«Η χαρά του διαβάσματος ξεκινά από την κούνια»
Η διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου Κατρίν Βελισσάρη μιλάει στον Κώστα Κατσουλάρη για την Έκθεση Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου που διοργανώνεται φέτος για τρίτη χρονιά.
Τελικά, τρίτωσε το… καλό. Μπορούμε σήμερα να πούμε με ασφάλεια ότι η Έκθεση Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου έχει γίνει θεσμός;
Όπως ξέρετε, οι δύο πρώτες διοργανώσεις της Έκθεσης γνώρισαν τεράστια επιτυχία. Είναι αλήθεια ότι έως τώρα έλειπε μια τέτοια έκθεση από την Ελλάδα. Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου με την κίνηση αυτή έδωσε στο παιδί το δικαίωμα της πρώτης του έκθεσης, κι αυτό με τη σειρά του πήρε τη σκυτάλη! Ήδη, από την πρώτη χρονιά, την επισκέφθηκαν 100.000 παιδιά. Είναι κάτι πολύ ωραίο, πολύ συγκινητικό. Ναι, τα τρία χρόνια είναι το σκαλοπάτι για να αρχίσουμε να μιλάμε για θεσμό!
Φαντάζομαι ότι αυτό που όλοι θέλουμε να ξέρουμε όταν απολαμβάνουμε ένα αγαθό είναι: Ποιος πληρώνει; Με άλλα λόγια, σε ποιον βαθμό η Έκθεση είναι αυτοχρηματοδοτούμενη και σε ποιον βαθμό στηρίζεται σε κρατικά χρήματα;
Αυτή την έκθεση την ήθελε το Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο ζήτησε από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου να την διοργανώσει με τη διαβεβαίωση ότι θα τη χρηματοδοτεί κάθε χρόνο. Την πρώτη χρονιά το έκανε, τη δεύτερη χρονιά δεν το έκανε, η τρίτη χρονιά μάς βρίσκει σε οικονομική κρίση, αλλά ακόμη με την ελπίδα ότι γι’ αυτήν τη μεγάλη καμπάνια για την ανάγνωση, που αποτελεί η Έκθεση (πολύ δυνατό πολιτιστικό προφίλ, με 120 εκδηλώσεις για κάθε ηλικία και κάθε γούστο), το υπουργείο θα είναι σε θέση να στείλει την επιταγή. Το έχουμε ανάγκη όλοι, κυρίως οι εκδότες που σήκωσαν πέρυσι όλο το οικονομικό βάρος.
Τι είναι αυτό που λείπει ακόμη από αυτή την Έκθεση και θα θέλατε μελλοντικά να πραγματοποιήσετε;
Χωρίς αμφιβολία, μια γωνιά για τους εφήβους, έναν χώρο πιο ειδικό γι’ αυτούς, που θα τους ανήκει αποκλειστικά. Βεβαίως, στο πολιτιστικό πρόγραμμα γίνονται ήδη πολλές εκδηλώσεις για εφήβους, τις οποίες φέτος θα παρακολουθήσουν 30 γυμνάσια και λύκεια. Ποτέ δεν είχαμε τόσους εφήβους στην Έκθεση! Είναι καλό σημάδι. Αλλά πράγματι πιστεύω ότι τους ανήκει μια πιο «τρελή» γωνιά!
«Ο φόρτος εργασίας του σχολείου, ένοχος για τον περιορισμό της ανάγνωσης»
Όλοι συμφωνούμε ότι το στοίχημα της αναγνωσιμότητας παίζεται στις μικρές ηλικίες και στα σχολεία. Ωστόσο, στην πράξη, μόλις τα παιδιά μεγαλώσουν λίγο, τα παραδίδουμε βορά στην τηλεόραση, σε μια τηλεόραση από τις χειρότερες της Ευρώπης. Μπορεί, αναρωτιέμαι, να υπάρξει σοβαρή πολιτική αύξησης της αναγνωσιμότητας, χωρίς πρώτα να χτυπηθεί ο «εχθρός», η ασύδοτη και ανεξέλεγκτη τηλεόραση;
Το διάβασμα και η χαρά του ξεκινάνε από την κούνια. Πολλοί το λένε, και εμείς ως Εθνικό Κέντρο Βιβλίου το υποστηρίζουμε με πάθος. Αν κοιτάξουμε τις στατιστικές για το βιβλίο, και οι γονείς το έχουν καταλάβει. Τα τελευταία χρόνια το παιδικό βιβλίο γνωρίζει φοβερή άνθηση ‒ σχεδόν ένα από τα τέσσερα βιβλία που κυκλοφορούν είναι παιδικό. Οι γονείς διαβάζουν βιβλία στα μικρά παιδιά τους. Μετά είναι το θέμα. Και ξέρετε πότε αρχίζει το πρόβλημα; Όταν πάνε στο δημοτικό. Τότε πολλά παιδιά διακόπτουν το διάβασμα, γιατί οι γονείς εγκαταλείπουν αυτή τη συνήθεια, θεωρώντας ότι η φιλαναγνωσία είναι πια δουλειά του σχολείου. Να όμως που η καλλιέργεια της ανάγνωσης δεν γίνεται με ίδιο ρυθμό σε κάθε παιδί. Μάλιστα, συχνά χρειάζονται ένα, ίσως δύο, καμιά φορά και τρία χρόνια μέχρι η ανάγνωση να γίνει συνήθεια και να μην απαιτείται πια προσπάθεια. Η μετάβαση στο γυμνάσιο αποτελεί ένα ακόμη βασικό στάδιο που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Ο επόμενος ένοχος είναι πιο πολύ ο φόρτος εργασίας στα σχολεία παρά η τηλεόραση. Τα περάσματα από τη μια ηλικία στην άλλη αποτελούν πάντα πολύ ευαίσθητες περιόδους, που θέλουν ειδική προσοχή.
Είστε πέντε χρόνια στο τιμόνι του ΕΚΕΒΙ. Εκτός από περισσότερα χρήματα, υπάρχει κάτι άλλο που θα θέλατε να ζητήσετε από την Πολιτεία και που θα βοηθούσε στο έργο σας;
Έχω φιλοδοξίες για την πολιτική βιβλίου που ζητούν άλλα οικονομικά μέσα…, οπότε μόνον περισσότερα ευρώ θα ζητήσω όταν θα δούμε φως στο οικονομικό τούνελ!
Μπροστά μας έχουμε τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, φέτος τιμώμενη χώρα είναι η Κίνα. Έχετε την αίσθηση ότι η Θεσσαλονίκη είναι μια υπόθεση που «ανεβαίνει» ή μήπως υπάρχει κάποια στασιμότητα; Ίσως, σκέφτομαι, αν του χρόνου είχαμε την Ισπανία ή τη Μεγάλη Βρετανία τιμώμενη χώρα, να δημιουργούνταν τα events που είναι απαραίτητα ώστε να αποκτήσει η Έκθεση μεγαλύτερο έρεισμα στην πόλη, γιατί υπάρχει η αίσθηση ότι σε αυτό το σημείο δεν τα πάμε πολύ καλά…
Η Γαλλία ήταν η πρώτη τιμώμενη χώρα το 2008, πέρυσι ήταν η Γερμανία, φέτος η Κίνα… Η Ιταλία θα είναι το 2011 και έχουμε σχέδια με την Ισπανία και τις χώρες της Λατινικής Αμερικής με ήχους και χρώματα. Η Μεγάλη Βρετανία ήταν πέρυσι τιμώμενη χώρα στην Έκθεση Παιδικού Βιβλίου στην Αθήνα. Η Θεσσαλονίκη φέτος κυριολεκτικά θα πλημμυρίσει από Κινέζους (περισσότεροι από 200 συγγραφείς και εκδότες), το κινεζικό περίπτερο θα είναι τέσσερις φορές πιο μεγάλο από το συνηθισμένο και οι Κινέζοι διοργανωτές προγραμματίζουν πολλές παράλληλες εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα. Ποτέ δεν είχαμε ανοίξει τόσο μεγάλο παράθυρο προς τις ξένες λογοτεχνίες. Είναι μια καταπληκτική ευκαιρία για να γνωρίσει καλύτερα το κοινό τους ξένους συγγραφείς. Και αυτό το παράθυρο το ανοίγει το ΕΚΕΒΙ κάθε χρόνο στην Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης και στην Έκθεση Παιδικού κι Εφηβικού Βιβλίου, με την ακρίβεια ενός ωρολογοποιού.
* Για περισσότερες πληροφορίες www.ekebi.gr & www.childrensbookfair.gr
Κώστας Κατσουλάρης
