proust-du-cote-de-chez-swann

Της Ελένης Καρρά

Εκατό χρόνια έχουν περάσει από τότε που ο Μαρσέλ Προυστ εξέδωσε, με δικά του έξοδα αφού όλοι οι εκδότες το είχαν απορρίψει, το βιβλίο του «Από τη μεριά του Σουάν» (Du côté de chez Swann). Φέτος, η παγκόσμια λογοτεχνική κοινότητα γιορτάζει αυτήν την επέτειο με ειδικές εκδόσεις, συνέδρια, φεστιβάλ, εκθέσεις.

Είναι κοινό μυστικό, αστειεύεται ο συντάκτης στην εισαγωγή μιας συλλεκτικής έκδοσης που ετοίμασε η NRF (Nouvelle Revue Française), ότι «κανένας δεν έχει διαβάσει ποτέ τον Προυστ, αλλά όλοι ισχυρίζονται πάντα ότι βρίσκονται στη διαδικασία –ή ετοιμάζονται– να τον ξαναδιαβάσουν». Και όμως. Το πιο πολυσυζητημένο ταξίδι μνήμης που ξεκίνησε το 1913 μ’ ένα φλιτζάνι τσάι, και τη γεύση της περίφημης μαντλέν, εμπότισε ολόκληρη την μετά-Προυστ λογοτεχνία. Έργο κομβικό, που σηματοδότησε το τέλος του 19ου και την απαρχή του 20ου αιώνα,  το «Από τη μεριά του Σουάν» θεωρείται από πολλούς ως το πρώτο μοντέρνο λογοτεχνικό κείμενο – ένας καινούργιος τρόπος γραφής, μια εσωτερική περιπλάνηση στον χρόνο, η οποία μπορεί να πυροδοτηθεί από τις σκιές της αϋπνίας, μια γεύση, μια κίνηση. 

du-cote-de-chez-swann-grassetΚαι όμως, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία των μεγάλων λογοτεχνικών έργων, κανένας από τους εκδότες της εποχής δεν υποψιάστηκε ότι το πρώτο αυτό βιβλίο ενός φιλόδοξου, πολύτομου έργου με τον τίτλο «Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου» όχι απλώς θα χαρασσόταν στην ιστορία της λογοτεχνίας, αλλά και θα συνέχιζε να εμπνέει τους συγγραφείς (Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, Σάμουελ Μπέκετ, Βιρτζίνια Γουλφ) – μέχρι και τις μέρες μας («Πώς ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου», Αλαίν ντε Μποττόν, εκδόσεις Πατάκη, 2002).

Το χειρότερο σφάλμα του Αντρέ Ζιντ

Και όχι απλώς δεν το υποψιάστηκαν, αλλά ορισμένοι το απέρριψαν με καυστικά σχόλια, τύπου «Αγαπητέ φίλε, μπορεί να έχω παρωπίδες, αλλά αδυνατώ να κατανοήσω πώς ένας κύριος μπορεί να αφιερώνει τριάντα σελίδες στην περιγραφή του τρόπου με τον οποίο στριφογυρίζει στο κρεβάτι του πριν να αποκοιμηθεί» (εκδότης Όλεντορφ). Αντίστοιχες απορρίψεις είχε δεχτεί και από άλλους οίκους, όπως οι Εκδόσεις της NRF, πρόγονος των εκδόσεων Γκαλιμάρ. Ο γνωστός συγγραφέας Αντρέ Ζιντ, ο οποίος είχε διαβάσει το βιβλίο για λογαριασμό της NRF και το είχε απορρίψει, εξέφρασε τις τύψεις του σε επιστολή που έστειλε στον Προυστ το 1914, ένα χρόνο μετά την κυκλοφορία του από τις εκδόσεις Γκρασέ στις 14 Νοεμβρίου του 1913: «Η απόρριψη αυτού του βιβλίου θα παραμείνει το χειρότερο σφάλμα της NRF – και μια από τις μεγαλύτερες τύψεις, και ενοχές της ζωής μου». Άλλωστε ο ίδιος ο Ζιντ, ο οποίος εξελίχτηκε σε μεγάλο θαυμαστή του Προυστ, ήταν αυτός που του πρότεινε αργότερα να εκδώσει το υπόλοιπο έργο του.

marcelproust_bwΣήμερα, οι εκδοτικές εκείνες περιπέτειες αποτελούν αντικείμενο ιλαρότητας στους λογοτεχνικούς κύκλους, που έχουν πλέον αναγάγει τον Προυστ σε εμβληματική φυσιογνωμία των γραμμάτων. Στις επετειακές εκδηλώσεις που ξεχωρίζουν, πρωτοστατεί η Nouvelle Revue Française η οποία, αποκαθιστώντας το προ εκατονταετίας σφάλμα της, αφιερώνει ένα ειδικό τεύχος στα 100 χρόνια από την κυκλοφορία του Σουάν, με κείμενα σύγχρονων συγγραφέων (όπως των Τζούλια Κρίστεβα, Πιερ Ασουλίν και άλλων) στους οποίους ζήτησε να ξαναδιαβάσουν και να ξαναγράψουν τον Προυστ. Ακολουθεί η γαλλική πρεσβεία στις ΗΠΑ, η οποία ξεκίνησε τους εορτασμούς στις 15 Φεβρουαρίου, και θα κλιμακώσει τις εκδηλώσεις στις 14 Νοεμβρίου, με εκθέσεις, αναγνώσεις και τη διοργάνωση ενός blog που θα λέγεται «Proust and me», όπου συγγραφείς, καλλιτέχνες, δοκιμιογράφοι και άλλοι θα εκδίδουν τις σκέψεις και απόψεις τους για τον Προυστ. Τέλος, το πανεπιστήμιο του Έξετερ στην Αγγλία διοργανώνει διεθνές συνέδριο στις 16 με 18 Δεκεμβρίου, με ειδικούς στον Προυστ απ’ όλο τον κόσμο, που θα μιλήσουν για την Ευρώπη του 1913 («Academics gather to discuss Europe in 1913»), με αφορμή πάντα την κυκλοφορία του «Από τη μεριά του Σουάν».

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΣΕΛ ΠΡΟΥΣΤ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

 

Διαβάστε επίσης: Αναζητώντας τον Προυστ, της Σώτης Τριανταφύλλου

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του δεύτερου τόμου του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, του Marcel Proust, «Στον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών» (μτφρ. Παύλος Ζάννας, εκδ. Εστία).

Του Φώτη Καραμπεσίνη ...

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (V)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ