5 λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιάννης Ξέστερνος, για την ποιητική συλλογή του «Ποδήλατο με αερόσακο» (εκδ. Ιωλκός).
Επιμέλεια: Book Press
Υπάρχει μια στιγμή στον χρόνο που θεωρείτε την αρχή της συγγραφής της νέας σας συλλογής; Μπορείτε να βρείτε τον μίτο;
Η ποιητική συλλογή Ποδήλατο με αερόσακο επιχειρεί να διερευνήσει πολύπλευρα το περιβάλλον (πολιτικό, κοινωνικό, οικογενειακό) μέσα στο οποίο ανατρέφεται ένα άτομο με μια «λοξή» ματιά. Ο μίτος ξετυλίγεται από τη στιγμή που έγινα ο ίδιος πατέρας. Αναβιώνω έντονα μέσα μου τις μνήμες της παιδικής μου ηλικίας με τον γονεϊκό ρόλο που αναλαμβάνω, επιδιώκοντας, ταυτόχρονα, να κάνω την αυτοκριτική μου.
Ουσιαστικά, αυτή η ιδέα δούλευε στο μυαλό μου πολλά χρόνια μέχρι να εκδοθεί το βιβλίο.
Πώς μας βοηθάει ο τίτλος να πλησιάσουμε τη συγκεκριμένη ποιητική συλλογή;
Το ποδήλατο συμβολίζει το πρώτο βήμα ανεξαρτησίας του ανθρώπου από τη στενή επίβλεψη. Το άτομο αποκτά μια αίσθηση ελευθερίας όταν βρίσκει ισορροπία τη στιγμή που ο γονιός αφήνει, πια, τη σέλα του ποδηλάτου, το παιδί νιώθει ότι τα καταφέρνει και μετά έχει τη δύναμη να στρίψει, συνειδητά ή ασυνείδητα, στον δρόμο για να μην αισθάνεται την οπτική περιφρούρηση. Για πρώτη φορά η ελευθερία ταυτίζεται με την ύπαρξη. Αλλά δεν ξέρει τι να την κάνει αυτή την ύπαρξη.
Ξέρει ότι θέλει να την «καβαλήσει», να την οδηγήσει. Πού, όμως, να την κατευθύνει; Το σίγουρο είναι ότι η κίνηση προς τη ζωή δεν είναι προδιαγεγραμμένη. Έχει περιπέτειες, ασκεί μεγάλη ανασφάλεια με απρόβλεπτα γεγονότα. Εδώ εμφανίζεται ο αερόσακος. Ο αερόσακος στις συγκρούσεις άλλες φορές σώζει, προστατεύει, και άλλες φορές μπορεί να προκαλέσει τραύματα ή και ασφυξία στον οδηγό. Έχει διττό ρόλο, όπως και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ανατρέφεται το άτομο.
Με ποιο τρόπο η ιδέα του αναγνώστη υπάρχει στην ποίησή σας;
Η ποιητική συλλογή επιθυμεί να κάνει ισότιμο κοινωνό στη δημιουργία και τον αναγνώστη. Τα ποιήματα διατυπώνουν ερεθίσματα προκειμένου να κινητοποιήσουν πρώτα την καρδιά και μετά τη λογική. Ο Σαρλ Μποντλέρ στο βιβλίο Τα άνθη του κακού στον τελευταίο στίχο του πρώτου ποιήματος με τίτλο «Στον αναγνώστη» γράφει «-Ω αναγνώστη υποκριτή, αδερφέ, που μου μοιάζεις!». Σε μια από τις εκτιμήσεις που μπορεί να σημειωθεί για αυτόν τον στίχο συμπυκνώνεται η ιδέα ότι, τελικά, όσα ανησυχούν έναν ποιητή δεν απέχουν πολύ από αυτά που ανησυχούν τον αναγνώστη. Σκοπός είναι δημιουργός και αναγνώστης να πορευτούν από την ίδια όχθη.
Η ποίηση βρίσκεται στο σημείο όπου οι Τέχνες συναντώνται και συνομιλούν μεταξύ τους, αναδεικνύοντας την ως έναν οικουμενικό κώδικα επικοινωνίας που υπερβαίνει σύνορα, εποχές και πολιτισμικές διαφορές.
Ποιο ποίημα ή απόσπασμα από κάποιο ποίημα θα λέγατε ότι συστήνει με τον καλύτερο τρόπο το ύφος και τους τρόπους αυτής της συλλογής;
HABEMUS ΠΟΔΗΛΑΤΟ
Και habemus ποδήλατο.
Ας καβαλήσουμε το habemus
όχι το ποδήλατο
σαν ιλιγγιώδη παιδιά
με κατάφωρη φαντασία.
Αν σας ζητούσαν να επιλέξετε ένα από τα δύο, με τι θα λέγατε ότι προσομοιάζουν περισσότερο τα ποιήματά σας: με μουσικά κομμάτια ή με εικαστικά έργα;
Η ανάγνωση των ποιημάτων πρέπει να δίνει τη δυνατότητα να αναπτύσσεται η δημιουργική σκέψη, η φαντασία. Με την ερώτηση μου θυμίσατε τους στίχους της Κατερίνας Γώγου: «Οι άνθρωποι -σκέψου!- θα μιλάνε με χρώματα και άλλοι με νότες» (Ιδιώνυμο). Τα ποιήματα συνομιλούν όχι μόνο με μουσικά κομμάτια ή με εικαστικά έργα, αλλά και με άλλες μορφές τέχνης, δεδομένου ότι η καλλιτεχνική έκφραση, ανεξάρτητα από το μέσο που επιλέγει κάθε δημιουργός, πηγάζει από την ίδια ανθρώπινη ανάγκη για επικοινωνία και νοηματοδότηση του κόσμου. Η ποίηση βρίσκεται στο σημείο όπου οι Τέχνες συναντώνται και συνομιλούν μεταξύ τους, αναδεικνύοντας την ως έναν οικουμενικό κώδικα επικοινωνίας που υπερβαίνει σύνορα, εποχές και πολιτισμικές διαφορές.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
O Γιάννης Ξέστερνος είναι απόφοιτος του τμήματος Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής-Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος του Διιδρυματικού Προγράμματος «Δημιουργική Γραφή» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Συνιδρυτής του fanzine εντύπου Αστυδρόμος. Έχει διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, ενώ ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά -έντυπα και ηλεκτρονικά- και ανθολογίες.
Η πρώτη του ποιητική συλλογή Άρρηκτες φρυκτωρίες (εκδ. Ιωλκός, 2023) ήταν στη βραχεία λίστα πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή για το Βραβείο Γιάννη Βαρβέρη της Εταιρείας Συγγραφέων. Το Ποδήλατο με αερόσακο είναι η δεύτερη ποιητική του συλλογή.
