«Φαύστα» του Μποστ στο Μέγαρο Μουσικής – Καυτηριάζοντας τον μικροαστισμό

Η ιδιόρρυθμη, σουρεαλιστική «Φαύστα» του Μποστ που τόσο αγαπήσαμε ανεβαίνει, σε εξαίρετη σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και μουσική Θέμη Καραμουρατίδη στο Υποσκήνιο Β΄ της Αίθουσας Αλεξάνδρα Τριάντη, σε παραγωγή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.

Στον ρόλο της Φαύστας η εκπληκτική Τζίνη Παπαδοπούλου. Μαζί της οι ηθοποιοί: Μαριάνθη: Βασιλική Δέλιου, Γιάννης: Πέτρος Σκαρμέας, Ελένη, κος Ιατρού: Χρήστος Σταθούσης, Κος Ιατρού: Βασίλης Αθανασόπουλος, Ριτσάκι: Θαλασσινή Βοσταντζόγλου, Νέος (υιός Ιατρού): Γιάννης Σιάμπαλιας. Στη φωνή του Μποστ ακούγεται ο Θάνος Λέκκας.

Το Ριτσάκι μυρρρίζει ψάρι

Το Ριτσάκι, την τετράχρονη κόρη της Φαύστας και του Γιάννη, την έχει καταπιεί ένα τεράστιο ψάρι. Μετά από χρόνια, όταν ο πατέρας της ψαρεύει το κήτος, βρίσκει στην κοιλιά του το (ενήλικο πλέον) Ριτσάκι.

«περιχαρής γηρίζει,
μεγάλον ιχθήν προσκομίζει.
Η σήζηγός του χαίρει
κε τον σκίζη με μαχαίρει.
Κάνει τα σπλάχνα να βγάλη,
μια νέα ξεπροβάλει.
-Ποια είσθε; της λέγουν,
ενώ ανφότεροι κλέγουν»

Το άρτι επανανακαλυφθέν Ριτσάκι είναι τυλιγμένο σε φύκια και, βεβαίως, έχει γυρίσει τις θάλασσες του κόσμου κι έχει αποκτήσει θαυμάσιες εμπειρίες, παρακολουθώντας εξωτικές χώρες, ήθη και έθιμα μέσα από το φινιστρίνι του κήτους που την είχε καταπιεί, ως άλλος Ιωνάς. Η χάρη της έχει φτάσει έως και στις Ινδίες, όπου:

«Πάρα πολλαί ασθένειαι το πλήθος το μαστίζουν
Φορούν μακροσκελείς χιτών και ρύζι συνηθίζουν»

Τέλος (κι αυτό είναι το εξωφρενικότερο όλων), το Ριτσάκι, όσο και αν πλυθεί, διατηρεί αμείωτο το άρωμα... ψαριού. Αυτός είναι και ο σπαρταριστός λόγος για τον οποίον, αυτήν τη φορά, θα το καταβροχθίσουν οι γάτες! Το ζεύγος Ιατρού, του οποίου ο περίεργος γιος είχε μια παρόμοια εμπειρία και ως εκ τούτου τον προξενεύουν στο Ριτσάκι, φεύγει απογοητευμένο. Το έργο, μεταξύ άλλων, έχει και ηθικόν δίδαγμα:

«Κι ακόμα και το δράμα αυτό μας εξηγεί πως ότι
Η καλυτέρα αρετή είνε η καθαριότη.
Ο νέος οπού οχθρεύεται σαπούνι για να πιάσει
θα είναι το λιγώτερο τους φίλους του να χάσει.
Κι η κόρη που δεν λούζεται και που δεν πλένει πλάτες
την χάνουν οι γονέοι της και τηνε τρώνε γάτες!»

Καυτηριάζοντας τον μικροαστισμό

Η δηθενιά και ο μικροαστισμός σε όλο τους το μεγαλείο σατιρίζονται από το έμμετρο αυτό ποίημα του Μέντη Μποσταντζόγλου: πομπώδης, λογολάγνος καθαρεύουσα που χρησιμοποιείται εσφαλμένα (με σολοικισμούς και μεταθέσεις γενών, αριθμών και πτώσεων) είναι το υφολογικό του γνώρισμα, με διάθεση σαρκασμού της προσποιητής δραματικότητας. Ο ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος. Η γλαφυρή εικονοπλασία με τις συνεχείς επαναλήψεις και την αδολεσχία που φλερτάρει με το θέατρο του Παραλόγου. Τέλος –το κυριότερο– η ανορθογραφία, παρωδία του διδακτικού θεάτρου του 19ου αιώνα και καυστικός υπαινιγμός για την ημιμάθεια και τον νεοπλουτισμό, για την ψευτιά της κατεστημένης κουλτούρας.

Ο θίασος σφιχτοδεμένος, με τη Τζίνη Παπαδόπουλου να κρατά τα ηνία της ερμηνείας με ξεκαρδιστική ατάκα, σιωπές και εκπληκτικό χιούμορ.

Ο θίασος σφιχτοδεμένος, με τη Τζίνη Παπαδόπουλου να κρατά τα ηνία της ερμηνείας με ξεκαρδιστική ατάκα, σιωπές και εκπληκτικό χιούμορ. Ο Πέτρος Σκαρμέας στέκει ισάξιος στο πλευρό της, παρωδώντας το πένθος. Η Θαλασσινή Βοσταντζόγλου, μεγαλόσωμη, σκόπιμα αδέξια, με στόμα «ροφού», άξια διάδοχος όσων ερμήνευσαν το Ριτσάκι στο παρελθόν (με κορυφαίο τον Κωνσταντίνο Τζούμα), ενώ το αλλόκοτο, queer ζεύγος ιατρού με τον απροσάρμοστο γιο αποδίδεται θαυμάσια από το τρίο των Βασίλη Αθανασόπουλου, Χρήστου Σταθούση και Γιάννη Σιάμπαλια. Στον ρόλο της Μαριάνθης πολύ καλή η Βασιλική Δέλιου. Η παράσταση διακρίνεται για τον άψογο ρυθμό της, για την ακρίβεια στην εκτέλεση των μουσικών μερών, με αφαιρετικά (κονστρουκτιβιστικά) σκηνικά που ταιριάζουν στη σχηματοποίηση του Μποστ και με εξωφρενικά κοστούμια της Ελίνας Δράκου. Ο κύριος Πυργιέρης έστησε μια θαυμάσια παράσταση.

^＊Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.