prodimosieysi raptopoulos

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί – Τριάντα έξι σύντομα κείμενα για ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, από την οικογένεια και τους φίλους μου ως το πάθος με το γράψιμο. Μια επιλεκτική αυτοβιογραφία». Κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Κέδρος. Φωτογραφία © Σπύρος Κατωπόδης (2020).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΡΟΝΤΙΣΕ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙΣ

Ύστερα από έντεκα χρόνια ύµνων και εγκωµίων, τη δεκαετία του ’90, τα βιβλία µου άρχισαν να αντιµετωπίζονται από τους κριτικούς σαν σάκος του µποξ. 

Tο 1993, µε αφορµή µια ακραία κατεδαφιστική κριτική εναντίον ενός µυθιστορήµατός µου, ο Βασίλης Βασιλικός, που ζούσε τότε στο Παρίσι, έστειλε µια επιστολή διαµαρτυρίας στην «Ελευθεροτυπία».

Εκεί, αφενός έκανε λόγο για «ποδοσφαιροποίηση της κριτικής» και αφετέρου εξέφραζε την απορία του: αν δέχονταν ανάλογες επιθέσεις οι νεότεροι πεζογράφοι όπως η αφεντιά µου, τι περίµενε άραγε τους δόκιµους πεζογράφους;

Εν τω µεταξύ, είχα προλάβει να συντάξω εν θερµώ µια σύντοµη, σαρκαστική, αν όχι υβριστική, επιστολή προς τον κριτικό που µε είχε κάνει κυριολεκτικά µε τα κρεµµυδάκια και του την είχα στείλει. 

Είτε το έργο σου είναι επιεικώς µέτριο και γεµάτο αδυναµίες είτε είσαι αληθινά πρωτοπόρος και δεν σε καταλαβαίνουν. Και στις δύο περιπτώσεις δεν γίνεται να κάνεις και πολλά: η κριτική είναι αναγκαίο κακό (ή καλό).

Αρκετά χρόνια µετά, όταν µου δόθηκε η ευκαιρία, ζήτησα συγγνώµη από τον αποδέκτη της επιστολής µου, έχοντας µετανιώσει για την αντίδρασή µου.

Άλλο, όµως, κάτι που κάνεις εν βρασµώ ψυχής και άλλο να καταφεύγεις στα δικαστήρια, όπως απείλησε πριν από λίγα χρόνια ότι θα κάνει ο Γιάννης Σµαραγδής εναντίον όσων κατακρεούργησαν, από κριτικής πλευράς, την ταινία του για τον Καζαντζάκη.

raptopoulos exΕν ολίγοις, ακόµη και σήµερα, εξακολουθώ να δείχνω κατανόηση σε µια προσωπική, εν θερµώ αντίδραση ενός δηµιουργού απέναντι στους κριτικούς του, είτε για επιστολή µιλάµε είτε για σωµατική βία, όπως η γροθιά που υποτίθεται (γιατί, ίσως, πρόκειται για φιλολογικό ανέκδοτο) ότι έδωσε σε κάποιον κριτικό του ο Καραγάτσης. 

Ωστόσο, θεωρώ εντελώς άστοχο, και για την ακρίβεια απαράδεκτο, όχι µόνο να αµφισβητείς το δικαίωµα κάποιου να απορρίπτει τη δουλειά σου, αλλά επιπλέον να προβιβάζεις τους δικαστές σε ανώτατους κριτές, δηλαδή σε κριτικούς των κριτικών της τέχνης. 

Οι αρνητικές κριτικές, έστω και αν πρόκειται για σαρκασµούς και χλευασµούς, όπως εκείνοι που δέχτηκε ο Σµαραγδής, µπορεί να σηµαίνουν δύο πράγµατα. Είτε το έργο σου είναι επιεικώς µέτριο και γεµάτο αδυναµίες είτε είσαι αληθινά πρωτοπόρος και δεν σε καταλαβαίνουν. Και στις δύο περιπτώσεις δεν γίνεται να κάνεις και πολλά: η κριτική είναι αναγκαίο κακό (ή καλό). 

Όπως έγραψε και ο Μπαρούχ Σπινόζα: «Ούτε να κλαψουρίζεις ούτε να εξοργίζεσαι. Φρόντισε να καταλάβεις». Οι υπόλοιπες αντιδράσεις δεν έχουν νόηµα. Όχι µόνο επειδή είναι αδύνατον να ελέγξεις πώς θα αντιµετωπίσουν το έργο σου. Αλλά κυρίως επειδή η κριτική, όντας εκ φύσεως θνησιγενής, είναι καταδικασµένη να ξεχαστεί. 

Το θέµα είναι να µην ξεχαστεί µαζί της και το έργο σου.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«9 έρωτες, μια κηδεία και λίγες φράουλες» του Γεράσιμου Τσιαπάρα (προδημοσίευση)

«9 έρωτες, μια κηδεία και λίγες φράουλες» του Γεράσιμου Τσιαπάρα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Γεράσιμου Τσιαπάρα «9 έρωτες, μια κηδεία και λίγες φράουλες», που θα κυκλοφορήσει αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Είδα πολλά αυτά τα είκοσι τρία χρόνια και τελικά ο ...

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (προδημοσίευση)

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αντιγόνης Ζόγκα «Παλμίτα», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρέλα μιας μέρας

Παλέρμο, Μπουένος Άιρες, 1974

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

«Ο θάνατος του συγγραφέα, δημοσιογράφου και μέλους της Εταιρείας μας, Δημήτρη Φύσσα, ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία και γέμισε θλίψη όλους όσους τον γνώριζαν, προσωπικά ή μέσω των κειμένων του.« 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δημήτρης Φύσσας, «Μήτσος» για τ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ