alt

Του Κώστα Αγοραστού

Με τις Μεσημβρινές Συνευρέσεις (εκδ. Μελάνι) τράβηξε την προσοχή αναγνωστών και Τύπου παρουσιάζοντας οκτώ διηγήματα για τη σαρκική επαφή, τη φαντασίωση και την απελπισία. Με το νέο της μυθιστόρημα Εθισμός (εκδ. Μελάνι) επιχειρεί να αφηγηθεί τους λογής εθισμούς που μπορεί να κυριεύσουν έναν σύγχρονο άνθρωπο, με πρώτο τον συναισθηματικό.

 

Στο τελευταίο σας μυθιστόρημα, Εθισμός (εκδ. Μελάνι), παρακολουθούμε την καθημερινότητα των ηρώων σας και τους κάθε λογής εθισμούς και εξαρτήσεις τους. Πείτε μου πώς προέκυψαν οι χαρακτήρες των ηρώων και η ιστορία;

Πιστεύω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται ν’ αλλάξουν αυτά που τους ενοχλούν στη ζωή τους, όχι λόγω έλλειψης κατανόησης του τι συμβαίνει ή περιορισμένης διάνοιας, αλλά επειδή οι έξεις και οι συναισθηματικές εξαρτήσεις τούς έχουν παγιδεύσει σ’ έναν τρόπο σκέψης και στάσης που δύσκολα μεταβάλλεται. Ακόμα και φαινομενικά αθώες συνήθειες μπορεί να έχουν τη ρίζα τους σε βαθύτερες εξαρτήσεις αλλά αυτό δεν γίνεται πάντα αντιληπτό. Η ιδέα της ψυχικής εξάρτησης και του εθισμού με απασχολούσε έντονα και θέλησα να φτιάξω μια ιστορία που να αποδίδει την καθημερινότητα ηρώων που οι ζωή τους ορίζεται από τις εμμονές τους. Συχνά δεν καταλαβαίνουμε πόσο δύσκολο είναι να είσαι αυτόνομος ή αυτάρκης και να συνευρίσκεσαι με τους άλλους από επιλογή και όχι από παθολογική ανάγκη. Ζούμε σε μία κοινωνία που παράγει εξαρτημένες προσωπικότητες, δεν μεγαλώνουμε με τρόπο που να ενθαρρύνει την ανεξάρτητη σκέψη και δράση. Οι φοβίες των άλλων κάνουν επιτακτική την ανάγκη τους να μας ελέγχουν με το να μας γίνονται απαραίτητοι. Αυτό είναι νομίζω κάτι που φαίνεται στην περίπτωση του Πέτρου και την σχέση αγάπης-μίσους με τη μητέρα του, σχέση που εν μέρει αιτιολογεί την δυσκολία του να συνδεθεί με άλλες γυναίκες, την απουσία σαφούς αντίληψης για τον εαυτό του και τη χαλαρή σχέση με την πραγματικότητα, η οποία στην περίπτωσή του οδηγεί στην παράνοια.

Έχετε κάνει διδακτορική διατριβή στην Ψυχολογία με θέμα τη συγκρότηση της προσωπικότητας. Πόσο σας βοήθησε αυτό στο να προσδώσετε τα ακριβή χαρακτηριστικά και τις συγκεκριμένες αντιδράσεις στους ήρωές σας;

Το ερώτημά σας θέτει το ζήτημα στη σωστή του διάσταση. Η έρευνα και η εργασία στο χώρο της ψυχολογίας με έχει βοηθήσει να κατανοώ καλύτερα τα βαθύτερα κίνητρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς, αυτό όμως από μόνο του δεν παράγει λογοτεχνία.  Επικρατεί μία σύγχυση σε τμήμα του αναγνωστικού κοινού και των δημοσιογράφων: θεωρούν ότι όποιος σπουδάζει ψυχολογία μπορεί να γίνει συγγραφέας, ή ότι όποιος γράφει μυθιστορήματα είναι ψυχολόγος. Η σύγχυση αυτή έχει ενταθεί λόγω της εμπορικής επιτυχίας βιβλίων που υποτίθεται ότι παρέχουν συνταγές ευτυχίας, όπως στην περίπτωση του Μπουκάι, ή μια λογοτεχνικά επικαλυμμένη ψυχολογία, όπως στα αφηγηματικά κείμενα του Γιάλομ. Και οι δυο χρησιμοποιούν τη λογοτεχνία ως εργαλείο. Αντίθετα, τα δικά μου κείμενα δεν αποτελούν εκλαΐκευση κάποιας θεωρίας, ούτε επιχειρούν να ‘διδάξουν’ κάτι. Υπηρετούν την τέχνη του μυθιστορήματος και αποβλέπουν σε λογοτεχνικές αξίες.

Θέλετε να μου δώσετε έναν ορισμό για τον εθισμό;

Εθισμός, με απλά λόγια, είναι μια φυσική ή ψυχική εξάρτηση σε κάποια ουσία ή δραστηριότητα παρά τις αρνητικές συνέπειες που έχει για το άτομο. Τη στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι η ενασχόλησή μας με κάτι είναι υπερβολική, ότι ξοδεύουμε πολύ χρόνο και πολλή σκέψη στο συγκεκριμένο "αντικείμενο", ότι το πρόγραμμα της ημέρας μας ορίζεται από αυτή τη συνήθεια, όταν νιώθουμε άβολα ή ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε την έκταση που έχει πάρει η ενασχόλησή μας, όταν τέλος έχουμε αποφασίσει να περιορίσουμε ή να σταματήσουμε την συγκεκριμένη συμπεριφορά αλλά δεν μπορούμε να το καταφέρουμε, τότε ξέρουμε ότι έχουμε εθιστεί.

Εθιζόμαστε σε ουσίες, στο αλκοόλ, στο τσιγάρο αλλά και σε ανθρώπους και σε ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές. Πόσο δελεαστικό υπήρξε για εσάς το να περιγράψετε, μέσα σε ένα κείμενο πεζογραφίας, όλες αυτές τις μορφές του εθισμού;

Το πραγματικά ελκυστικό για μένα ήταν να μιλήσω για το πώς η συναισθηματική εξάρτηση είναι ένας εθισμός ο οποίος δεν γίνεται πάντα αντιληπτός ως τέτοιος από το περιβάλλον, παίζει ωστόσο καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις και τις επιλογές ενός ατόμου. Αν και ο εθισμός σε ουσίες ή σε τελετουργικές συμπεριφορές που έχουν ως ίδιον την επανάληψη γίνονται εύκολα αντιληπτές σαν κάτι εξαιρετικά προβληματικό και αυτοκαταστροφικό, δεν αντιλαμβανόμαστε πάντα τις πολλαπλές εκφάνσεις της ψυχικής εξάρτησης. Κι αυτό είναι ένα θέμα που με γοητεύει πολύ λογοτεχνικά.

altΙσχύει η παρατήρηση πως ένας προσεκτικός ανα-γνώστης θα εντοπίσει στο βιβλίο σας πρόσωπα και καταστάσεις από τον εκδοτικό χώρο της Αθήνας;

Ισχύει, κυρίως όσον αφορά επιμέρους στοιχεία του χαρακτήρα και της συμπεριφοράς των ηρώων από τον χώρο του βιβλίου και του θεάτρου. Συγκεκριμένες τακτικές, τρόποι επικοινωνίας, ή αντιδράσεις θα είναι νομίζω εύκολα αναγνωρίσιμες σε όσους έχουν σχέση με την καλλιτεχνική ζωή στη χώρα μας. Τα γεγονότα όμως που συνθέτουν την ιστορία του βιβλίου μου είναι επινοημένα.

Εσείς, θα λέγατε ότι είστε εθισμένη στο γράψιμο;

Το γράψιμο είναι κάτι που μου βγαίνει αβίαστα και που πάντα απολαμβάνω, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μου. Αυτό δεν περιορίζεται στην πεζογραφία, αλλά αφορά το ερευνητικό έργο και την αρθρογραφία μου. Θα μπορούσα λοιπόν να παραδεχτώ ότι είμαι εθισμένη στο γράψιμο αλλά όχι ειδικά στο λογοτεχνικό. Ακούω συχνά νέους ή επίδοξους συγγραφείς να παραπονιούνται ότι τους παίρνει μήνες να γράψουν μία σελίδα, ή ότι μεσολαβούν πολλά χρόνια από τη στιγμή που ξεκινούν ώσπου να ολοκληρώσουν ένα σύντομο μυθιστόρημα. Πραγματικά αναρωτιέμαι γιατί εμμένουν σε κάτι που δεν φαίνεται να εκφράζει πηγαία συγγραφική δημιουργικότητα. Οφείλεται μήπως στον παρωχημένο τρόπο σκέψης ορισμένων, σύμφωνα με τον οποίο ο καλός συγγραφέας γράφει με κόπο κάτι βασανιστικά δύσκολο; Αυτό μπορώ να το καταλάβω στην περίπτωση του Χέγκελ, αλλά όχι για τους δημιουργούς μιας νουβέλας.

Η λογοτεχνία είναι εξαιρετικά σημαντική για τη ζωή μου, όμως μπορώ να φανταστώ ότι ίσως έρθει κάποια εποχή που θα θέλω να ασχοληθώ με κάτι τελείως διαφορετικό. Από αυτή την άποψη η συγγραφή είναι για μένα ενσυνείδητη επιθυμία και όχι "τυφλή" ανάγκη.

Θα ήθελα να μου μιλήσετε για την επιλογή του ονόματος της ηρωίδας σας. Πριν από πολλά χρόνια είχε εμφανιστεί στα εκδοτικά πράγματα μια συγγραφέας με το όνομα Έλσα Ροζάκη, η οποία μέσα σε λίγο καιρό, με την κυκλοφορία του βιβλίου της Οι ξανθιές το γλεντάνε κατάφερε να γίνει αστικός μύθος. Δεν φωτογραφήθηκε ποτέ, δεν έδωσε παρά μόνο μια συνέντευξη και ζούσε στο εξωτερικό. Μερικούς μήνες μετά, μέσα από το περιοδικό  «Οδός Πανός», αναγγέλθηκε η είδηση του θανάτου της σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στο Λονδίνο. Η δική σας Έλσα Ροζάκη, αποτελεί αναφορά σε εκείνη την περσόνα;

Όταν άρχισα να γράφω το βιβλίο και έδωσα ονόματα στους κεντρικούς χαρακτήρες αγνοούσα αυτά που λέτε. Επέλεξα το όνομα Έλσα Ροζάκη γιατί ήταν εύηχο και γιατί θεώρησα ότι "ταίριαζε" στην ηρωίδα μου. Όσον αφορά στις γυναικείες μορφές του βιβλίου, στόχος μου ήταν να απομακρυνθώ από τα στερεότυπα που επικρατούν για τις Ελληνίδες και που συχνά αναπαράγονται και στην τρέχουσα λογοτεχνία. Αποφάσισα να κρατηθώ μακριά από ηθικολογίες ή την προσπάθεια να δημιουργήσω συμπαθητικούς και αποδεκτούς χαρακτήρες. Νομίζω ότι αποτελεί στοίχημα για κάθε λογοτέχνη να κατασκευάζει ρεαλιστικούς και ‘οικείους’ χαρακτήρες ακόμα και όταν βιώνουν τις πιο ακραίες καταστάσεις.

Διαβάζοντας το βιβλίο σας εντόπισα μόνο μόλις δύο συγγραφικές αναφορές. Θέλετε να μου μιλήσετε για τους αγαπημένους σας συγγραφείς;

Θα αναφέρω μόνο μερικά ονόματα συγγραφέων που αγάπησα στο παρελθόν: Φώκνερ, Κόνραντ, Κάρβερ, Ντοστογιέφκσι, Πλατόνοφ, Τσέχωφ, Γιουρσενάρ, Μπωβουάρ, Νταίμπλιν, Πεσόα, Πίντερ, και  Άλμπυ. Τα τελευταία χρόνια με έχουν εντυπωσιάσει λόγω της αφηγηματικής τεχνικής τους κάποια κείμενα του Τομπάιας Γουλφ, της Άλις Μόνρο, του Νιλ Λαμπιούτ, της Χάισμιθ, του Κολμ Τόιμπιν, του Φέιμπερ και του Γουίλιαμ Μάξγουελ.  Γενικά όμως δεν έχω εμμονή με κάποιον συγγραφέα - με εντυπωσιάζουν κείμενα και όχι ονόματα.

Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;

Υπάρχουν στον υπολογιστή μου αρκετά διηγήματα υπό επεξεργασία που ίσως οδηγήσουν σε μία νέα συλλογή. Δεν βιάζομαι όμως να παράγω νέα κείμενα, πιστεύω ότι θα νιώσω αυτή την επιθυμία όταν και αν θα έχω να πω κάτι καινούργιο.

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τάκης Καμπύλης: «Από τη χαρά μας ότι ακουγόμαστε, κάνουμε εκπτώσεις σ' αυτά που λέμε»

Τάκης Καμπύλης: «Από τη χαρά μας ότι ακουγόμαστε, κάνουμε εκπτώσεις σ' αυτά που λέμε»

Μιλήσαμε με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Τάκη Καμπύλη με αφορμή το δεύτερο βιβλίο του, τ...

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Λουκάς Αναγνωστόπουλος με αφορμή το βιβλίο του «Οι μύθοι του χθες και οι άνθρωποι του σήμερα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γράφημα. 

Επιμέλεια: Book Press

«Οι αρχαίοι μύθοι είναι συναρπαστικοί και διαχρο...

5 λεπτά με τον Γιώργο Πολυμενάκο

5 λεπτά με τον Γιώργο Πολυμενάκο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιώργος Πολυμενάκος με αφορμή το μυθιστόρημα «Σημείο εξόδου ένα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Απόπειρα. 

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε τούτο το δεύτερο βιβλίο σας; Θυμάστε το αρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Μια παράσταση βασισμένη στα «Κόκκινα Φανάρια» του Αλέκου Γαλανού, στο CARTEL Τεχνοχώρος, στο Παλιό Μηχανουργείο στην περιοχή του Ρέντη (που έχει παραχωρηθεί από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση). Κάθε Σάββατο & Κυριακή στις 21.00 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 (από τη Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου)

Επιμέλεια: B...

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κριτική πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα βιβλία, τόσο τίτλοι μεταφρασμένης και ελληνικής λογοτεχνίας, όσο και δοκίμια, μελέτες κ.ά. Δείτε τα αναλυτικά στο άρθρο που ακολουθεί. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Σήμερα, 24 Ιανουαρίου 2022, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας για πάντα στραμμένους τους προβολείς στην πολυβραβευμένη διαδρομή του στην Έβδομη Τέχνη. Λόγω των έκτακτων καιρικών συνθηκών η εκδήλωση «Αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» που είχε προγρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ