Για τη θεατρική παράσταση Πλατόνοφ σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι, η οποία παρουσιάζεται στο θέατρο Cartel.
Της Εύας Στάμου
Στο θέατρο Cartel συνεχίζεται, για λίγες ακόμα παραστάσεις, ο Πλατόνοφ του Τσέχωφ, το πρώτο θεατρικό έργο που έγραψε ο μεγάλος Ρώσος συγγραφέας σε νεαρή ηλικία, και το οποίο δεν παρουσιάστηκε στο κοινό παρά μετά τον θάνατό του.
Στον Πλατόνοφ κάνουν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους οι αρχετυπικοί τσεχωφικοί χαρακτήρες που εμφανίζονται -ανεπτυγμένοι και περισσότερο εκλεπτυσμένοι- στα μεταγενέστερα έργα του συγγραφέα, όπως ο Θείος Βάνιας, ο Γλάρος, κι ο Βυσσινόκηπος. Οι ήρωες του Πλατόνοφ δεν έχουν τίποτα το ηρωικό, υπό την έννοια ότι στις μάχες που δίνουν σύντομα υπαναχωρούν ηττημένοι από την αδράνεια που προκαλεί η αίσθηση απουσίας νοήματος. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν πιστεύουν σε κάποια πολιτικά, θρησκευτικά, ή κοινωνικά ιδεώδη, αλλά ότι δεν πιστεύουν στον εαυτό τους. Γι' αυτό και οι αξίες που διακηρύττουν με θέρμη αδυνατούν να τροφοδοτήσουν τις πράξεις τους και καταρρέουν υπό το βάρος των υπαρξιακών αδιεξόδων. Όπως συμβαίνει στα περισσότερα έργα του Τσέχωφ που εκτυλίσσονται στην ανιαρή επαρχία, τα πάθη υποκαθιστούν τη δράση. Η πάλη των τάξεων και οι πολιτικές ζυμώσεις που αρκετά χρόνια αργότερα κορυφώνονται στην Οκτωβριανή επανάσταση, παρουσιάζονται στο επίπεδο των προσωπικών ανταγωνισμών κι αντεκδικήσεων ανάμεσα σε εργατικούς μα άξεστους κι αδίστακτους νεόπλουτους, και τεμπέληδες, ασπόνδυλους αριστοκράτες, ανίκανους να επιβιώσουν στη νέα τάξη πραγματών.
Οι ήρωες του Πλατόνοφ δεν έχουν τίποτα το ηρωικό, υπό την έννοια ότι στις μάχες που δίνουν σύντομα υπαναχωρούν ηττημένοι από την αδράνεια που προκαλεί η αίσθηση απουσίας νοήματος.
Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, το φλερτ, τα τυχερά παιχνίδια, η ονειροπώληση και η ανταλλαγή πειραγμάτων και χωρατών -με άλλα λόγια το ροκάνισμα του χρόνου και όχι η αξιοποίησή του, με αποτέλεσμα σπάνια να συμβαίνει κάτι πρωτότυπο και δημιουργικό- οδηγούν στην σταδιακή απώλεια του εαυτού και στην μηχανική επανάληψη πράξεων που διατηρούν τους πρωταγωνιστές εγκλωβισμένους σε μια πλαστή όσο κι εύθραυστη πραγματικότητα.
Αυτή η ευθραυστότητα αποδίδεται άριστα με το σκηνικό της Αλεξίας Θεοδωράκη και τους φωτισμούς της Ελίζας Αλεξανδροπούλου. Οι καρέκλες και οι πολυθρόνες που αιωρούνται κρεμασμένες από αλυσίδες κάτω από πολυελαίους, «κομματιάζουν» την σκηνή σε πολλά τμήματα, συμβολίζοντας τόσο την φθίνουσα λάμψη της άρχουσας τάξης και το ευμετάβλητο των συναισθημάτων των πρωταγωνιστών, όσο και την προσωρινότητα της ύπαρξης. Κανένα σημείο της σκηνής δεν μένει ανεκμετάλλευτο.
Οι ηθοποιοί δένουν εξαιρετικά ως σύνολο με δυναμικές, τολμηρές ερμηνείες που κρατούν σε εγρήγορση το κοινό ως την τελευταία στιγμή. Ο Παναγιώτης Σούλης στον ρόλο του γοητευτικού, αυτοκαταστροφικού Πλατόνοφ και η Φαίη Τζήμα ως ευαίσθητη, παραπλανημένη Σοφία, σωματοποιούν με επιτυχία δύο μεγάλα τσεχωφικά πρότυπα, χωρίς να καταφεύγουν στην γραφικότητα.
Η μοντέρνα, ευφυής σκηνοθετική ματιά του Ένκε Φεζολλάρι οδηγεί στη δημιουργία μιας πλούσιας σε στοχασμό και συγκίνηση αισθητικής εμπειρίας που προσαρμόζει με ευστοχία και επικοινωνεί με αμεσότητα τον διαχρονικό λόγο του Τσέχωφ στο σύγχρονο κοινό.
Η μόνη μου ένσταση είναι ότι κάποιες στιγμές η ένταση των φωνών κάποιων ηθοποιών ήταν υπερβολική, ένα φαινόμενο που τις τελευταίες δεκαετίες οι θεατές έχουμε συνδέσει με έργα επιθεώρησης μάλλον παρά με θέατρο πρόζας. Τα χορευτικά διαλείμματα, πάντως, ενδεικτικά της κυκλοθυμικότητας που βιώνουν οι ήρωες, σαν σφήνες ιλαρότητας αποσυμπιέζουν την ένταση που από την αρχή της παράστασης καταλαμβάνει τους θεατές, επιτρέποντάς τους να προσηλωθούν και πάλι στην εξέλιξη της ιστορίας.
Η μοντέρνα, ευφυής σκηνοθετική ματιά του Ένκε Φεζολλάρι οδηγεί στη δημιουργία μιας πλούσιας σε στοχασμό και συγκίνηση αισθητικής εμπειρίας που προσαρμόζει με ευστοχία και επικοινωνεί με αμεσότητα τον διαχρονικό λόγο του Τσέχωφ στο σύγχρονο κοινό. Μία παράσταση που κάθε θεατρόφιλος αξίζει να δει.
Ας σημειώσω, τέλος, ότι ο Πλατόνοφ, προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία για να γνωρίσετε έναν ιδιαίτερο καλλιτεχνικό πολυχώρο, που αναδύθηκε στην καρδιά της βιομηχανικής ερήμου του Ελαιώνα, σε μικρή απόσταση από το πολύβουο Γκάζι.
* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας και Δρ Ψυχολογίας.
Info
Μετάφραση: Μαρία Σκαφτούρα
Σκηνοθεσία: Ενκε Φεζολλάρι
Σκηνικά – Κοστούμια: Αλεξία Θεοδωράκη
Δραματολόγος: Νάταλι Μηνιώτη
Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Μουσική Επιμέλεια: Ενκε Φεζολλάρι
Φωτογραφίες-Video: Αθηνά Λιάσκου
Βοηθ. Σκηνοθέτη: Μαριάνθη Γραμματικού
Βοηθ. Παραγωγής: Στεφανία Βλάχου
Παίζουν (με αλφαβητική σειρά):
Νίκος Αναστασόπουλος, Ελεονώρα Αντωνιάδου, Μαρίνα Κανελλοπούλου, Χρυσοβαλάντης Κωστόπουλος, Γιάννης Παπαιωάννου, Ιάσονας Παπαματθαίου, Μαρία Σκαφτούρα, Νεκτάριος Σμυρνάκης, Παναγιώτης Σούλης, Φαίη Τζήμα, Στέλιος Τυριακίδης
Παρασκευή - Σάββατο 21:00 & Κυριακή στις 19:00
Εισιτήρια €12, €8 (μειωμένο), €5 (ατέλειες/ανέργων)
