alt

Για τις παραστάσεις Displacement, του Mithkal Alzghair και While I was waiting των Omar Abusaada & Mohammad Al Attar, στο πλαίσιο του αφιερώματος Focus: Syria, το οποίο παρουσιάστηκε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση.

Του Νίκου Ξένιου

Στη χορογραφία του Μιθκάλ Αλζγκάιρ Displacement η πολύπαθη χώρα εκπροσωπείται επάξια, επιδεικνύοντας υψηλό επίπεδο χορευτικής δημιουργίας, ενώ με τη στρατευμένη παράσταση While I was waiting γίναμε μάρτυρες ενός αξιοσημείωτου δραματουργικού επιπέδου και μιας σημαντικότατης καλλιτεχνικής παράδοσης.

Ο Μιθκάλ Αλζγκάιρ γεννήθηκε το 1980 σ’ ένα ορεινό χωρίο της νοτιοδυτικής Συρίας, κοντά στα σύνορα με την Ιορδανία. Στα δεκάξι του βρέθηκε να σπουδάζει θέατρο, καθώς τελείωνε το σχολείο στη Δαμασκό, το 1999. Ενώ έγινε δεκτός στην ακαδημία χορού, κλήθηκε βίαια στη στρατιωτική του θητεία. Συνέχισε τις σπουδές του στη Βηρυττό, που μόλις είχε κατακτήσει πολιτική ελευθερία, κι εκεί συνάντησε τη Ματίλντ Μονιέ. Αρνούμενος να συμμετάσχει στην κρατούσα κατάσταση της Συρίας ο Μιθκάλ Αλζγκάιρ επέλεξε να ξενιτευτεί στη Γαλλία, αρχικά με βίζα διάρκειας ενός χρόνου, ενώ έκανε μάστερ στον σύγχρονο χορό στο Μονπελιέ. Εδώ και έξι χρόνια ζει και εργάζεται ως χορευτής και χορογράφος στο Παρίσι.  

Τόποι άξενοι, κορμιά απογυμνωμένα

Αισθητικά και θεματολογικά η δημιουργία του ανακλά την έννοια της ηθικής ελευθερίας, όπως αναδύεται ως επιλογή στάσης των Σύριων έναντι της πολιτικοκοινωνικής κατάστασης της χώρας τους.

Από πού προέρχομαι και πού πηγαίνω; Αυτό είναι το ερώτημα που εγείρεται από την παράσταση/περφόρμανς Displacement του ταλαντούχου, ευαίσθητου δημιουργού. Αισθητικά και θεματολογικά η δημιουργία του ανακλά την έννοια της ηθικής ελευθερίας, όπως αναδύεται ως επιλογή στάσης των Σύριων έναντι της πολιτικοκοινωνικής κατάστασης της χώρας τους: στο έργο του ενσωματώνονται οι εικόνες από τους εγκληματίες και τα θύματα, οι θρησκευτικές καταβολές, η εθελούσια επιλογή της εξορίας και η δυσπροσαρμοστία, οι νεκροί διαδηλωτές, ο εκτοπισμός και η σωματική καταρράκωση, ακολουθώντας μια συγκεκριμένη séquence βημάτων και στα δύο μέρη της παράστασης: στο πρώτο παρελαύνει το άτομο, στο δεύτερο η ομάδα. Πρόκειται για αλλαγή τόπου, για αλλαγή στάσης, οπτικής γωνίας, ιδεολογικής τοποθέτησης και, κυρίως, διαχείρισης της προσωπικής ελευθερίας.

altΣτο σόλο του του πρώτου μέρους ο χορευτής σπαράσσεται κυριολεκτικά ανάμεσα στη σιωπή και το άκουσμα ενός θρηνητικού άσματος, φορά τις αρβύλες του πολέμου υποσκάπτοντας το μιλιταριστικό πρότυπο, κατόπιν απεκδύεται αυτού του ρόλου και ημίγυμνος κατακερματίζει το σώμα του, σύροντάς το ανάμεσα στην κατάνυξη, την παθητική αποδοχή και τον ρόλο του θύματος από τη μια, κι από την άλλη την έκρηξη της διαμαρτυρίας, τη σύνθλιψη της διαφωνίας, τον θάνατο. Η εκ καταβολών συστολή, σε εναλλαγή με την κατανυκτική, σταδιακή έκθεση ενός ασκητικού σώματος, συνθέτουν ένα θαυμαστό είδος χορογραφικής αντίστιξης, όπου οι τρόποι του σύγχρονου χορού εναρμονίζονται με τη μανιέρα ενός κλασικού δημοτικού χορού, δηλαδή των ηχοχρωμάτων στα οποία έχει εμβαπτισθεί η συριακή ταυτότητα (ο χορός Ντάπκε του Λιβάνου απαντά επίσης στη Συρία, το Ιράκ, την Παλαιστίνη και την Ιορδανία, ένας χορός που μοιάζει με το πέταγμα πουλιού).

Λατρευτική ατμόσφαιρα και πυρρίχειος δυναμισμός σε μια συνθετική χορογραφική πραγμάτευση του ζητήματος της ταυτότητας κι εκείνου της προσφυγιάς.

Σύντομο σκοτάδι και λιτότητα, σκηνική αφαίρεση κι ένα λευκό ύφασμα μάς εισάγουν στο δεύτερο μέρος: μαζί με τον τούρκο Ταμίλ Τάσκιν και τον σύριο Ράμι Φάραχ, ο Μιθκάλ Αλζγκάιρ συνθέτει ένα συγκινητικό χορευτικό τρίο, που επαναλαμβάνει τα μοτίβα του πρώτου μέρους της χορογραφίας και εξελίσσεται σε μια ελεγειακού ύφους, σπαρακτική αλλαγή τοπίου, από τη λατρευτή πατρίδα και τους ρυθμούς της ανατολής σε ξένους, άξενους ρυθμούς, σε ξένους, αφιλόξενους τόπους. Λατρευτική ατμόσφαιρα και πυρρίχειος δυναμισμός σε μια συνθετική χορογραφική πραγμάτευση του ζητήματος της ταυτότητας κι εκείνου της προσφυγιάς, της αναγκαστικής μετατόπισης, του décalage από την κουλτούρα του τόπου προέλευσης στην κουλτούρα του τόπου προορισμού.

alt

While I was waiting

Πρόκειται για την αναμονή πριν τον οριστικό εκπατρισμό, την αναμονή για τον θάνατο, ή ακόμα για την αναμονή που σου προσφέρει τη δυνατότητα να «σταθείς μακριά» από τα δρώμενα, να τηρήσεις νηφάλια, νοσταλγική και αναστοχαστική (contemplative) στάση και να επαναπροσδιορίσεις την ταυτότητά σου και το αξιακό σου σύστημα.

Μετά τη χορογραφία του Αλζγκάιρ το αφιέρωμα στη Συρία συνεχίστηκε με την παράσταση των Ομάρ Αμπουσαάντα και Μοχάμαντ Αλ Άταρ While I was waiting: πρόκειται για την αναμονή πριν τον οριστικό εκπατρισμό, την αναμονή για τον θάνατο, ή ακόμα για την αναμονή που σου προσφέρει τη δυνατότητα να «σταθείς μακριά» από τα δρώμενα, να τηρήσεις νηφάλια, νοσταλγική και αναστοχαστική (contemplative) στάση και να επαναπροσδιορίσεις την ταυτότητά σου και το αξιακό σου σύστημα. Ο νεαρός Ταΐμ βρίσκεται σε κώμα σε νοσοκομείο της Δαμασκού και η οικογένειά του συζητά πάνω από το κρεβάτι του, ενώ ο ίδιος «βγαίνει» από το σώμα του και αφηγείται τα γεγονότα που οδήγησαν στον ξυλοδαρμό του. Η θεατρική σύμβαση του κώματος επιτρέπει στο όνειρο και τη φαντασίωση να ενδοβάλει στην παράσταση με αποτελεσματικό τρόπο. Πρόκειται για ένα θέατρο επινόησης που επιστρατεύει υλικό αρχείου και στήνει τη μυθοπλασία στη βάση της απολογίας, της νοσταλγίας, του συναισθήματος αποκοπής που προκύπτει από την αδυνατότητα επιστροφής κι επανεπίσκεψης του γενέθλιου τόπου, χωρίς να αγνοεί την ιστορικότητα της μαρτυρίας. Ξεκινά από το 2011, όταν κάποιοι πίστευαν στην πολιτική αλλαγή, διεξέρχεται τον συριακό εμφύλιο και φτάνει ως σήμερα, όπου οι άνθρωποι μαθαίνουν να ζουν τη ζωή τους μέρα με τη μέρα. Τα μέλη της οικογένειας του Ταΐμ προσπαθούν να βρουν τρόπους να ξεπεράσουν την απουσία του αγαπημένου προσώπου, επινοώντας διαφορετικούς τρόπους. Η νέα γενιά οραματιστών που συμμετείχαν στην επανάσταση (εκπροσωπείται από τον Μοχάμεντ Αλρεφάι, τον Μογιάντ Ρομέιχ, τη Ρεχάμ Κασάρ) παρουσιάζει τον τρόπο προσεταιρισμού νέων μελών στους κόλπους της Τζιχάντ και κατόπιν στους κόλπους του ISIS, διατηρώντας τις αποστάσεις αντικειμενικότητας που είναι απαραίτητες για την κατανόηση του φαινομένου. Πώς να διαλέξεις ανάμεσα στον Άσαντ και το ISIS; Αυτή η γενιά είναι η πιο χαμένη. Η γενιά των γονέων επιλέγει μια πιο κυνική στάση.

Υψηλό επίπεδο αισθητικής συγκίνησης, σε συνδυασμό με αναστοχασμό για τα εδάφη μαρτυρίου απ’ όπου προέρχεται ένα σημαντικό μέρος της μεταναστευτικής μάζας των τελευταίων χρόνων.

Στην ουσία όμως ο κύριος διαχωρισμός βρίσκεται ανάμεσα στους Σύριους που επέλεξαν να μείνουν και τους Σύριους που επέλεξαν να φύγουν από τη χώρα: «Η εικόνα της Συρίας στα διεθνή μίντια βρίσκεται "εγκλωβισμένη" ανάμεσα στις σκληρές εικόνες απόλυτης καταστροφής, την προσφυγική κρίση και τα διεθνή γεωπολιτικά συμφέροντα. Οι δρόμοι της Δαμασκού δεν φέρνουν πια στο νου την ελπίδα – οι νέοι της χώρας έχουν πλέον σκοτωθεί, στρατευθεί, φυλακιστεί ή υποχρεωτικά εκτοπιστεί. Ο Μοχάμαντ έχει ζητήσει άσυλο στη Γερμανία, ενώ ο Oμάρ αρνείται να εγκαταλείψει τη Δαμασκό. Και οι δυο τους, ωστόσο, εξακολουθούν να πιστεύουν στο θέατρο ως μέσο αντιμετώπισης της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης στη χώρα τους», γράφει χαρακτηριστικά η κυρία Αρφαρά στο ενημερωτικό της σημείωμα, αποδίδοντας επακριβώς την ερήμωση της κοινωνικής και πνευματικής ζωής της γειτονικής χώρας. Υψηλό επίπεδο αισθητικής συγκίνησης, σε συνδυασμό με αναστοχασμό για τα εδάφη μαρτυρίου απ’ όπου προέρχεται ένα σημαντικό μέρος της μεταναστευτικής μάζας των τελευταίων χρόνων. Δεν είναι τυχαίο το σχόλιο «Οι Σύριοι έχουν επίπεδο!» που ακουγόταν στο τέλος της παράστασης (ένα σχόλιο που από τη μια επαινεί τη Συρία, από την άλλη όμως ενέχει μια δόση ρατσισμού για τους υπόλοιπους μετανάστες).

Ο Ομάρ Αμπουσαάντα είναι απόφοιτος της Ανώτατης Σχολής Δραματικής Τέχνης της Δαμασκού, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, εργάζεται ως συγγραφέας και σκηνοθέτης. Το 2002 ίδρυσε την ομάδα Studio Theater, η οποία έκανε το ντεμπούτο της το 2004 με το έργο Insomnia. Ακολούθησε η Συγχώρηση, παράσταση που έγινε σε συνεργασία με μια ομάδα τροφίμων κέντρου κράτησης ανηλίκων. Τον Μάρτιο του 2012, o Αμπουσαάντα συμμετείχε με ένα θεατρικό αναλόγιο αφιερωμένο στην Αραβική Άνοιξη στο φεστιβάλ σύγχρονης τέχνης από τον αραβικό κόσμο Meeting Points 6, προσκεκλημένος της Στέγης. Το 2013 ανέβασε στο Λονδίνο το Queens of Syria, εμπνευσμένο από τις Τρωάδες του Ευριπίδη. Η παράστασή του Τamarrod (Ανυπακοή) βασίστηκε στην Αντιγόνη του Σοφοκλή.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Για την χορευτική παράσταση «TELOS» της Ερμίνα Γκόρο που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Karol-Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf κ...

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

Για τη «Μήδεια» του Σάιμον Στόουν που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: @ Dim Balsem.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Σάιμον Στόουν, ορμώμενος από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη (η παράστασή του ...

Επίδαυρος: «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» (κριτική) – Ένας υπαινιγμός για τον παραλογισμό του πολέμου

Επίδαυρος: «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» (κριτική) – Ένας υπαινιγμός για τον παραλογισμό του πολέμου

Άνοιγμα των Επιδαυρίων με «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Τιμοφέι Κουλιάμπιν [Timofey Kulyabin]. Μια διεθνής παραγωγή του Φεστιβάλ σε παγκόσμια πρεμιέρα.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Τιμοφέι Κουλιάμπιν παρουσίασε, ως εναρκτήρια παράσταση τ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ