proust-du-cote-de-chez-swann

Της Ελένης Καρρά

Εκατό χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Μαρσέλ Προυστ εξέδωσε, με δικά του έξοδα αφού όλοι οι εκδότες το είχαν απορρίψει, το βιβλίο του «Από τη μεριά του Σουάν» (Du côté de chez Swann). Φέτος, η παγκόσμια λογοτεχνική κοινότητα γιορτάζει αυτήν την επέτειο με ειδικές εκδόσεις, συνέδρια, φεστιβάλ, εκθέσεις.

Είναι κοινό μυστικό, αστειεύεται ο συντάκτης στην εισαγωγή μιας συλλεκτικής έκδοσης που ετοίμασε η NRF (Nouvelle Revue Française), ότι «κανένας δεν έχει διαβάσει ποτέ τον Προυστ, αλλά όλοι ισχυρίζονται πάντα ότι βρίσκονται στη διαδικασία –ή ετοιμάζονται– να τον ξαναδιαβάσουν». Και όμως. Το πιο πολυσυζητημένο ταξίδι μνήμης που ξεκίνησε το 1913 μ’ ένα φλιτζάνι τσάι, και τη γεύση της περίφημης μαντλέν, εμπότισε ολόκληρη την μετά-Προυστ λογοτεχνία. Έργο κομβικό, που σηματοδότησε το τέλος του 19ου και την απαρχή του 20ου αιώνα,  το «Από τη μεριά του Σουάν» θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο μοντέρνο λογοτεχνικό κείμενο – ένας καινούργιος τρόπος γραφής, μια εσωτερική περιπλάνηση στον χρόνο, η οποία μπορεί να πυροδοτηθεί από τις σκιές της αϋπνίας, μια γεύση, μια κίνηση. 

du-cote-de-chez-swann-grassetΚαι όμως, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία των μεγάλων λογοτεχνικών έργων, κανένας από τους εκδότες της εποχής δεν υποψιάστηκε ότι το πρώτο αυτό βιβλίο ενός φιλόδοξου, πολύτομου έργου με τον τίτλο «Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου» όχι απλώς θα χαρασσόταν στην ιστορία της λογοτεχνίας, αλλά και θα συνέχιζε να εμπνέει τους συγγραφείς (Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, Σάμουελ Μπέκετ, Βιρτζίνια Γουλφ) – μέχρι και τις μέρες μας («Πώς ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου», Αλαίν ντε Μποττόν, εκδόσεις Πατάκη, 2002).

Το χειρότερο σφάλμα του Αντρέ Ζιντ

Και όχι απλώς δεν το υποψιάστηκαν, αλλά ορισμένοι το απέρριψαν με καυστικά σχόλια, τύπου «Αγαπητέ φίλε, μπορεί να έχω παρωπίδες, αλλά αδυνατώ να κατανοήσω πώς ένας κύριος μπορεί να αφιερώνει τριάντα σελίδες στην περιγραφή του τρόπου με τον οποίο στριφογυρίζει στο κρεβάτι του πριν να αποκοιμηθεί» (εκδότης Όλεντορφ). Αντίστοιχες απορρίψεις είχε δεχτεί και από άλλους οίκους, όπως οι Εκδόσεις της NRF, πρόγονος των εκδόσεων Γκαλιμάρ. Ο γνωστός συγγραφέας Αντρέ Ζιντ, ο οποίος είχε διαβάσει το βιβλίο για λογαριασμό της NRF και το είχε απορρίψει, εξέφρασε τις τύψεις του σε επιστολή που έστειλε στον Προυστ το 1914, ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του από τις εκδόσεις Γκρασέ στις 14 Νοεμβρίου του 1913: «Η απόρριψη αυτού του βιβλίου θα παραμείνει το χειρότερο σφάλμα της NRF – και μια από τις μεγαλύτερες τύψεις, και ενοχές της ζωής μου». Άλλωστε ο ίδιος ο Ζιντ, ο οποίος εξελίχτηκε σε μεγάλο θαυμαστή του Προυστ, ήταν αυτός που του πρότεινε αργότερα να εκδώσει το υπόλοιπο έργο του.

marcelproust_bwΣήμερα, οι εκδοτικές εκείνες περιπέτειες αποτελούν αντικείμενο ιλαρότητας στους λογοτεχνικούς κύκλους, που έχουν πλέον αναγάγει τον Προυστ σε εμβληματική φυσιογνωμία των γραμμάτων. Στις επετειακές εκδηλώσεις που ξεχωρίζουν, πρωτοστατεί η Nouvelle Revue Française η οποία, αποκαθιστώντας το προ εκατονταετίας σφάλμα της, αφιερώνει ένα ειδικό τεύχος στα 100 χρόνια από την κυκλοφορία του Σουάν, με κείμενα σύγχρονων συγγραφέων (όπως των Τζούλια Κρίστεβα, Πιερ Ασουλίν και άλλων) στους οποίους ζήτησε να ξαναδιαβάσουν και να ξαναγράψουν τον Προυστ. Ακολουθεί η γαλλική πρεσβεία στις ΗΠΑ, η οποία ξεκίνησε τους εορτασμούς στις 15 Φεβρουαρίου, και θα κλιμακώσει τις εκδηλώσεις στις 14 Νοεμβρίου, με εκθέσεις, αναγνώσεις και τη διοργάνωση ενός blog που θα λέγεται «Proust and me», όπου συγγραφείς, καλλιτέχνες, δοκιμιογράφοι και άλλοι θα εκδίδουν τις σκέψεις και απόψεις τους για τον Προυστ. Τέλος, το πανεπιστήμιο του Έξετερ στην Αγγλία διοργανώνει διεθνές συνέδριο στις 16 με 18 Δεκεμβρίου, με ειδικούς στον Προυστ απ’ όλο τον κόσμο, που θα μιλήσουν για την Ευρώπη του 1913 («Academics gather to discuss Europe in 1913»), με αφορμή πάντα την κυκλοφορία του «Από τη μεριά του Σουάν».

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΣΕΛ ΠΡΟΥΣΤ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ


Διαβάστε επίσης: Αναζητώντας τον Προυστ, της Σώτης Τριανταφύλλου

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του δεύτερου τόμου του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, του Marcel Proust, «Στον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών» (μτφρ. Παύλος Ζάννας, εκδ. Εστία).

Του Φώτη Καραμπεσίνη ...

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Σκέψεις με αφορμή την ταινία του Jojo Rabbit (2019) του Νεοζηλανδού Taika Waititi (Τάικα Γουαϊτίτι), παράλληλα με μυθιστορήματα που πραγματεύονται με φρέσκο τρόπο τη ναζιστική θηριωδία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η ταινία Jojo Rabbi...

«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Χίλντας Παπαδημητρίου

«Μίλησε, μνήμη» με τις λέξεις της Χίλντας Παπαδημητρίου

Ζητήσαμε από πεζογράφους, ποιητές, μεταφραστές και επιμελητές να μας στείλουν μια καλοκαιρινή φωτογραφία από το προσωπικό τους αρχείο και να την πλαισιώσουν με μια ανάμνηση. Σήμερα, η Χίλντα Παπαδημητρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Εικονογράφ...

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Το Jojo Rabbit, του Τάικα Γουαϊτίτι, ανανεώνει το βλέμμα μας για τη ναζιστική θηριωδία

Σκέψεις με αφορμή την ταινία του Jojo Rabbit (2019) του Νεοζηλανδού Taika Waititi (Τάικα Γουαϊτίτι), παράλληλα με μυθιστορήματα που πραγματεύονται με φρέσκο τρόπο τη ναζιστική θηριωδία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η ταινία Jojo Rabbi...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ