alt

Για την παράσταση «MayaBuff - Ένα ντελίριο του Μαγιακόφσκι», σε σκηνοθεσία Γιάννη Μανταφούνη, η οποία παρουσιάζεται στο Εθνικό Θέατρο – Θέατρο Rex – Σκηνή «Μαρίκα Κοτοπούλη» μέχρι και τις 11 Φεβρουαρίου.

Της Κλημεντίνης Βουνελάκη

Όταν έχεις χτίσει τη χορευτική σου καριέρα εκτός εθνικών συνόρων, είσαι νέος, καλοσπουδασμένος, έχεις υπάρξει από τους καλύτερους movers στη διεθνή σκηνή και βρίσκεσαι αντιμέτωπος με το ποιητικό – σκηνικό έργο του Μαγιακόφσκι απαντώντας στην πρό(σ)κληση του Εθνικού Θεάτρου, τότε αγαπάς τους πειραματισμούς χωρίς να φοβάσαι το ρίσκο.

Ο Γιάννης Μανταφούνης συνιστά μια περίπτωση από μόνος του στο τοπίο του σύγχρονου χορού. Γέννημα – θρέμμα χορευτικής οικογένειας (γενν. Αθήνα, 1981), σπούδασε χορό στο Κονσερβατουάρ της γαλλικής πρωτεύουσας. Χαρισματικός χορευτής, υπήρξε ο μόνος έλληνας-μέλος της διάσημης The Forsythe Company. Η εμπειρία του στην ομάδα του Φόρσαϊθ αρχικά, και σε άλλα σχήματα στη συνέχεια, εμπέδωσαν την εκφραστική του ελευθερία. Όσοι παρακολουθούμε τη δουλειά του τα τελευταία χρόνια, είχαμε τη δυνατότητα να το πιστοποιήσουμε σε συν-δημιουργίες του με τον Φαμπρίς Μαζλιά στο Φεστιβάλ Αθηνών: πειραματική διάθεση και αμφισβήτηση των παραδοσιακών κωδίκων του χορευτικού θεάματος, όπου στόχος δεν είναι πια η τελειότητα αλλά η δυναμική στη σχέση με τον θεατή και μαζί η τοποθέτηση του δρώμενου σε σύγχρονα συμφραζόμενα.

Με δραματουργικό υλικό έναν λόγο παράφορο, ανατρεπτικό και φλεγόμενο από τον ποιητή που ενσάρκωσε, κυριολεκτικά, την ίδια την ιδέα της επανάστασης ως ου-τόπο, εντάσσοντάς τον στο κίνημα των ρώσων φουτουριστών των αρχών του 20ού αιώνα, τι ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η κίνηση;

Αυτή τη φορά, στην αναμέτρησή του με το κοσμογονικό σύμπαν του Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι στο «Μυστήριο Μπουφφ», το θεατρικό που έγραψε το 1918 τιμώντας την πρώτη επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης, το στοίχημα ήταν ακόμα πιο δύσκολο. Με δραματουργικό υλικό έναν λόγο παράφορο, ανατρεπτικό και φλεγόμενο από τον ποιητή που ενσάρκωσε, κυριολεκτικά, την ίδια την ιδέα της επανάστασης ως ου-τόπο, εντάσσοντάς τον στο κίνημα των ρώσων φουτουριστών των αρχών του 20ού αιώνα, τι ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η κίνηση; Πού βρίσκονται τα όρια ανάμεσα στο σώμα και το κείμενο, ανάμεσα στην κίνηση και τον λόγο; Γιατί μπορεί στις παραστατικές τέχνες να έχουν συμβεί τεκτονικές αλλαγές και τα σύνορα ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης να έχουν ανοίξει ανεπιστρεπτί, η σχέση ωστόσο ανάμεσα στον λόγο και τον χορό παραμένει σε διαρκή εκκρεμότητα, καταγωγικά σχεδόν, ίσως γιατί ο χορός μοιάζει να εκφράζει το άφατο. Οπότε, η συνύπαρξη κίνησης και λόγου σε ένα δρώμενο δεν είναι ούτε αυτονόητη ούτε ειρηνική. Αν το χοροθέατρο φυσικά αποτελεί την πιο απτή περίπτωση εισόδου του λόγου στο χορευτικό δρώμενο από τη βασιλική οδό, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι οι δημιουργοί που κατάφεραν να ισορροπήσουν τα διαφορετικά δεδομένα μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού – με την Πίνα Μπάους να φαντάζει ως κορυφαία εξαίρεση. Κλείνω αυτή την παρένθεση με τον ορισμό του Ρολάν Μπαρτ για τη θεατρικότητα, «είναι το θέατρο, μείον το κείμενο, το σύνολο σημείων και αισθήσεων που συμβαίνουν επί σκηνής, η οικουμενική πρόσληψη αισθησιακών ομοιωμάτων, χειρονομιών, ήχων, αποστάσεων, φωτισμών που υπερβαίνουν το κείμενο…». Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι οργάνωσης της χορογραφικής αφήγησης. Σύμφωνα πάντα με τον ορισμό του Ρ.Μπαρτ, «η αφήγηση μπορεί να υποστηρίζεται από έναν αρθρωμένο λόγο προφορικό ή γραπτό, από την εικόνα σταθερή ή κινούμενη, από τη χειρονομία και την κίνηση καθώς και από τη μίξη όλων αυτών των υλικών».

Οι εννέα ηθοποιοί μεταμορφώνονται σε περφόρμερ και καλούνται να διαχειριστούν με τη σειρά τους ένα δύσκολο, διπλό στοίχημα: χωρίς να ερμηνεύουν συγκεκριμένους ρόλους, γίνονται οι ίδιοι, ψυχή τε και σώματι, φορείς του νοήματος του κειμένου.

Στην περίπτωση του MayaBuff το ίδιο το πνεύμα του κειμένου προτρέπει τον χορογράφο σε μια ποιητική προσέγγιση που απέχει πόρρω από την εικονογράφηση του λόγου. Στο κινητικό του λεξιλόγιο άλλωστε δεν έχουν θέση οι φιοριτούρες ή τα αναπαραστατικά μοτίβα, είναι θιασώτης αντιθέτως της φυσικής, καθαρής κίνησης. Το ίδιο και η συνολική αισθητική του αντίληψη ως προς την παρουσία των σωμάτων στο χώρο που γειτνιάζει περισσότερο με ό,τι ονομάζουμε περφόρμανς. Στο πυρετώδες υλικό του κειμένου του Μαγιακόφσκι που ρέει χωρίς ανάπαυλα – ο Μανταφούνης διατήρησε τη δομή του κειμένου, μειώνοντας δραστικά την έκτασή του, ώστε να μην υπερβαίνει τα 50 λεπτά: ο κατακλυσμός, η κιβωτός, η έλευση του Μεσσία, η Κόλαση, ο Παράδεισος, η Γη της Επαγγελίας – παραθέτει ένα «γυμνό αυτοσχεδιαστικό θέαμα», χωρίς μουσική, σκηνικά και κοστούμια. Οι εννέα ηθοποιοί μεταμορφώνονται σε περφόρμερ και καλούνται να διαχειριστούν με τη σειρά τους ένα δύσκολο, διπλό στοίχημα: χωρίς να ερμηνεύουν συγκεκριμένους ρόλους, γίνονται οι ίδιοι, ψυχή τε και σώματι, φορείς του νοήματος του κειμένου. Πρόκειται για ένα θέατρο με αφετηρία το σώμα και απαραίτητη προϋπόθεση την εγρήγορση των αισθήσεων των περφόρμερ, ώστε να ξεπεράσουν ριζικά το δικό τους κλείσιμο και να απευθυνθούν στις προσλαμβάνουσες του θεατή που δεν βλέπει μόνο πρόσωπα, δεν ακούει μόνο την εκφορά του λόγου αλλά εισπράττει κυρίως κιναισθητικά το δρώμενο. Δεν ξέρω κατά πόσον κερδήθηκαν όλα αυτά τα στοιχήματα, ούτε σε ποιο βαθμό κατάφεραν να ανταποκριθούν όλα τα μέλη του θιάσου – από την πλευρά μου ξεχώρισα την Αντιγόνη Φρυδά που έμοιαζε σαν έτοιμη από καιρό γι’ αυτή την πρωτεϊκή μεταμόρφωση. Βρήκα ωστόσο συνολικά γόνιμη τη διασταύρωση ενός λόγου που άνοιξε ρήγματα στην εποχή του παραμένοντας ωστόσο επίκαιρος και διαχρονικός μέχρι σήμερα, με τις εξερευνήσεις ενός νέου και πολλά υποσχόμενου χορογράφου που δεν ακολουθεί την πεπατημένη και δεν διστάζει να ξεβολέψει το κοινό.

* Η ΚΛΗΜΕΝΤΙΝΗ ΒΟΥΝΕΛΑΚΗ είναι δημοσιογράφος-κριτικός χορού.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Για την χορευτική παράσταση «TELOS» της Ερμίνα Γκόρο που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Karol-Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf κ...

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

Για τη «Μήδεια» του Σάιμον Στόουν που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: @ Dim Balsem.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Σάιμον Στόουν, ορμώμενος από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη (η παράστασή του ...

Επίδαυρος: «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» (κριτική) – Ένας υπαινιγμός για τον παραλογισμό του πολέμου

Επίδαυρος: «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» (κριτική) – Ένας υπαινιγμός για τον παραλογισμό του πολέμου

Άνοιγμα των Επιδαυρίων με «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Τιμοφέι Κουλιάμπιν [Timofey Kulyabin]. Μια διεθνής παραγωγή του Φεστιβάλ σε παγκόσμια πρεμιέρα.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Τιμοφέι Κουλιάμπιν παρουσίασε, ως εναρκτήρια παράσταση τ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες Γαλλικές εκλογές

Η Ερνό, ο Ουελμπέκ και οι πρόσφατες Γαλλικές εκλογές

Ανάμεσα στο έργο και στις πολιτικές αντιλήψεις συχνά... «η σκιά πέφτει». Η Ανί Ερνό και ο Μισέλ Ουελμπέκ, το έργο τους, οι αντιφάσεις τους και οι πρόσφατες Γαλλικές εκλογές.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

«Η άλλη κόρη»

...
To 7ο Θερινό Βιβλιοστάσιο έρχεται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

To 7ο Θερινό Βιβλιοστάσιο έρχεται στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης

To 7o Θερινό Βιβλιοστάσιο θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 19, το Σάββατο 20 και την Κυριακή 21 Ιουλίου, στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης. Κεντρική εικόνα από το περσινό επιτυχημένο 6ο Θερινό Βιβλιοστάσιο στον Κήπο Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Επιμέλεια: Book Press

To 7o Θερινό Βι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ