proust-du-cote-de-chez-swann

Της Ελένης Καρρά

Εκατό χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Μαρσέλ Προυστ εξέδωσε, με δικά του έξοδα αφού όλοι οι εκδότες το είχαν απορρίψει, το βιβλίο του «Από τη μεριά του Σουάν» (Du côté de chez Swann). Φέτος, η παγκόσμια λογοτεχνική κοινότητα γιορτάζει αυτήν την επέτειο με ειδικές εκδόσεις, συνέδρια, φεστιβάλ, εκθέσεις.

Είναι κοινό μυστικό, αστειεύεται ο συντάκτης στην εισαγωγή μιας συλλεκτικής έκδοσης που ετοίμασε η NRF (Nouvelle Revue Française), ότι «κανένας δεν έχει διαβάσει ποτέ τον Προυστ, αλλά όλοι ισχυρίζονται πάντα ότι βρίσκονται στη διαδικασία –ή ετοιμάζονται– να τον ξαναδιαβάσουν». Και όμως. Το πιο πολυσυζητημένο ταξίδι μνήμης που ξεκίνησε το 1913 μ’ ένα φλιτζάνι τσάι, και τη γεύση της περίφημης μαντλέν, εμπότισε ολόκληρη την μετά-Προυστ λογοτεχνία. Έργο κομβικό, που σηματοδότησε το τέλος του 19ου και την απαρχή του 20ου αιώνα,  το «Από τη μεριά του Σουάν» θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο μοντέρνο λογοτεχνικό κείμενο – ένας καινούργιος τρόπος γραφής, μια εσωτερική περιπλάνηση στον χρόνο, η οποία μπορεί να πυροδοτηθεί από τις σκιές της αϋπνίας, μια γεύση, μια κίνηση. 

du-cote-de-chez-swann-grassetΚαι όμως, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία των μεγάλων λογοτεχνικών έργων, κανένας από τους εκδότες της εποχής δεν υποψιάστηκε ότι το πρώτο αυτό βιβλίο ενός φιλόδοξου, πολύτομου έργου με τον τίτλο «Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου» όχι απλώς θα χαρασσόταν στην ιστορία της λογοτεχνίας, αλλά και θα συνέχιζε να εμπνέει τους συγγραφείς (Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, Σάμουελ Μπέκετ, Βιρτζίνια Γουλφ) – μέχρι και τις μέρες μας («Πώς ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου», Αλαίν ντε Μποττόν, εκδόσεις Πατάκη, 2002).

Το χειρότερο σφάλμα του Αντρέ Ζιντ

Και όχι απλώς δεν το υποψιάστηκαν, αλλά ορισμένοι το απέρριψαν με καυστικά σχόλια, τύπου «Αγαπητέ φίλε, μπορεί να έχω παρωπίδες, αλλά αδυνατώ να κατανοήσω πώς ένας κύριος μπορεί να αφιερώνει τριάντα σελίδες στην περιγραφή του τρόπου με τον οποίο στριφογυρίζει στο κρεβάτι του πριν να αποκοιμηθεί» (εκδότης Όλεντορφ). Αντίστοιχες απορρίψεις είχε δεχτεί και από άλλους οίκους, όπως οι Εκδόσεις της NRF, πρόγονος των εκδόσεων Γκαλιμάρ. Ο γνωστός συγγραφέας Αντρέ Ζιντ, ο οποίος είχε διαβάσει το βιβλίο για λογαριασμό της NRF και το είχε απορρίψει, εξέφρασε τις τύψεις του σε επιστολή που έστειλε στον Προυστ το 1914, ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του από τις εκδόσεις Γκρασέ στις 14 Νοεμβρίου του 1913: «Η απόρριψη αυτού του βιβλίου θα παραμείνει το χειρότερο σφάλμα της NRF – και μια από τις μεγαλύτερες τύψεις, και ενοχές της ζωής μου». Άλλωστε ο ίδιος ο Ζιντ, ο οποίος εξελίχτηκε σε μεγάλο θαυμαστή του Προυστ, ήταν αυτός που του πρότεινε αργότερα να εκδώσει το υπόλοιπο έργο του.

marcelproust_bwΣήμερα, οι εκδοτικές εκείνες περιπέτειες αποτελούν αντικείμενο ιλαρότητας στους λογοτεχνικούς κύκλους, που έχουν πλέον αναγάγει τον Προυστ σε εμβληματική φυσιογνωμία των γραμμάτων. Στις επετειακές εκδηλώσεις που ξεχωρίζουν, πρωτοστατεί η Nouvelle Revue Française η οποία, αποκαθιστώντας το προ εκατονταετίας σφάλμα της, αφιερώνει ένα ειδικό τεύχος στα 100 χρόνια από την κυκλοφορία του Σουάν, με κείμενα σύγχρονων συγγραφέων (όπως των Τζούλια Κρίστεβα, Πιερ Ασουλίν και άλλων) στους οποίους ζήτησε να ξαναδιαβάσουν και να ξαναγράψουν τον Προυστ. Ακολουθεί η γαλλική πρεσβεία στις ΗΠΑ, η οποία ξεκίνησε τους εορτασμούς στις 15 Φεβρουαρίου, και θα κλιμακώσει τις εκδηλώσεις στις 14 Νοεμβρίου, με εκθέσεις, αναγνώσεις και τη διοργάνωση ενός blog που θα λέγεται «Proust and me», όπου συγγραφείς, καλλιτέχνες, δοκιμιογράφοι και άλλοι θα εκδίδουν τις σκέψεις και απόψεις τους για τον Προυστ. Τέλος, το πανεπιστήμιο του Έξετερ στην Αγγλία διοργανώνει διεθνές συνέδριο στις 16 με 18 Δεκεμβρίου, με ειδικούς στον Προυστ απ’ όλο τον κόσμο, που θα μιλήσουν για την Ευρώπη του 1913 («Academics gather to discuss Europe in 1913»), με αφορμή πάντα την κυκλοφορία του «Από τη μεριά του Σουάν».

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΣΕΛ ΠΡΟΥΣΤ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

 

Διαβάστε επίσης: Αναζητώντας τον Προυστ, της Σώτης Τριανταφύλλου

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του δεύτερου τόμου του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, του Marcel Proust, «Στον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών» (μτφρ. Παύλος Ζάννας, εκδ. Εστία).

Του Φώτη Καραμπεσίνη ...

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ