Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, η Μαρία Κούλη με αφορμή το βιβλίο της «Βρε, άντε και σιχτίρ!» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.
Επιμέλεια: Book Press
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;
Ξεκίνησα με σκοπό να περιγράψω μια συμπεριφορά που μου φάνηκε ενδιαφέρουσα. Κάποιος γνωστός, συσσωρεύει σπίτι του ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, με αποτέλεσμα σχεδόν να μην υπάρχει χώρος για τον ίδιο να κινηθεί, να ζήσει. Η ηρωΐδα του μυθιστορήματος, η Αγνή, κάνει ακριβώς το ίδιο. Αν και, κατά δήλωσή της: «…είμαι η πρώτη, η πιο σημαντική, η πετυχημένη…» δεν παύει να νιώθει ανασφαλής, γεμάτη ανομολόγητους φόβους. Για να λύσει το πρόβλημα απευθύνεται σε έναν «ψυ», όπως τον αποκαλεί. Και, από εκεί, αρχίζει το ταξίδι στην αυτογνωσία, με φόντο διάφορα γεγονότα καθοριστικά για τη ζωή της. Γύρω από αυτό λοιπόν το ερέθισμα, έπλασα το μύθο.
Ποια είναι η αναλογία βιώματος και μυθοπλασίας στο βιβλίο σας; Προς τα πού θα λέγατε ότι «γέρνει η πλάστιγγα»;
Θα έλεγα πως υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στα δυο. Τα κομμάτια που αφορούν στις συναντήσεις της Αγνής με τον «ψυ» αποτελούν προσωπικά βιώματα. Εικόνες από το δικό μου ταξίδι αυτογνωσίας. Τα υπόλοιπα είναι καθαρή μυθοπλασία. Πιστεύω βέβαια πως ο συγγραφέας, είτε το θέλει είτε όχι, είναι πάντα παρών σε ό,τι γράφει. Ακόμα και στη μυθοπλασία.
Πόσο νωρίς ή πόσο αργά γνωρίζατε το τέλος της ιστορίας σας;
Μέχρι την τελευταία στιγμή αμφιταλαντευόμουν. Να φανταστείτε ότι, λίγο πριν κλείσω το κείμενο, αποφάσισα να κάνω μια μεγάλη ανατροπή στην ιστορία, πράγμα που, νομίζω, θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Όσο για το τέλος… Έκλεισα τα μάτια και αφέθηκα στο συναίσθημα της ηρωΐδας. Άφησα δηλαδή την ίδια την Αγνή να με καθοδηγήσει στο πώς θα ήθελε να τελειώσει την ιστορία. Εξάλλου, πιστεύω πως τέλος δεν υπάρχει. Κάθε τέλος είναι μια καινούρια αρχή, έτσι δεν είναι;
Κάποιοι λένε, «ένα μεγάλο βιβλίο, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Το πιστεύετε;
Μάλλον όχι. Οι συγγραφείς περιγράφουν «εικόνες ζωής». Και, η ίδια η ζωή είναι φτιαγμένη από μικρές στιγμές που μας καθορίζουν. Οπότε, τίποτα «μεγάλο», τίποτα κραυγαλέο. Μονάχα συναίσθημα… Το συναίσθημα είναι αυτό που καθορίζει την ουσία των πραγμάτων. Έρωτας για ζωή και δημιουργία η κάθε μας ανάσα. Αυτό μάλιστα, είναι μεγάλο θέμα, που διαπνέει όλες μας τις μοναδικές στιγμές, είτε γράφουμε, είτε διαβάζουμε.
Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βασικό θέμα στο δικό σας βιβλίο;
Όσο έγραφα το κείμενο, ο Δάσκαλός μου Ντίνος Σιδερίδης, με ρωτούσε τακτικά: «γιατί γράφεται αυτή η ιστορία;» Κάθε φορά που του απαντούσα, ένιωθα να βρίσκω το δρόμο μου, τα «γιατί και τα πώς». Όλα γινόντουσαν πιο καθαρά, διόρθωνα κάθε εντροπία. Χάρη στην ερώτηση λοιπόν, συνειδητοποίησα ότι ήταν σημαντικό για μένα να αναδείξω μέσα από τις σελίδες του βιβλίου την προσπάθεια της Αγνής να γνωρίσει τον εαυτό της. Πόσο αυτό την αλλάζει ως άνθρωπο. Πώς τη βοηθάει να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις (προδοσία, θάνατο…)
Έχετε συγγραφέα-πρότυπο, κάποιον που να θεωρείτε δάσκαλό σας;
Το βιβλίο που με καθόρισε είναι το: «Γράμματα σε ένα νέο ποιητή» του Ράινερ Μαρία Ρίλκε. Το διαβάζω ξανά και ξανά. Ο Ρίλκε συμβουλεύει έναν νέο για την ποίηση, την έμπνευση, την ίδια τη ζωή. Του λέει: «εξομολογηθείτε στον εαυτό σας: θα πεθαίνατε τάχα αν σας απαγόρευαν να γράψετε;» Αν αναρωτηθούμε το ίδιο για κάθε τι στη ζωή, τότε ο εσώτερος εαυτός μας θα μας πει τη δική του αλήθεια. Ποια είναι δηλαδή τα σημαντικά πράγματα για μας και ποια όχι. Μεγάλος δάσκαλος ο Ρίλκε! Εξάλλου και εγώ από την ποίηση ξεκίνησα…
Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;
Κατά τη γνώμη μου, ο συγγραφέας, όπως ο Κοντορεβυθούλης στο παραμύθι, αφήνει πίσω του λέξεις-βότσαλα για να βρει το δρόμο ο αναγνώστης και να τον ακολουθήσει. Λέξεις-συναίσθημα, για να επικοινωνήσουν οι δυο τους. Να μοιραστούν κοινές αλήθειες. Νομίζω ότι, στην ιδανική κατάσταση, συγγραφέας και αναγνώστης επικοινωνούν ψυχή με ψυχή. Στο μυθιστόρημά μου «Βρε άντε και σιχτίρ» θα ήθελα ο αναγνώστης να μπει στην ιστορία. Να γελάσει και να κλάψει μαζί με την Αγνή, να προβληματιστεί… Να ψάξει ο ίδιος τον εαυτό του, τα όνειρά του… Να δει κατά πόσο τα ακολουθεί ή τα ξέχασε στην άκρη του δρόμου…
Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;
Το « Névrose et Psychose » του Sigmund Freud. Με ενδιαφέρει πολύ η ανάλυση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Έτσι, διαβάζω αρκετά βιβλία ψυχολογίας. Με βοηθούν να κατανοήσω καλύτερα τον εαυτό μου και τους άλλους. Κάτι πολύ χρήσιμο για τον συγγραφέα που πλάθει χαρακτήρες.
