Πέντε λεπτά με μια συγγραφέα. Σήμερα, η ποιήτρια Μαριάννα Πλιάκου, με αφορμή την τελευταία της ποιητική συλλογή «Χ», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.
Επιμέλεια: Book Press
Ζείτε στην Αγγλία, γράφετε στα ελληνικά. Πώς επιδρά η απόσταση από τη μητρική γλώσσα στην ποίησή σας;
Η απόσταση από τα ελληνικά και, κυρίως, η συνεχής έκθεσή μου στα αγγλικά, με ό,τι συνεπάγεται η γλώσσα αυτή ως ύφος, πύκνωση, διαθέσιμα αφηγήματα και σημαίνοντα, μου επιτρέπει να επαναδιαπραγματεύομαι τον τρόπο που απορροφώ τον κόσμο γύρω μου, και μετά τον εισάγω στη δουλειά μου.
Το Χ είναι ένα γράμμα με πολλές συνδηλώσεις. Γενιά Χ, το μαθηματικό Χ, το πρώτο γράμμα της λέξης Χρόνος και άλλα. Πώς μας βοηθάει ο τίτλος να πλησιάσουμε τη συγκεκριμένη συλλογή;
Το Χ εδώ είναι ένας τόπος συμβολικός, που σωματοποιείται στο νησί του Guernsey. Ένας μικρόκοσμος εν είδει μακρόκοσμου, που χαρτογραφεί καταστάσεις του είναι. Τόπος όπου συναντιόμαστε όλοι θετικά, διασταυρωνόμαστε, και τελικά ομοιοκαταληκτούμε.
Είναι το Χ ποιητική συλλογή με κεντρικό κόνσεπτ, με «θέμα». Αν ναι, ποιο είναι αυτό;
Το Χ επιχειρεί να επικοινωνήσει δύο ιδέες – ένα συλλογικό «εμείς», που πατά στη συναισθηματική εγγύτητα που όλοι έχουμε, και την έμφαση σε ένα μεταιχμιακό τρόπο ζωής, όπου η ταυτότητα δεν είναι μονολιθική και στατική, αλλά προς συνεχή επαναδιαπραγμάτευση.
Με ποιο τρόπο η ιδέα του αναγνώστη υπάρχει στην ποίησή σας;
Προσπαθώ να μη σκέφτομαι τον αναγνώστη, εννοώ την ιδέα ενός ατόμου με συγκεκριμένες προσδοκίες, νομίζω δε βοηθά και μαζί πώς να ορίσει κανείς τον αναγνώστη; Ωστόσο, πάντα εύχομαι να είναι κάποιος που έρχεται με ανοιχτή διάθεση και καρδιά.
Ποιο ποίημα ή απόσπασμα από κάποιο ποίημα θα λέγατε ότι συστήνει με τον καλύτερο τρόπο το ύφος και τους τρόπους αυτής της συλλογής;
Το πρώτο ποίημα νιώθω πως εισάγει τον αναγνώστη στον τόπο-τρόπο της συλλογής, ως άτυπο ποιητικό μανιφέστο.
ΤΟ ΝΗΣΙ ΠΟΥ ΜΕΝΩ
είναι στη μέση του πουθενά.
Ο ουρανός του,
τετράδιο μιλιμετρέ,
ευθείες αεροπλάνων που διασταυρώνονται.
Ουρανός - Σημείο-Χ.
Και Γη-Χ.
Αποδημητικά πουλιά σταματούν εδώ,
πριν συνεχίσουν
για άλλα γεωγραφικά πλάτη.
Το ίδιο και εμείς.
Νησί καταφύγιο,
ανάμεσα
σε τούτο και εκείνο,
στο σημείο Χ
που μπασταρδεύονται οι πορείες μας
και ομοιοκαταληκτούμε.
Με τι θα λέγατε ότι προσομοιάζουν περισσότερο τα ποιήματά σας: με μουσικά κομμάτια ή με εικαστικά έργα;
Έχει γραφτεί πως μοιάζουν με πίνακες, καθώς τα ποιήματα χρησιμοποιούν και μεταφέρουν εικόνες του νησιού. Αναπόφευκτα, κι εγώ νομίζω, το Χ είναι εικαστικό. Ωστόσο, πάντα με συγκινεί η ιδέα της μουσικής και, σε άλλες δουλειές μου, προσπάθησα να δημιουργήσω μουσικότητα.
Πρόσφατα μεταφράσατε την ποιητική συλλογή της Αμερικανίδας Idra Novey, με την οποία θα εμφανιστείτε σε λίγες μέρες σε εκδήλωση στο Ζάππειο. Τι σας έχει αφήσει η εμπειρία της μετάφρασης; Πώς θα σχολιάζετε τη γνωστή ρήση του Ρόμπερτ Φροστ «Ποίηση είναι αυτό που χάνεται στη μετάφραση»;
Καταρχάς, η μετάφραση της Idra ήταν απόλαυση, και για εμένα και για την Jane! Ωστόσο, συγκεκριμένα στην ερώτησή σας, και επιστρέφοντας στο θέμα της γλώσσας, η μετάφραση, και ειδικά η μετάφραση ποίησης, είναι ιδανικό παράδειγμα για το πως κάθε γλώσσα είναι επαρκής και ανεπαρκής με διαφορετικό τρόπο. Και, έτσι, καθώς τα διαθέσιμα σημαίνοντα αλλάζουν, πάντα σχεδόν κάτι χάνεται αλλά και κερδίζεται στη μετάφραση. Το κείμενο μετατοπίζεται, και σημειολογικά, σε κάτι νέο. Σα να παίζουμε, ας πούμε, σπασμένο τηλέφωνο. Και, έτσι, με έναν τρόπο, η μετάφραση επιτείνει το «θάνατο του συγγραφέα».
Info
Στο πλαίσιο του 50ού Φεστιβάλ Βιβλίου που θα πραγματοποιηθεί στο Ζάππειο 2-18 Σεπτεμβρίου, η Αμερικανίδα ποιήτρια Ίντρα Νόβι και η Ελληνίδα ποιήτρια Μαριάννα Πλιάκου θα παρουσιάσουν τα ποιητικά τους βιβλία "Το Βλέμμα σου, Κόσμε" και "Χ", αντίστοιχα, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Βακχικόν.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 2 Σεπτεμβρίου 2022, στις 20.00, Σκηνή «Κοσμάς Πολίτης» (στην είσοδο της έκθεσης) στο Ζάππειο, παρουσία των δυο ποιητριών.
Για το βιβλίο της Ίντρα Νόβι θα μιλήσει ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος, ποιητής, μεταφραστής, πρώην στέλεχος του ΕΚΕΒΙ.
Για το βιβλίο της Μαριάννας Πλιάκου θα μιλήσει η Χριστίνα Λιναρδάκη, κριτικός λογοτεχνίας και μεταφράστρια.
Διοργάνωση: Εκδόσεις Βακχικόν
Υποστηρικτές: The Lewis Center for the Arts, Princeton University
