«Hystory» της Πατρίσιας Απέργη (κριτική) – Για την απόλυτη αρμονία Γυναίκας και Φύσης

Ενταγμένο στην πλατφόρμα Grape (the Greek Agora of Performance) είδα, στην Πειραιώς 260, το χορογραφικό έργο της Πατρίσιας Απέργη «Hystory», σε έξοχη δραματουργία Roberto Fratini Serafide. Πρόκειται για μια χορογραφία πέντε γυναικών, που ερμηνεύουν κάθε μικροσυμβάν σχετικό με τη διαδρομή μιας γυναικείας συντροφιάς: τόσο στο τοπίο του ονείρου, όσο και στη συνάφειά τους με την καθημερινότητα.

«Υστέρα, υστερία, Ιστορία, παραβάσεις, λοξοδρομήσεις, εγγραφές, συμβάντα, διεκδικήσεις, ταυτότητες, όνειρα, αποτυπώματα»: αυτό το λεξιλόγιο χρησιμοποιεί η Πατρίσια Απέργη για να περιγράψει τον θεματικό άξονα της δημιουργίας της, που νοερά συνδέεται με την παράσταση «Planites» (2012), τώρα μέσα από τη ματιά και τη δυναμική των γυναικών.

Η ιστορία της οιονεί «υστερίας»

Η παράσταση είναι εμπνευσμένη από την πεπλανημένη παλαιότερη πεποίθηση πως η μήτρα μπορούσε να «περιπλανιέται» στο γυναικείο σώμα, προκαλώντας προβλήματα δύσπνοιας, συναισθηματικές εκρήξεις και κρίσεις, αστάθεια. Ο μύθος της «πλανώμενης μήτρας», ως χαρακτηριστικό αντιφεμινιστικό μοτίβο, εδώ αποκαθίσταται, καθώς η ομάδα των πέντε κοριτσιών στρέφεται στο έδαφος, στον τόπο, στη βλάστηση, στην ενσωμάτωση με το άλλο πρόσωπο – αυτό που έκανε και το cast των πέντε ανδρών ερμηνευτών στους «Planites» και το μεικτό cast των «U(r)topias». Στο «Hystory» οι περιπλανώμενες/«πλάνητες» δεν είναι παρά γυναίκες που βαδίζουν αποφασιστικά στην αρχή, με χάρη και με ατζαμοσύνη, γυναίκες που ενσωματώνονται ή παραπέφτουν, βρίσκουν τον δρόμο τους ή παραπλανώνται, που σκύβουν το κεφάλι ή που επαναστατούν, πληγώνονται, πεθαίνουν και ανασταίνονται, αποδέχονται τις προσωπικές τους ήττες μετουσιώνοντάς τες σε δύναμη, ενώ πλαισιώνονται από την υπέροχη μουσική του Βασίλη Μαντζούκη. Είναι «άτακτες, πολύπλοκες και αμετανόητα ζωντανές», και αυτήν την πολυπλοκότητα και το παιχνιδιάρικο πνεύμα της αντίστασης, της αντίρρησης και της σκανταλιάς θέλει να αναδείξει η παράσταση, που ξεκινά από έντονο βάδισμα για να εξελιχθεί σε πιο λυρική κινησιολογία (λίκνισμα γοφών, έντονη θηλυκότητα) και, στο τέλος, να επανέλθει στο επίμονο, μαχητικό tempo της αρχής.

© Tassos Vrettos

Τους κινητικούς κώδικες της Απέργη διέπει σταθερά το μοτίβο της ένστασης και της επανάστασης (βλέπε το project «Prometheus and the rebels of today» με την Compagnia EgriBiancoDanza, το 2017), μέσα από τη σύνθεση street dance, parcours, κανονικού βαδίσματος, μπαλέτου, latin και σύγχρονου χορού. Ξεκινώντας από κάποιες μυθολογικές/βλαστικές ρίζες, η χορογράφος έρχεται στο νέο της έργο να αγγίξει τις σύγχρονες ανάγκες και ανησυχίες, όχι μόνο των γυναικών, αλλά όλων των ανθρώπων που αρνούνται να ενταχθούν στα κλισέ που τους επιβάλλονται. Το κείμενο με τα απανωτά «θέλω» είναι ένα μανιφέστο αντίστασης στις καθιερωμένες, στερεοτυπικές εικόνες για το θηλυκό γένος.

Γεννιέται από τη γη, επιστρέφει στη γη

Τη θεμελιώδη, γενεσιουργό σχέση του γυναικείου στοιχείου με τη φύση και τη γη την αποδίδει το έξοχο σκηνικό της Ευαγγελίας Θεριανού: αυτό περιλαμβάνει έναν τεράστιο χλοοτάπητα «ταρτάν» με εμφυτευμένες ρίζες λουλουδιών και αγριόχορτων, τον οποίο διασχίζει ένα ρομαντικό, πλακόστρωτο μονοπάτι. Η χορογραφία ξεκινά σε έναν μικρό λοφίσκο, όπου μια γυναίκα έχει απλώσει την τεράστια (σαν της Ραπουντζέλ) ξανθιά κόμη της, ενοποιημένη σαν θύσανο σταχυών με το έδαφος, συνεχίζεται παράλληλα και κάθετα προς τον χλοοτάπητα και τελειώνει με άπλωμα της κόμης, και πάλι, στο έδαφος. Το τοπίο που παράγεται αλλάζει διαρκώς και σταθερά παραπέμπει σε μια μορφή «Αρκαδίας» – ένα ειδυλλιακό τοπίο που, παρά τον ονειρικό του χαρακτήρα, αποσυντίθεται και αποκαλύπτει τα υλικά του στο τέλος, όταν ξηλώνεται στην άκρη. Τα κοστούμια της Αλέγιας Παπαγεωργίου είναι πολύχρωμα, αισθησιακά, και συνοδεύονται από μποτάκια μεγάλου μεγέθους που δίνουν την αίσθηση του πολέμου, μιαν αίσθηση μαιναδική αλλά και λίγο μεταμοντέρνα, σαν να αναδύονται από φουτουριστική ταινία τύπου «Mad Max». Η εναλλαγή «θερμών» και «ψυχρών» φωτισμών από τον Νίκο Βλασόπουλο συνοδεύει σαν σχόλιο την κάθε επιμέρους σκηνή, υπογραμμίζοντας μια ποιητική σύνθεση που περιλαμβάνει κυρίως αντιθέσεις, ηρεμία, βία και επανάληψη του αγώνα για διαφοροποίηση: γι’ αυτό και οι πέντε γυναικείοι χαρακτήρες που φιλοτεχνεί είναι απόλυτα εξατομικευμένοι.

Η κυρία Απέργη έχει συνεργαστεί με εξαιρετικούς χορευτές: τη Σεβαστή Ζαφείρα, τον Άγγελο Αποστολίδη-Ισαάκ, τον Γιάννη Οικονομίδη, τον Κώστα Phoenix, τη Σοφία Πουχτού, τον Χάρη Χατζηανδρέου και τον Ηλία Χατζηγεωργίου, την Ελεάνα Ζώη, τον Andrea Givanovitch, την Caterina Politi, τη Μελίνα Σοφοκλέους, την Εύα Γεωργιτσοπούλου, τον Alex Gotch, τη Λαμπρινή Γκόλια, τον Ραφαήλ Μπουμπουτσερόπουλο, τον Νώντα Δαμόπουλο, τη Χαρά Κότσαλη, τον Γιώργο Μιχελάκη, την Ιωάννα Παρασκευοπούλου, τον Κωνσταντίνο Παπανικολάου, τον Κωνσταντίνο Ρίζο, τον Δημόκριτο Σηφάκη, τον Γιάννη Εμμανουηλίδη, τη Μαρω Μαρμαρινού, τη Τζωρτζίνα Κακουδάκη, τον Dirk Polak, τη Melia Kreiling. Στο «Hystory» ερμηνεύουν και οι Εβίνη Παντελάκη, Μυρτώ Στολίδη, Μαριάνα Τζούδα και Νεφέλη Καφενταράκη, ενώ η Ελεάνα Ζώη και η Caterina Politi παραμένουν σταθερές συνεργάτριές της.

Πορεία και δουλειές της Πατρίσιας Απέργη

Η Απέργη σπούδασε χορό στη σχολή της Νίκης Κονταξάκη και στο Université de Nice Sophia-Antipolis στη Γαλλία και χορογραφία στο Middlesex University στο Λονδίνο, ενώ είναι απόφοιτος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ. Στην περίοδο 2013-2014 ήταν modul-dance artist του EDΝ, το 2016-2017 associate artist του Maison de la danse της Λυών, το 2017 φιλοξενούμενη χορογράφος της EgriBiancoDanza (Τορίνο) και το 2018 χορογράφησε την εικαστική εγκατάσταση Τhe primary fact του εικαστικού καλλιτέχνη Hikaru Fujii στο 5ο Fast Forward Festival της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση και το έργο «Πολήττες revisited» στο πλαίσιο του Λυκείου Επιδαύρου, στο φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Το 2019 προσκλήθηκε ως μέντορας στο KLUB ZAK στο Γκντανσκ της Πολωνίας και ως χορογράφος από την ομάδα Aterballetto, στο πλαίσιο του προγράμματος Agora project, στο Ρέτζιο Εμίλια της Ιταλίας. Το 2021 χορογράφησε το έργο «National adulthood» με το μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και το 2022 το έργο «Newtopia» με την ομάδα Bodhi dance company στο Salzburg της Αυστρίας και τον «Ριγκολέττο» της Ευαγγελάτου, στο Ηρώδειο (Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου). Μεταξύ 2020 και 2022 ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και το 2008 διετέλεσε μέλος του διεθνούς φεστιβάλ ανερχόμενων καλλιτεχνών International Festival of Emerging Artists.

© Tassos Vrettos

Διδάσκει χορό και θέατρο στη Λεόντειο Σχολή Αθηνών, ενώ μεταξύ 2016 και 2020 δίδαξε χορογραφία στην ανώτερη επαγγελματική σχολή χορού Άννα Πέτροβα–Μάρω Μαρμαρινού. Επίσης, έχει διδάξει αυτοσχεδιασμό-χορογραφία στο Dance Cultural Centre στο πλαίσιο των Arc for Dance Festival, καθώς και το πρόγραμμα χορού για τους 65 άνω στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση (2013-2020). Το 2021 ίδρυσε, σε συνεργασία με το πρόγραμμα «2023 Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», την πρώτη Ακαδημία Χορογραφίας στην Ελλάδα. Το 2006 ίδρυσε την ομάδα «Αερίτες», οι παραστάσεις των οποίων (2008: «Anorexia socialis», 2009: «Apo lost και d.opa! (dopamines of post-Athenians)», «Ferry tales» και «Manifest of the other», 2012: «Era povera», 2014: «TANZheimer», 2017: «Cementary» και «Prometheus and the rebels of today», 2018: «Πολήττες», 2020: «Hero», 2021: «U(R)topias», 2022: «Newtopia», 2023: «Planites» και «Ο οίκος της ταραχής») έχουν ταξιδέψει στο Μιλάνο, στο Ρέτζιο Εμίλια, στο Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου, στο Λουνβιντσχάφεν, στο Μπάντεν, στη Λυών, στη Βαρκελώνη, στη Μασσαλία, στην Παλαιστίνη, στη Ζυρίχη, στο Δουβλίνο, στη Δρέσδη, στην Τουλόν, στο Σιμπίου, στο Τορίνο, στο Γκιμαράες, στο Παρίσι, στη Λειψία, στη Λυόν, στη Λεμεσό, στο Ντίσελντορφ, στην Αβινιόν, στην Αθήνα και στην Ελευσίνα, στο Φεστιβάλ Καλαμάτας, στη Θεσσαλονίκη, στο Δυρράχιο, στη Λιουμπλιάνα, στη Φρανκφούρτη, στο Λονδίνο, στο Zάγκρεμπ, στα Σκόπια, στην Οχρίδα, στην Αλεξάνδρεια και στο Κάιρο.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός, συγγραφέας και κριτικός θεάτρου και χορού.

Συντελεστές 
Σύλληψη/Χορογραφία: Πατρίσια Απέργη
Δραματουργία: Roberto Fratini Serafide
Σκηνικά: Ευαγγελία Θεριανού
Κοστούμια: Αλέγια Παπαγεωργίου
Μουσική: Βασίλης Μαντζούκης
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Χορεύουν: Ελεάννα Ζώη, Caterina Politi, Εβίνη Παντελάκη, Μυρτώ Στολίδη, Μαριάνα Τζούδα | Αντικαταστάτρια ερμηνεύτρια: Νεφέλη Καφενταράκη