margaritis

Του Κυριάκου Μαργαρίτη

Για τον Δόκτορα Σωτήρη Τσιόδρα

Η οδός Πανεπιστημίου έχει τώρα ερημώσει. Η συννεφιά επισπεύδει το σούρουπο. Σε λίγο θα βρέξει το δίστιχο: βουρκωμένη Δευτέρα / η χειρότερη μέρα. Η συγκεκριμένη είναι η 27η Φεβρουαρίου, το έτος 1899. Ο αιώνας φθίνει, σαν τα φύλλα που πέφτουν. 

Στον Άγιο Διονύσιο των Δυτικών, σεμνά τελείται μια ωραία κηδεία. Έξω από τον ναό, ένας ζητιάνος αθροίζει τα χρώματα. Τα περισσότερα είναι μαύρα. Ξεχωρίζει το τσιγάρο στα χείλη του. Ένα κερί της πείνας στο στόμα. Ο κόσμος τυλίγεται μαύρο μετάξι απ’ τη Μάντοβα. Νυφικό ή σάβανο; Πάντως, ανεμίζει. Ανεπαίσθητο θρόισμα.

Την επαύριον, τελευταία ημέρα του χειμώνα, η εφημερίδα Άστυ δημοσιεύει τη νεκρολογία. Το κατευόδιο, σαν νεύμα στο φέρετρο και πορτρέτο στο μνήμα. Με μιαν υπόσχεση της ανοίξεως. Αυτή αργεί. Σαν να δοκιμάζει την κοινή πίστη στην άνθιση.

Την ομολογώ. Ύστερα, κοιτάζω την κάσα: «Έως προχθές ακόμη ήτο θαλερός πρεσβύτης ακμαίος, ωραία φυσιογνωμία και ζωηρά. Η φυσική ευθυμία του, η διαχυτικότης του, ήτο τερπνόν θέαμα και εντρύφημα μεταδοτικόν». Να χαμογελάτε.

«Ωραίον το λείψανον του νεκρού, όπως ήτο ωραίον το ήθος του ζώντος. Δεν ελάτρευσε τον Μαμωνάν, ουδ’ υπερέβη τον όρκον του επιστήμονος. […] Εάν εδικαιούτο να λάβη 50 από ένα πτωχόν ασθενή, ελάμβανε 15. Εάν εδικαιούτο να λάβη 15 ελάμβανε 5. Εάν ο ασθενής ήτο πολύ πτωχός, τότε έδιδεν αντί να λαμβάνη. Τοιούτος υπήρξεν ο ενάρετος επιστήμων, ο αγαθός Γερμανός, ο Γουλιέλμος Βιλδ».

Στην τραγωδία, ο Γουλιέλμος αντιτάσσει τη συμπάθεια και τη συγκατάβαση, προωθώντας την κατανόηση αλλήλων, με καλά έργα και καλή καρδιά. Το τίμιο ήθος του είναι μεταδοτικό, πιο πολύ από τη χολέρα. Το ίδιο ισχύει και για το χαμόγελο.

Ο γιατρός είχε μετοικήσει στη Σκιάθο το έτος 1846. Μεταξύ άλλων, διηύθυνε τον αγώνα του τόπου σε μιαν επιδημία χολέρας, καθοδηγώντας και τους βαρδιάνους στα σπόρκα, ήτοι τους φύλακες στη νησίδα και τα πλοία της καραντίνας.

Ο συντάκτης της νεκρολογίας, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, αθανατίζει τον καλό Βαυαρό σε πέντε διηγήματά του, με εκτενέστερο τη γνωστή περιπέτεια της θείας Σκεύως, την ουσιωδώς ανεπίκαιρη, υπό τον τίτλο «Βαρδιάνος στα σπόρκα».

Αναδιφώντας στις ιστορίες του Σκιαθίτη, αντιγράφω δύο ενδεικτικές φράσεις του Βιλδ (ή Βουνδ), που εκφράζουν την απέχθειά του για τη διχόνοια, και την έφεσή του στην άνευ όρων (και ορίων) καλοσύνη του Σαμαρείτη Χριστού: 1) «Άντρωπο να τρώη άλλο άντρωπο», λέει απογοητευμένος, παρατηρώντας μιαν οικογενειακή έριδα∙ και αλλού, γύρω από ένα τραπέζι, μικρή ανάπαυλα από τους καημούς και τα βάσανα, σε μιαν ώρα γιορτής: 2) «Έτσι μ’ αρέσουν εμένα οι άντρωποι, να είναι εύτυμοι».

Στην τραγωδία, ο Γουλιέλμος αντιτάσσει τη συμπάθεια και τη συγκατάβαση, προωθώντας την κατανόηση αλλήλων, με καλά έργα και καλή καρδιά. Το τίμιο ήθος του είναι μεταδοτικό, πιο πολύ από τη χολέρα. Το ίδιο ισχύει και για το χαμόγελο.

Η μετοχή του στη ζωή της κοινότητας, μάλιστα με τον κρίσιμο, σωτήριο ρόλο του ιατρού, εκδηλώνεται κατ’ εξοχήν με τη γνώση των ονομάτων, έργο που ξέρουμε ότι το επιτελεί πρωτίστως ο ιερέας, κατά την αδιάλειπτη μνημόνευση της Προθέσεως.

«Χωρίς να το θέλη», λέει ο Παπαδιαμάντης για τον γιατρό, «εγνώριζεν, από εικοσαετίας διατριβών εν τω τόπω, όλα σχεδόν τα ονόματα της πολίχνης».

Σε άλλο διήγημα («Στο Χριστό στο Κάστρο»), ο Σκιαθίτης χρησιμοποιεί την ίδια πρόταση, αναφερόμενος σε έναν ιερέα του νησιού: «Εγνώριζε δ’ εκ μνήμης όλα τα ονόματα της πολίχνης, αποθαμένα και ζωντανά».

Τέτοια η μνήμη που πυροδοτεί την έγνοια και μέριμνα υπέρ όλου του κόσμου. Ας χαιρετίζουμε ο ένας τον άλλο με τα μικρά μας ονόματα. Ας μην τα ξεχνάμε.

Ύστερα από εκατόν είκοσι χρόνια, βλέπω στην τηλεόραση τον τίμιο δόκτορα Σωτήρη Τσιόδρα, να μνημονεύει δεκάδες ονόματα ασθενών, ιατρών και νοσηλευτών. Σε ένα άρθρο της Βασιλικής Σιούτη (στη lifo.gr), οι φοιτητές μιλούν για το ήθος του καλού γιατρού, το απαράμιλλο χιούμορ, τη μεγάλη προσήνεια.

«Όταν τελειώσει όλο αυτό», λέει κάποιος, «θα γυρίσει στο Αττικόν, να βλέπει γιαγιάδες με χαμόγελο, γιατί έτσι είναι…»

Στις 27 Φεβρουαρίου, όταν κηδεύτηκε ο Γουλιέλμος Βιλδ, τιμούμε τον άγιο Γελάσιο τον Μίμο. Ο Σκιαθίτης κλείνει τη νεκρολογία ως εξής: «Ας είναι άφθιτος η μνήμη του μετ’ εγκωμίων». Τα εγκώμια γελούν. Καλούν στην εργασία της μίμησης.

Όταν τελειώσει όλο αυτό, εύχομαι κάποιος να πλέξει άξιο εγκώμιο και στον δόκτορα Τσιόδρα. Στο ολοζώντανό του παράδειγμα. Ας μη φθίνει ποτέ η μνήμη του. Το επ’ εμοί, όταν τελειώσει όλο αυτό, κι αν είμαι ακόμα εδώ, θα πάω στα Σπάτα να τον ακούσω να ψάλλει. 

Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Δανού ζωγράφου Ejnar Nielsen «Το άρρωστο κορίτσι» (1896)

 
 

margaritis photoInfo

Ο Κυριάκος Μαργαρίτης γεννήθηκε στην Κύπρο το 1982. Παρακολούθησε σπουδές κλασικής και νεοελληνικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή για το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο, το ιστορικό μυθιστόρημα "Ο Γιωρκής ο Καρπασίτης", το 1998. Την περίοδο 2001-2011 κυκλοφόρησαν 8 βιβλία του για παιδιά, το τελευταίο εκ των οποίων, με τίτλο "Τα τρύπια τείχη", τιμήθηκε με αναγραφή στον πίνακα White Ravens της Διεθνούς Βιβλιοθήκης Νεότητας του Μονάχου. Η συλλογή διηγημάτων "Μικροί ερωτικοί θρήνοι" τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Νέου Λογοτέχνη στην Κύπρο το 2002 και ήταν η κυπριακή συμμετοχή για τη λογοτεχνία στη 12η Bienale Νέων Καλλιτεχνών από την Ευρώπη και τη Μεσόγειο (Νάπολη, 2005). Το τελευταίο του μυθιστόρημα, «Κρόνακα», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.  
 
 
 
 
 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ

alt

  

***

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΧΩΡΟ

Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται διηγήματα (κείμενα μυθοπλασίας) στην ελληνική γλώσσα τα οποία μέχρι τη στιγμή της αποστολής τους δεν έχουν δημοσιευτεί σε έντυπο ή οπουδήποτε στο διαδίκτυο. Τα διηγήματα αποστέλλονται στην ηλεκτρονική διεύθυνση  edit@bookpress.gr. Στην περίπτωση που το διήγημα επιλέγεται για να δημοσιευτεί, και μόνο σε αυτή, θα επικοινωνούμε με τον συγγραφέα το αργότερο μέσα σε 20 μέρες από την αποστολή του διηγήματος και θα τον ενημερώνουμε για το χρόνο της επικείμενης δημοσίευσης. Σε κάθε άλλη περίπτωση, καμιά επιπλέον επικοινωνία δεν θα πρέπει να αναμένεται και ο συγγραφέας επαναποκτά αυτομάτως την κυριότητα του κειμένου του. Τα προς δημοσίευση διηγήματα ενδέχεται να υποστούν γλωσσική επιμέλεια.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το «φάντομ» και η στίξη

Το «φάντομ» και η στίξη

Διήγημα του Γιώργου Οικονόμου

«Μπαμπά», φώναξα με αγωνία μόλις μπήκα σπίτι. «Κοίτα τι λέει η εφημερίδα! Ο-Σαρ-γκά-νης-στον-ΠΑ-Ο. Μας τον πήρανε;»

«Δεν λέει ότι τον πήρανε. Μία πιθανότητα είναι. Έχει ερωτηματικό στο τέλος, δεν το βλέπεις; Θα το μάθεις, ...

Ορφέας σπαρασσόμενος

Ορφέας σπαρασσόμενος

Της Άρτεμης Γρίβα

Ω εσείς τρισκατάρατοι Πλούτωνα και Περσεφόνη, που σκαρφιστήκατε την καταδίκη μου! Ωιμέ, ο βαριόμοιρος εγώ! Μαύρη η ώρα που γύρισα και σε κοίταξα, Ευρυδίκη, εκείνο το ηλιόλουστο απόγευμα μπροστά στην πύλη...
Ο κύριος Εξαπίνης και το αχανές βασίλειο του Τονάζ

Ο κύριος Εξαπίνης και το αχανές βασίλειο του Τονάζ

Παραμύθι για ενήλικα παιδιά.

Της Δήμητρας Λουκά

Ο κύριος Εξαπίνης ήταν ο προσωπικός φωτογράφος της βασιλικής οικογένειας του Τονάζ, ενό...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το περιοδικό Γράμματα & Τέχνες ζει μια δεύτερη ζωή

Το περιοδικό Γράμματα & Τέχνες ζει μια δεύτερη ζωή

Ψηφιοποίηση του ιστορικού περιοδικού από το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

Επιμέλεια: Απόστολος Σκλάβος

Δυο λόγια για την ιστορία του εγχειρήματος 

...
«Η Εταιρεία Συγγραφέων δεν είναι στρατοδικείο της λογοτεχνίας»

«Η Εταιρεία Συγγραφέων δεν είναι στρατοδικείο της λογοτεχνίας»

Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων με αφορμή καταγγελίες που δέχεται ότι «αδρανεί» απέναντι σε φαινόμενα λογοκλοπής, πρόσφατα ή πολύ παλιότερα. 

Επιμέλεια: Απόστολος Σκλάβος

Η Εταιρεία Συγγραφέων εκφράζει τη λύπη της για τις επιθέσεις που δέχεται. 

Η Εταιρεία Συ...

Δήμητρα Κωτούλα: «Σάρωνε με το μολύβι του τον ουρανό σαν κατακόκκινο μπαλόνι»

Δήμητρα Κωτούλα: «Σάρωνε με το μολύβι του τον ουρανό σαν κατακόκκινο μπαλόνι»

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, η Δήμητρα Κωτούλα.

Επιμέλεια: Γιώργος Αλισάνογλου

I.

νοσταλγούσε, κυρίως

κυρίως νοσταλγούσε
δευτερευόντως
σφύριζε έναν σκοπό ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...
Katherine Anne Porter: «Το πλοίο των τρελών»

Katherine Anne Porter: «Το πλοίο των τρελών»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Katharine Anne Porter «Το πλοίο των τρελών» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), που κυκλοφορεί στις 3 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σχεδόν όλοι όσοι βρίσκ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ