράγματι, σε πολλές περιπτώσεις αντικαταστήσει την ιστορική έρευνα;

Τη φράση αυτή τη λέει ένας από τους ήρωες, ο οποίος κρατά τις αποστάσεις του από τη συγκεκριμένη μυθολογία. Δεν μου αρέσει να μιλώ για συγγραφικές προθέσεις και συγγραφικούς στόχους. Πιστεύω πως στη λογοτεχνία τα πάντα –δυστυχώς ή ευτυχώς– κρίνονται εξ αποτελέσματος. Αυτό πάντως που συμβαίνει με τους περισσότερους από τους ήρωες του βιβλίου είναι ότι διαμορφώνουν την ιδεολογία τους την ώρα που η Ιστορία κοχλάζει. Διαλέγουν στρατόπεδο και πληρώνουν το τίμημα. Γνωρίζουν, όπως λέει ο ίδιος ήρωας σε άλλο σημείο του βιβλίου, ότι η ουδετερότητα είναι κι αυτή, τελικά, αμείλικτη ιδεολογία.

«Βάρκιζα τέλος», λέει ένα σύνθημα που είδα πρόσφατα στα Εξάρχεια. Πώς το «διαβάζεις»;

Ωραίο σύνθημα. Θα μπορούσε να γίνει τίτλος ενός διηγήματος, με λαχανιαστό ρυθμό. Θα το έγραφε ένα λυκειόπαιδο, με σκισμένο τζιν και ράστα, μαθητής δημόσιου σχολείου. Με σπρέι που αγόρασε εξοικονομώντας λίγα ευρώ από τα λεφτά της πενθήμερης. «Βάρκιζα τέλος». Αυτός λοιπόν ο τύπος μάλλον εννοεί: να τελειώνουμε με όλα αυτά. Ένας άλλος τύπος θα έγραφε ίσως το ίδιο σύνθημα, αλλά θα εννοούσε άλλα.

Η Ιστορία είναι υπόθεση προσωπική, φαίνεται να διατείνεται ένας ήρωάς σου, ο καθηγητής Νικηφορίδης. «Πρώτα κοιτάς που χύθηκε το αίμα σου κι έπειτα διαλέγεις πλευρά». Πόσο συμφωνείς και πόσο διαφωνείς με τον ήρωά σου;

Είσαι άλλος άνθρωπος αν μορφωθείς στο δημόσιο σχολείο της γειτονιάς σου κι άλλος άνθρωπος αν φοιτήσεις σε πολυτελές ιδιωτικό.

Ο Νικηφορίδης λέει την παραπάνω φράση σε έναν αγαπημένο μαθητή του, προσπαθώντας να του εξηγήσει μια ιδεολογική του επιλογή. Η φράση λέγεται μέσα στην Κατοχή, κι έτσι αποκτά το ειδικό βάρος της. Πιστεύω, όσο ντετερμινιστικό κι αν ακούγεται, πως υπάρχει ένα είδος ιστορικού, γεωγραφικού και κοινωνικού στίγματος, το οποίο καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, το εύρος και τα όρια των ιδεολογικών μας επιλογών. Έχει σημασία το πότε γεννήθηκες, σε ποια χώρα, από ποιους. Δεν είναι το ίδιο να γεννηθείς στην Ευρώπη και το ίδιο να γεννηθείς στην Αφρική. Είσαι άλλος άνθρωπος αν μορφωθείς στο δημόσιο σχολείο της γειτονιάς σου κι άλλος άνθρωπος αν φοιτήσεις σε πολυτελές ιδιωτικό. Αυτό το στίγμα συχνά μεταμορφώνεται σε εσωτερική φωνή. Δίνει εντολή ποια πλευρά να διαλέξουμε στα δύσκολα.

Τον Δεκέμβρη του 2008 τι ένιωσες; Με ποια «πλευρά» συντάχθηκες συναισθηματικά και με ποια λογικά; Υπήρξε κάποιου είδους διχασμός μέσα σου;

Είμαι, φύσει και θέσει, άνθρωπος που απεχθάνεται τους γηπεδικούς διαχωρισμούς σε αντίπαλες ομάδες, παρόλο που συχνά νιώθω τη φλογοβόλα διάθεση να συνταχθώ με κάποια πλευρά. Τα γεγονότα εκείνα ανέδειξαν, νομίζω, με τον πιο ωμό και επιτακτικό τρόπο, την παθογένεια της πολιτικής και κοινωνικής μας ζωής. Αυτό που έλειψε τότε –και λείπει ακόμα και σήμερα– είναι η έλλογη συζήτηση. Περίσσεψαν τα συνθήματα, έλειψαν τα επιχειρήματα. Τα υπόλοιπα είναι για συναισθηματική κατανάλωση ή μικροκοινωνική ψιλοκουβέντα, που ξεθυμαίνει εύκολα και δεν οδηγεί πουθενά.

Λένε ορισμένοι «Ψι»: Οι σημερινοί Έλληνες γονείς έχουν σύμπλεγμα απέναντι στον Νόμο. Δεν έχουν βάλει όρια στα παιδιά τους, εξ ου και αυτή η «εύκολη» προσφυγή στη βία. Πώς το σχολιάζεις;

Είμαι από ένστικτο επιφυλακτική απέναντι σε γενικεύσεις, ιδιαίτερα όταν αφορούν ομάδες ανθρώπων. Κάποιος άλλος θα μπορούσε να πει: η ελληνική κοινωνία δεν βάζει όρια στους πολίτες, κατάσταση που αναπαράγεται στην ελληνική οικογένεια. Όμως, αυτού του τύπου οι φράσεις είναι βασανιστικά κοινότοπες. Όταν ξεκινά έτσι μια κουβέντα, πώς να συνεχίσει;

«Απόψε δεν έχουμε φίλους» είναι ο τίτλος του βιβλίου, αλλά και φράση που ξεστομίζει ο βασικότερος ίσως ήρωας του μυθιστορήματος. Υπάρχει σε αυτή την όμορφη φράση μια επιθετικότητα, μια αδιαλλαξία, σε μια εποχή που πολλοί λένε ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι οι κοινοί τόποι, οι συναινέσεις. Πώς κατέληξες σε αυτή τη φράση ως τίτλο και τι σημαίνει για σένα;

Ο τίτλος προέρχεται από μια αφήγηση που μου χάρισε ο Γιώργος Κορδομενίδης πριν από δώδεκα περίπου χρόνια. Τα συμφραζόμενα ήταν τελείως διαφορετικά, όμως η φράση άναψε μια σπίθα που επέμενε. Την εκστομίζει ένας ήρωας στο τέλος του βιβλίου, όμως συνέχει όλα τα κεφάλαια και τις διαφορετικές χρονικές περιόδους μεταξύ τους. Αφορά τις κρίσιμες επιλογές, όταν δοκιμάζονται οι θεωρίες των ηρώων στην πράξη. 

ΕΧΕΙ ΓΡΑΨΕΙ

den exoume filousΑπόψε δεν έχουμε φίλους
Μεταίχμιο 2010
(και σε audio book)

Τρεις γενιές Ελλήνων (1934-2008) που προσπαθούν να ζήσουν τη ζωή τους, την ώρα που η Ιστορία δείχνει τα δόντια της. Γονείς και παιδιά, φοιτητές, μαθητές, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, μπακάληδες και αλάνια, γιαγιάδες και υπάλληλοι, συνδικαλιστές και ουδετερόφιλοι μαθαίνουν επώδυνα ότι πρώτα κοιτάς πού χύθηκε το αίμα σου και ύστερα διαλέγεις πλευρά. Ποια είναι η σωστή απόφαση όταν ο κόσμος καίγεται;
 
 
 
 
maestrosΟ μωβ μαέστρος
Κέδρος 2006
 
Ένας ζωηρός μπαμπάς. Μια κόρη που παρατάει τις σπουδές της. Μια σχέση με πολλά χρωστούμενα, συγκρούσεις και στριμωγμένη αγάπη. Ένα οικογενειακό στοίχημα. Μουσικές και πάρτι. Νύχτα και μπαρ. Φίλοι που παραστέκονται στα δύσκολα. Ένα σατέν στρώμα. Και κάτι λόγια που δεν λέγονται ποτέ κατάμουτρα.
Ένα βιβλίο για τη ζόρικη ενηλικίωση των παιδιών και την ατελείωτη εφηβεία των γονιών τους.

 

 

prespa

Πλανήτης Πρέσπα
Κέδρος 2002

Στα χρόνια του Βυζαντίου η Ευδοκία ήταν η Κυρά της Πρέσπας. Σήκωσε πόλεμο ενάντια στον αυτοκράτορα και το όνομά της σβήστηκε με επιμέλεια από παντού. Το 2001 μια αρχαιολόγος, συνονόματη, ψάχνει τα ίχνη της χαμένης αρχόντισσας. Τα περασμένα γεγονότα φανερώνονται σιγά σιγά: Μάγισσες ετοιμάζουν καταπότια, στρατηγοί βάφουν τα χέρια τους στα αίματα, καλόγεροι πατούν τα ράσα τους. 
 
 
 
 
 

[BIO]
TOΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: Θεσσαλονίκη.
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 1968.
ΠΡΩΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: «Ξανθιά πατημένη» (Κέδρος 1997).
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Έχει γράψει τρία μυθιστορήματα, δύο συλλογές διηγημάτων και δύο επιστημονικές μελέτες.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωνσταντίνος Π. Βλαχογιάννης: «H λογοτεχνία είναι ένας τόπος και η περιδιάβαση σε αυτόν τον τόπο προϋποθέτει το ταξίδι»

Κωνσταντίνος Π. Βλαχογιάννης: «H λογοτεχνία είναι ένας τόπος και η περιδιάβαση σε αυτόν τον τόπο προϋποθέτει το ταξίδι»

Με αφορμή το νέο του λογοτεχνικό έργο «Επικράτειες» (εκδ. Περικείμενο) συζητάμε με τον συγγραφέα Κωνσταντίνο Π. Βλαχογιάννη για τα ψυχικά και λογοτεχνικά τοπία, την αδυναμία να ορίσουμε το σώμα μας και τη γλώσσα ως πρωταρχικό δοχείο για την κατασκευή της πραγματικότητας. 

Συ...

Νόρα Πυλόρωφ: «Το κυνήγι της αγάπης θέτει συχνά μη ρεαλιστικές προσδοκίες»

Νόρα Πυλόρωφ: «Το κυνήγι της αγάπης θέτει συχνά μη ρεαλιστικές προσδοκίες»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Το Νεραϊδάκι» (εκδ. Ελληνικά Γράμματα), η συγγραφέας και μεταφράστρια Νόρα Πυλόρωφ απάντησε σε ερωτήσεις μας.

Συνέντευξη στον Λεωνίδα Καλούση

«Το Νεραϊδάκι», όπως και σχεδόν όλα τα βιβλία σας, είναι ένα πο...

Ασπασία Καμπύλη, εκδόσεις Carnivora: «Το μέλλον βρίσκεται στο εδώ και τώρα»

Ασπασία Καμπύλη, εκδόσεις Carnivora: «Το μέλλον βρίσκεται στο εδώ και τώρα»

Οι εκδόσεις Carnívora είναι ένας από τους νέους εκδοτικούς οίκους που διαθέτει ξεκάθαρο όραμα και το οποίο έχει επικοινωνήσει με απόλυτη επιτυχία στους αναγνώστες. Μοναδική και βραβευμένη αισθητική μαζί με προσεκτικές επιλογές τίτλων, φροντισμένα κείμενα και άρτιο τυπογραφικό αποτέλεσμα είναι τα επιμέρους στοιχ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ