Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιάννης Μπότσης, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Ο κλέφτης των μυστικών», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα.
Επιμέλεια: Book Press
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το μυθιστόρημά σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;
Από ένα όνειρο, καλοκαίρι στο Πήλιο, πέντε χρόνια πρίν από τη συγγραφή. Σε αυτό, σαν θεατής σε σκοτεινή αίθουσα, είδα μια πολύ απλή εκδοχή του στόρυ. Το κατέγραψα, το «ξέχασα» και όταν αποφάσισα να γράψω το βιβλίο, δεν το ξαναείδα ποτέ, παρά μόνο λίγο καιρό μετά την έκδοση. Προτίμησα να στηριχτώ σε μια μακρινή αίσθηση εκείνου του στόρυ για να νιώσω ελεύθερος να δημιουργήσω κάτι συμβατό με την εποχή που το έγραφα, και ήταν πολύ λειτουργικό τελικά. Στη δε σύγκριση ήταν πολύ ανώτερο από το όνειρο αλλά και πολύ διαφορετικό.
Ποια είναι η σχέση σας με την ιστορική περίοδο στην οποία διαδραματίζεται το βιβλίο σας; Έχετε εντάξει σε αυτό βιωματικά στοιχεία δικών σας ανθρώπων, συγγενών ή γνωστών; Πώς πλησιάσατε την εποχή;
Το βιβλίο κινείται σε δυο περιόδους, πολύ παλιές και φυσικά πριν γεννηθώ. Όμως η μητέρα μου έζησε ως κοριτσάκι την Κατοχή και μου διηγήθηκε ιδιαίτερα περιστατικά της, όταν ήμουν μικρός, ενώ ο πεθερός μου καταγόταν από τη Σμύρνη και αυτό με ώθησε να την ψάξω. Αυτά τα δυο στοιχεία κινητοποίησαν την φαντασία μου και ήταν το αρχικό καύσιμο της προσπάθειας. Ακολούθησε μια κοπιαστική έρευνα, πριν αλλά και παράλληλα με την συγγραφή. Ηταν ένα επώδυνο ταξίδι, που με συγκλόνισε.
Πόσο νωρίς ή πόσο αργά γνωρίζατε το τέλος της ιστορίας σας;
Από πριν αρχίσω τη συγγραφή. Είχα δημιουργήσει όλο το story line στη φαντασία μου και το τέλος ήταν το πρώτο που έγραψα. Αυτό μου έδωσε και τον τόνο που ήθελα για όλο το μυθιστόρημα, γιατί λειτούργησε σαν ένα είδος «μετρονόμου». Μετά έγραψα το πρώτο κεφάλαιο και συνέχισα μέχρι και το προτελευταίο. Οταν έφτασα στο τέλος, πολύ λίγες λέξεις άλλαξα σε αυτό. Ηταν πολύ συγκινητική η εμπειρία.
Είχα δημιουργήσει όλο το story line στη φαντασία μου και το τέλος ήταν το πρώτο που έγραψα. Αυτό μου έδωσε και τον τόνο που ήθελα για όλο το μυθιστόρημα, γιατί λειτούργησε σαν ένα είδος «μετρονόμου».
Κάποιοι λένε, «ένα μεγάλο βιβλίο, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Το πιστεύετε;
Όχι απαραίτητα, αλλά συνήθως ναι. Στα μεγάλα βιβλία σημασία έχει η ιδιαίτερη ματιά, το σύμπαν που δημιουργείται, οι χαρακτήρες που συνεπαίρνουν και πάνω απ’ όλα η επιδραστική οπτική για όλα τα σχετικά με τη ζωή. Αυτά δένουν πιο εύκολα με ένα μεγάλο θέμα, είναι αλήθεια. Ομως υπάρχουν μεγάλα βιβλία χωρίς μεγάλο θέμα και η αιτία είναι η προσωπικότητα του συγγραφέα και η ικανότητα να δημιουργήσει ένα μοναδικό σύμπαν με μια σαγηνευτική προσέγγιση.
Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα;
Η επίγνωση ότι για να ξεπεράσεις τα εξωτερικά σου όρια, πρέπει πρώτα να αναγνωρίσες και να υπερβείς τα εσωτερικά. Αυτό αφορά και τους οκτώ, βασικούς ήρωες του Κλέφτη των μυστικών και φυσικά το συνειδητοποίησα λίγους μήνες μετά την συγγραφή. Αυτό συμβαίνει πάντα με τα βαθύτερα θέματα. Ποτέ δεν σου αποκαλύπτονται νωρίς και έρχονται στην επιφάνεια, συνήθως απροειδοποίητα!
[Ο ιδανικός αναγνώστης] Συμφωνεί με την οπτική μου, στην κοινωνική καταγραφή και την κριτική των δυο εποχών. Ταυτίζεται με τα κίνητρα και τις πράξεις των θετικών χαρακτήρων του έργου αλλά και κατανοεί σε ένα βαθμό τους αρνητικούς.
Έχετε συγγραφέα-πρότυπο, κάποιον που να θεωρείτε δάσκαλό σας;
Ευτυχώς όχι, γιατί είναι κάτι που σχεδόν αντιπαθώ. Πιστεύω ότι για να γράψεις ένα βιβλίο πρέπει να συντονιστείς με το μέσα σου και να αφεθείς, ακόμα κι αν αυτό που γράφεις είναι ένα δοκίμιο. Με αυτόν τον τρόπο κάθε δημιουργία μοιάζει σαν το αποτύπωμα του δακτύλου μας και είναι μοναδικό. Όμως θεωρώ ως δάσκαλό μου όλα τα υπέροχα βιβλία που έχω διαβάσει. Τι φθινόπωρο του ’18 που ξεκίνησα τον Κλέφτη είχα πίσω μου ένα καλοκαίρι με θαυμάσια αναγνώσματα και αυτά μου έδωσαν την ώθηση να κάνω τη δική μου προσπάθεια.
Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;
Είναι απαιτητικός και θέλει μια λογοτεχνική και όχι απλώς αφηγηματική προσέγγιση. Εχει ενσυναίσθηση για τις πράξεις των ηρώων αλλά παράλληλα δεν ενδίδει εύκολα στη συγκίνηση. Αγαπάει το κινηματογραφικό σασπένς και έχει την ανάγκη να μπαίνει στις λεπτομέρειες των περιγραφών μου. Συμφωνεί με την οπτική μου, στην κοινωνική καταγραφή και την κριτική των δυο εποχών. Ταυτίζεται με τα κίνητρα και τις πράξεις των θετικών χαρακτήρων του έργου αλλά και κατανοεί σε ένα βαθμό τους αρνητικούς. Νιώθει την συγκίνηση και το πάθος που κατέθεσα αλλά και την προσήλωση σε όσα ήθελα να αναδείξω. Βουρκώνει στις κορυφαίες στιγμές, μακάρι όσο το έκανα κι εγώ.
Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;
Το Μαχαίρι, του Jo Nesbo.
Ο κλέφτης των μυστικών
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΟΤΣΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 2020
Σελ. 512, τιμή εκδότη €16.90
