Colson Whitehead: «Τα αγόρια του Νίκελ»

Ο αποχαιρετισμός στην κουζίνα σήμαινε και αποχαιρετισμό στο ξεχωριστό του παιχνίδι, αυτό που κρατούσε για τον εαυτό του: Όποτε άνοιγε η πόρτα της κουζίνας, έβαζε στοίχημα για το αν υπήρχαν μαύροι πελάτες στην τραπεζαρία. Σύμφωνα με την απόφαση Μπράουν κατά Εκπαιδευτικού Συμβουλίου ο φυλετικός διαχωρισμός στα σχολεία έπρεπε να σταματήσει – ήταν μόνο θέμα χρόνου μέχρι να καταρρεύσουν όλα τα αόρατα τείχη. Το βράδυ που το ραδιόφωνο ανακοίνωσε την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, η γιαγιά του τσίριξε σαν κάποιος να είχε ρίξει πάνω της καυτή σούπα. Σοβαρεύτηκε και έστρωσε το φόρεμά της. «Ο Τζιμ Κρόου δεν θα φύγει τόσο εύκολα», είπε. «Όλη η κακία του».

Το πρωί μετά την απόφαση ο ήλιος ανέτειλε και όλα έδειχναν ίδια. Ο Έλγουντ ρώτησε τη γιαγιά του πότε θα άρχιζαν να μένουν νέγροι στο Ρίτσμοντ κι εκείνη είπε ότι είναι άλλο πράγμα να λες σε κάποιον τι είναι σωστό να κάνει και άλλο να το κάνει. Του ανέφερε ως απόδειξη κάποια στοιχεία από τη δική του συμπεριφορά και ο Έλγουντ κούνησε το κεφάλι: Ίσως. Αργά ή γρήγορα ωστόσο η πόρτα θα άνοιγε διάπλατα για να αποκαλύψει ένα μελαψό πρόσωπο –έναν κομψό επιχειρηματία που βρίσκεται για δουλειές στο Ταλαχάσι ή μια κομψή κυρία που ετοιμάζεται να δει τα αξιοθέατα– να απολαμβάνει τα μοσχομυριστά εδέσματα που ετοίμαζαν οι μάγειρες. Ήταν σίγουρος γι’ αυτό. Το παιχνίδι είχε ξεκινήσει όταν ήταν εννέα χρόνων και τρία χρόνια αργότερα οι μόνο έγχρωμοι άνθρωποι που έβλεπε στην τραπεζαρία κουβαλούσαν πιάτα ή ποτά, ή μια σφουγγαρίστρα. Δεν σταμάτησε ποτέ να το παίζει, μέχρι που τελείωσαν τα απογεύματά του στο Ρίτσμοντ. Το αν αντίπαλός του σ’ αυτό το παιχνίδι ήταν η δική του ανοησία ή η πεισματική σταθερότητα του κόσμου δεν ήταν σαφές.

Το πρωί μετά την απόφαση ο ήλιος ανέτειλε και όλα έδειχναν ίδια. Ο Έλγουντ ρώτησε τη γιαγιά του πότε θα άρχιζαν να μένουν νέγροι στο Ρίτσμοντ κι εκείνη είπε ότι είναι άλλο πράγμα να λες σε κάποιον τι είναι σωστό να κάνει και άλλο να το κάνει. Του ανέφερε ως απόδειξη κάποια στοιχεία από τη δική του συμπεριφορά και ο Έλγουντ κούνησε το κεφάλι: Ίσως.

Ο κύριος Πάρκερ δεν ήταν ο μόνος που έβλεπε στον Έλγουντ έναν άξιο υπάλληλο. Διάφοροι λευκοί πρότειναν διαρκώς δουλειές στον Έλγουντ, αναγνωρίζοντας την εργατική φύση του και τον σταθερό χαρακτήρα του, ή τουλάχιστον αναγνωρίζοντας ότι συμπεριφερόταν διαφορετικά από άλλα έγχρωμα αγόρια της ηλικίας του και ερμηνεύοντάς το αυτό ως εργατικότητα. Ο κύριος Μαρκόνι, ο ιδιοκτήτης του καπνοπωλείου στην οδό Μακόμπ, είχε παρακολουθήσει τον Έλγουντ από τότε που ήταν μωρό και έσκουζε μέσα σε ένα μισοσκουριασμένο καροτσάκι που έτριζε. Η μητέρα του Έλγουντ ήταν μια λεπτή γυναίκα με σκούρα, κουρασμένα μάτια, που δεν έκανε ποτέ μία κίνηση για να ηρεμήσει το παιδί της. Αγόραζε περιοδικά κινηματογράφου με το τσουβάλι και χανόταν στον δρόμο με τον Έλγουντ να κλαίει διαρκώς.

Ο κύριος Μαρκόνι εγκατέλειπε τη θέση του στο ταμείο όσο λιγότερο γινόταν. Κοντόχοντρος, με χαμηλό κοκοράκι στα μαλλιά και ένα λεπτό μαύρο μουστάκι, ίδρωνε και αναπόφευκτα ως το βράδυ έδειχνε εντελώς ατημέλητος. Η ατμόσφαιρα στο μαγαζί σού τσιμπούσε τα ρουθούνια από την μπριγιαντίνη για τα μαλλιά του και τα ζεστά απογεύματα άφηνε πίσω του ένα αρωματικό ίχνος. Από την καρέκλα του ο κύριος Μαρκόνι έβλεπε τον Έλγουντ να μεγαλώνει και να ψηλώνει προς τον δικό του ήλιο, να στρέφεται μακριά από τα αγόρια της γειτονιάς, που συνέχιζαν όπως πάντα, σπρώχνονταν στους διαδρόμους του μαγαζιού και έκρυβαν πακέτα με καραμέλες στις τζιν φόρμες τους όταν πίστευαν ότι ο κύριος Μαρκόνι δεν έβλεπε. Έβλεπε τα πάντα, δεν έλεγε τίποτα.

Ο Έλγουντ ανήκε στη δεύτερη γενιά πελατών του Φρεντ-στάουν. Ο κύριος Μαρκόνι έφτιαξε το μαγαζί του λίγους μήνες αφού άνοιξε η στρατιωτική βάση το ’42. Οι νέγροι στρατιώτες έπαιρναν το λεωφορείο από το Στρατόπεδο Γκόρντον Τζόνστον ή από το στρατιωτικό αεροδρόμιο Ντέιλ Μάμπρι, έκαναν τον κακό χαμό στο Φρεντστάουν όλο το Σαββατοκύριακο και χώνονταν ξανά στο τρένο για τον πόλεμο. Είχε συγγενείς που είχαν ανοίξει καταστήματα στο κέντρο της πόλης και τα είχαν πάει καλά, αλλά ένας λευκός που καταλάβαινε την οικονομία των φυλετικών διακρίσεων μπορούσε να βγάλει πραγματικά πολύ χρήμα. Το μαγαζί του Μαρκόνι ήταν κοντά στο Ξενοδοχείο Μπλούμπελ, το Μπαρ Τιπ Τοπ και το μπιλιαρδάδικο Μέριμπελ βρίσκονταν στην άλλη γωνία. Είχε σταθερή δουλειά πουλώντας διάφορα είδη καπνού και κουτιά με προφυλακτικά Ρομέο.

Όταν τελείωσε ο πόλεμος, μετακίνησε τα πούρα στο πίσω μέρος του μαγαζιού, έβαψε λευκούς τους τοίχους και πρόσθεσε ράφια για περιοδικά, ζαχαρωτά της δεκάρας και έναν πωλητή αναψυκτικών, βελτιώνοντας σημαντικά τη φήμη του καταστήματος. Προσέλαβε βοήθεια. Δεν χρειαζόταν υπάλληλο, αλλά στη γυναίκα του άρεσε να λέει πως είχε υπάλληλο και φανταζόταν ότι αυτό έκανε το μαγαζί πιο προσιτό σε ένα καθωσπρέπει κομμάτι του μαύρου πληθυσμού του Φρεντστάουν.