Η μετακόμιση

Αρχή

Να προετοιμάζεσαι για το ακραίο, μικρή Ευρυδίκη. Για το ανείπωτο. Για εκείνο που δεν χωράει σε λέξεις και σου είναι δύσκολο, σχεδόν ακατόρθωτο, ακόμα και να το φανταστείς. Αυτό είναι η ζωή, μικρή Ευρυδίκη. Στο μεταξύ, μοχθείς για να διακρίνεις τους δικούς σου ανθρώπους από τους άλλους, τους ξένους και τους εχθρούς, κοπιάζεις για να ξεχωρίσεις τα παιχνίδια από τα πεδία μάχης, τις κρυφές οβίδες και τις ξεχασμένες από τον πόλεμο νάρκες. Όμως, τώρα, αυτή τη νύχτα και μέχρι να ξημερώσει η Δευτέρα 14 Φεβρουαρίου του 2019, θα πρέπει να συγκεντρώσεις όλες σου τις δυνάμεις, όλο το σθένος και το κουράγιο σου, για να αφοσιωθείς σε ένα και μόνο πράγμα: στα ρούχα, τα βιβλία, τα προσωπικά είδη υγιεινής που θα πάρεις μαζί σου. Τα πιο πολλά θα τα αφήσεις. Δεν υπάρχει αρκετός χώρος εκεί που πας. Θα είναι ένα ευρύχωρο δωμάτιο. Πάνω από σαράντα τετραγωνικά. Δεν παύει, όμως, να είναι περιορισμένο. Για το μπαλκόνι και τη θέα στη θάλασσα έχεις ήδη μεριμνήσει. Αλλά αυτό δεν διευρύνει αισθητά το χώρο. Όλα σου τα υπάρχοντα θα πρέπει να χωρέσουν σε μια, το πολύ δυο βαλίτσες κι ένα νεσεσέρ χειρός. Πώς και με ποια κριτήρια θα διαλέξεις τι θα πάρεις και τι θα αφήσεις;

Ο χρόνος είναι υπηρέτης σου, μικρή Ευρυδίκη. Υπάρχουν άνθρωποι που τον τεμαχίζουν, τον μικραίνουν, παίρνουν στα χέρια τους την ώρα και την κακοποιούν, την τσαλακώνουν. Κι η ώρα εξαντλημένη πριν την ώρα της πεθαίνει.

Θα πρέπει να μετρήσεις το χρόνο που απομένει έως ότου κάνεις τη μετακόμιση. Η ώρα είναι εννέα.

«Υπάρχει χρόνος», λες.

Ναι! Είναι αλήθεια, δεν γελιέσαι, μικρή Ευρυδίκη. Στο χείλος του γκρεμού, πάντα, ακόμα κι όταν τελειώνει ο χρόνος, υπάρχει χρόνος.

Είναι το παιχνίδι του μάγου. Παίρνεις την ισχνή στιγμή στα χέρια σου, στην πραγματικότητα, με δύναμη και αποφασιστικότητα την αρπάζεις, και μέσα στα χέρια σου η φευγαλέα στιγμή γίνεται μια λευκή κάρτα που βιαστικά χώνεις βαθιά μέσα στην τσέπη σου. Κι έπειτα, με επιδεξιότητα που θα τη ζήλευε κι ο πιο έμπειρος ταχυδακτυλουργός, βγάζεις από μέσα δέκα, είκοσι, εκατό, χίλια λευκά χαρτάκια που στροβιλίζονται στον αέρα και λαμπυρίζουν στο φως.

Ο χρόνος είναι υπηρέτης σου, μικρή Ευρυδίκη. Υπάρχουν άνθρωποι που τον τεμαχίζουν, τον μικραίνουν, παίρνουν στα χέρια τους την ώρα και την κακοποιούν, την τσαλακώνουν. Κι η ώρα εξαντλημένη πριν την ώρα της πεθαίνει.

Για σένα δεν υπάρχει διαίρεση ή αφαίρεση, ούτε καν πρόσθεση. Μόνο ο πολλαπλασιασμός.

Το ένα να γίνεται χίλια. Όμως, τώρα χάνεις το κουράγιο σου. Σε ακούω να ψιθυρίζεις:

«Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἡ ὥρα ἤδη παρῆλ­θεν».

Μη σε μέλλει, μικρή Ευρυδίκη. Κάτι μού λέει ότι, μέχρι να ξημερώσει, οι λίγες ώρες που μένουν θα γίνουν πολλές. Όσες χρειάζεσαι κι ακόμα πιο πολλές. Σαν τα ψάρια στη θάλασσα της Γαλιλαίας, στην κοιλάδα Γκισονάρ, οι ώρες που μένουν θα πολλαπλασιαστούν. Θα προλάβεις. Δεν θα μείνεις με την πείνα. Θα χορτάσεις. Με το μαγικό σου όπλο. Από μι αρχίζει και τελειώνει σε όμικρον. Κι ανάμεσα το ύψιλον, το άλφα, το λάμδα. Μυαλό. Με έναν Ιησού κρυμμένο μέσα στο μυαλό σου πορεύεσαι στο φως, μικρή μου ογδοντάχρονη Ευρυδίκη που, μέχρι να ξημερώσει, θα πρέπει να είσαι έτοιμη για τη νέα σου κατοικία.

Πώς θα τα χωρέσεις; Πώς να υπολογίσεις εκείνα που μαζί σου θα πάρεις κι εκείνα που θα αφήσεις πίσω; Πώς και με ποια κριτήρια; Να λογαριάσεις τα οφέλη, τις βλάβες, τις παρενέργειες της κάθε επιλογής. Τα κενά της μνήμης σε απειλούν.

Εννέα και τέταρτο. Κάτι μού λέει ότι θα τα καταφέρεις και πάλι. Θυμάσαι; Πέντε χρόνων ήσουν και τους κέρδιζες όλους στα χαρτιά. Μικρούς και μεγάλους. Φύλαγες κάτω από τη φούστα σου ντάμες, και ρηγάδες και άσους από μια άλλη εφεδρική τράπουλα. Η μαμά, η Σουμέχαλα, η Ιουλία, ο μπαμπάς, ιδίως αυτός, κανένας δεν είχε κρυμμένα χαρτιά. Τώρα το παιχνίδι τελείωσε. Δεν έμεινε κανένας. Μόνο η Καρλότα περιφέρεται άσκοπα στο πόδια σου, όμως οι γάτες, όπως όλοι γνωρίζουμε, δεν παίζουν χαρτιά... αδιαφορούν για κέρδη και ζημιές.

Χωρίς ζαβολιές, χωρίς μυστικές τράπουλες, θα πρέπει τώρα να διαλέξεις βιβλία, ρούχα, σημειωματάρια, μολύβια, χαρτιά. Πώς θα τα χωρέσεις; Πώς να υπολογίσεις εκείνα που μαζί σου θα πάρεις κι εκείνα που θα αφήσεις πίσω; Πώς και με ποια κριτήρια; Να λογαριάσεις τα οφέλη, τις βλάβες, τις παρενέργειες της κάθε επιλογής. Τα κενά της μνήμης σε απειλούν.

Όλα είναι εκεί μέσα στο «θυμήσου».

Ογδόντα δύο χρόνων η μικρή Ευρυδίκη. Σε λίγες ώρες, για την ακρίβεια στις οχτώ το πρωί, αλλάζει διεύθυνση. Μετακομίζει. Στο χρόνο που της μένει, θα πρέπει να συμμαζέψει, να περισώσει, να διαλέξει. Και να πάρει μαζί της μόνο όσα χρειάζονται. Να είναι καθαρό το μυαλό της, σε επαγρύπνηση. Να μην ξεχαστεί κι αφήσει πίσω της πράγματα χρήσιμα και προσφιλή. Με το γήρας, όμως, ξεχνάς. Και ό,τι έχεις μάθει, σε ξεχνάει κι αυτό.

Δεν είναι η πρώτη φορά που φεύγει από αυτό το μεγάλο σπίτι όπου γεννήθηκε κι έζησε όλα της τα χρονιά. Το έργο αυτό έχει παιχτεί ξανά. Στο νου της έρχεται η πρώτη φορά. Και τότε οχτώ η ώρα το πρωί έπρεπε να φύγει.

Σεπτέμβριος του 1943. Πρώτη Δημοτικού.

Νύχτα και δεν μπορώ να κοιμηθώ. Σκέφτομαι το αύριο και δεν το χωράω μέσα μου. Αύριο στο σχολείο. Πρώτη μέρα. Πρώτη Δημοτικού. Θα φύγω, πάει να πει, από εδώ. Θα αφήσω, πάει να πει, τη μαμά, κακό... πολύ κακό... χωρίς μαμά... Πώς θα γίνει; Τη μαμά δεν την αφήνεις ποτέ. «Μη σε μέλλει, είναι για λίγο», μου λένε· όμως, το για λίγο για μένα είναι πολύ, δεν θέλω το «για λίγο», η μαμά είναι μια μάλλινη κουβέρτα, πάνω μου την έχω να με σκεπάζει, να με ζεσταίνει, γιατί εγώ, η Ευρυδίκη...

Είναι σαν να κρυώνει η Ευρυδίκη. Ακόμα κι όταν έχει ήλιο και ζέστη, η Κουλίτσα κρυώνει και η κουβέρτα είναι πάντα εκεί, ολόμαλλη και απαλή που την προστατεύει, και τις τρύπες, το σκόρο, τα σκουλήκια που ροκανίζουν τις ίνες της δεν τα βλέπει.

Το πρωί θα είμαι στο σχολείο. Πρωί αλλού. Πάρτε μακριά από εμένα το «αλλού».

Σχολή Παπαδάκη, γωνία Ευλαμπίου και Κέδρου, τρία τετράγωνα κάτω από το σπίτι. Πρώτη φορά θα φύγει από εκεί που είναι. Η Ιουλία είναι ένα χρόνο πιο μικρή. Εκείνη δεν θα φύγει από το σπίτι. Η Ιουλία είναι όμορφη. Τα χείλη, τα μάτια, τα χέρια της. Αν ξεχάσεις τα πόδια της, όλα επάνω της λάμπουν. Είναι όλη σαν γιορτή. «Ομορφιά μου», τη φωνάζει ο πατέρας και η μάλλινη κουβέρτα την ταΐζει με περισσή φροντίδα.

Τρυπώνω κάτω από το κρεβάτι. Κάποιος να μου πει «ομορφιά μου», να με ταΐσει στο στόμα, να με ταχταρίσει.

Δεν θέλει να πάει σχολείο. Κοιτάζει στο παράθυρο. Το διπλανό σπίτι γκρεμισμένο. Το ανατίναξαν... μόλις πριν από λίγες μέρες. Όλα αλλάζουν, όλα μπορεί να αλλάξουν σε ένα λεπτό. Οι σειρήνες, οι οβίδες, ο διαβολεμένος θόρυβος είναι ακόμα στα αυτιά της. Και ποιος τής λέει ότι, όταν θα γυρίσει από το σχολείο, το σπίτι της θα είναι στη θέση του; Ποιος μπορεί να τη διαβεβαιώσει; Όχι, δεν θα πάει σχολείο. Δεν θα αφήσει την Ιουλία σπίτι, δεν θα είναι εκείνη αλλού... δεν... Η Ιουλία κοιμάται δίπλα της, η Ευρυδίκη σηκώνεται, πλησιάζει, τραβάει το σεντόνι. Τα ποδαράκια της αδερφής της στη θέση τους, το ένα πιο κοντό από το άλλο. Η όμορφη Ιουλία δεν είναι σαν τους άλλους. Ένας λόγος που την αγαπάνε πιο πολύ. Τη σκεπάζει ξανά. Τα ορθοπεδικά της παπούτσια στην άκρη του κρεβατιού. Το δεξί με μια ενισχυμένη σόλα από καουτσούκ. Τραβά με όλη της τη δύναμη. Κι άλλο, κι άλλο. Ξεκολλάει. Τη θέλει κουτσή. Αλλιώς, δεν πάει σχολείο. Αλλιώς, δεν την αφήνει μόνη στο σπίτι με τα όμορφα γαλανά μαλλιά της και τα χρυσά της μάτια.

Όνειρο ήταν. Ξυπνάει μέσα στη νύχτα. Δεν μπορεί να κοιμηθεί. Πάει στο κρεβάτι της αδερφής της, χώνεται κάτω από τα σκεπάσματα, την αγκαλιάζει.

«Ιουλία μου. Σε αγαπάω».

Μέσα στον ύπνο της η Ιουλία χαμογελά.

«Κουλίτσα», ψιθυρίζει στην αδερφή της και γυρίζει από την άλλη μεριά. 

[...]