5 λεπτά με την Ειρήνη Παραδεισανού

Το βιβλίο σας χωρίζεται σε τέσσερις διαφορετικές ενότητες. Υπάρχει κάποιος κοινός άξονας που τις ενώνει;

Πάντα είχα μια ιδιαίτερη ευκολία στο να δίνω τίτλους στα ποιήματά μου. Ωστόσο τα ποιήματα της συλλογής αυτής έρχονταν άτιτλα. Κι ένιωθα πως θα αφαιρούσα κάτι απ’ τον χαρακτήρα τους, αν τους έδινα τίτλο. Το χώρισα λοιπόν σε τέσσερις ενότητες : Η θάλασσα θα μας δικάσει - Της γυναίκας - Ποιήματα που γεννήθηκαν κατά λάθος - Αγέννητο άγαλμα. Με ρωτάτε αν υπάρχει κοινός άξονας που τις ενώνει. Θα ήθελα να μπορεί ο αναγνώστης να ανιχνεύσει αυτό το νήμα που δένει τα ποιήματα της συλλογής. Εγώ που τα έγραψα δεν θέλω να προδικάσω κάτι. Εύχομαι τα ίδια τα ποιήματα να μιλήσουν και να σας αποκαλύψουν αυτό που ζητάτε να μάθετε.

Μία από αυτές τις θεματικές ενότητες χαρίζει το όνομά της στη συλλογή σας. Γιατί επιλέξατε τη συγκεκριμένη κι όχι κάποια άλλη; Θεωρείτε πως συμπυκνώνει ουσιώδη στοιχεία, που συνοψίζουν τον χαρακτήρα του βιβλίου;

Άφησα για την τελευταία ενότητα του βιβλίου τα ποιήματα που πάσχισαν να μιλήσουν για το άρρητο. Ο τίτλος «Αγέννητο άγαλμα» προήλθε από ένα ποίημα της συλλογής. Το παραθέτω:

II
πόσο λαχτάρησα να σας δώσω έναν μονάχα στίχο
να καταυγάζει τη λάσπη που σαλεύει στα μάτια του θεριού
μόνο που
το καλέμι πελεκούσε την όψη

στον ανάστροφο καθρέφτη
το μάρμαρο
άστραφτε

αγέννητο
άγαλμα

Η εικόνα του αγάλματος που -αγέννητο ακόμη- αστράφτει στο μάρμαρο, για έναν παράδοξο λόγο μού φαίνεται ότι γεννά την ελπίδα. Το αγέννητο άγαλμα είναι η υπόσχεση της χαράς που δεν δόθηκε ακόμη. Το άγαλμα, αγέννητο, έχει πάντα μια ελπίδα να γεννηθεί.

Στο πρώτο μέρος του έργου, κάνετε λόγο για «φλεγόμενα κύματα», για μια θάλασσα «που θα μας δικάσει», αλλά και για το αλάτι του κύματος που παρασέρνει της «οίησης το στέμμα» του ποιητικού υποκειμένου. Είναι η θάλασσα, κατά κάποιον τρόπο, ένας αυστηρός κριτής για τον άνθρωπο στα ποιήματά σας;

Ενδιαφέρουσα αυτή η ανάγνωση. Η θάλασσα ολοένα επανέρχεται στα ποιήματά μου ήδη από το πρώτο μου βιβλίο. Ο Θοδωρής Κανελλόπουλος ζωγράφισε το πορτρέτο μου ή μάλλον το πορτρέτο της ποίησής μου. Μου θυμίσατε το σχόλιό του: «Μια κλωστή δεμένη από αλάτι και χρώμα της θάλασσας η φίλη μου». Είναι λογικό, γιατί έχω μια σχέση ζωής με το υγρό στοιχείο από παιδί. Μακριά από τη θάλασσα νιώθω πως θα πέθαινα. Δεν την ένιωσα ποτέ ως αυστηρό κριτή. Πιο πολύ την ιαματική της διάσταση ένιωθα μέσα μου. Να με αγκαλιάζει με την αρμύρα της και να αφήνομαι στην υπέρτατη μορφή ελευθερίας και γαλήνης. Η θάλασσα είναι κάτι πέρα από τη φύση. Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το ορίσω. Λένε ότι η επαφή με τη φύση σε φέρνει κοντά στην ανθρώπινη ουσία σου, σε γαληνεύει. Η θάλασσα είναι αυτό που κείται πέρα από οποιαδήποτε μορφή. Νικά τις ίδιες τις καντιανές κατηγορίες. Η θάλασσα με έκανε να αισθανθώ ό,τι πιο κοντινό στην υπέρβαση του εαυτού μου έχω νιώσει ποτέ. Οπότε ναι… Ίσως είναι και η μόνη που δικαιούται να μας δικάσει.

Τα περισσότερα ποιήματά σας που είναι εντονότερα πολιτικά, στα οποία γίνεται λόγος για τον πόλεμο στη Γάζα ή τον χαμό του νεαρού Πακιστανού διανομέα Ανέες Μιρ, συμπεριλαμβάνονται στην κατηγορία των «Ποιημάτων που γεννήθηκαν κατά λάθος». Γιατί κατά λάθος;

Όλα τα ποιήματα γεννιούνται κατά λάθος. Τουλάχιστον τα δικά μου. Δεν έχουν κανέναν σκοπό να υπηρετήσουν, εκτός από αυτόν για τον οποίο γεννήθηκαν: να δημιουργήσουν έναν άλλον κόσμο. Έναν κόσμο, ωστόσο, ολότελα αληθινό. Πράγματι, ο τίτλος κρύβει μια ειρωνεία εξαιτίας της αντίφασης που γεννιέται από την επιλογή μου να εντάξω στην ενότητα αυτήν τα ποιήματα που έχουν έντονο το επικαιρικό στοιχείο. Ωστόσο, προσέξτε: Όταν γράφω για τη Γάζα, το μικρό αυτό αλωνάκι της Γάζας γίνεται ο τόπος όπου αιώνες τώρα διαδραματίζεται το ανθρώπινο δράμα.

Στην ποίησή σας, αναφέρεστε συχνά στον μύθο του Οιδίποδα. Ποιον ρόλο διαδραματίζει για εσάς ο συγκεκριμένος ήρωας και τα υπόλοιπα πρόσωπα αυτής της αρχαίας τραγωδίας;

Ο Οιδίποδας είναι το αρχέτυπο του ανθρώπου σε όλη του την τραγικότητα. Πώς να μην τον κουβαλώ μέσα μου; Δύο είναι οι τραγωδίες που με έχουν συγκλονίσει: Ο Οιδίπους τύραννος του Σοφοκλή και οι Βάκχαι του Ευριπίδη. Η σχέση μου με τους τρεις τραγικούς ξεκίνησε στα νιάτα μου λόγω σπουδών και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Εύχομαι να βρω τη δύναμη να ασχοληθώ ακόμη περισσότερο με τον Οιδίποδα τύραννο στο μέλλον.