«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf και η Ιωάννα Παρασκευοπούλου πλαισιώνουν την Ερμίρα Γκόρο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, υπηρετώντας το concept “TELOS”: η ετυμολογική πολυσημαντότητα της λέξης εμπεριέχει, πέραν της έννοιας της οριστικής λήξης, και την έννοια της στοχοθεσίας του καλλιτέχνη.

Mε τον Hannes Langolf η Γκόρο έχει συνεργαστεί επί σειρά ετών, με κοινό στόχο τη διερεύνηση του αδιόρατου χώρου μεταξύ κυριολεξίας και μεταφοράς και αναδεικνύοντας πλαστικά τις εσωτερικές συγκρούσεις του ατόμου και το ανοικτό του αίτημα για χαρά και απελευθέρωση. Στην προβληματική της κοινής τους δουλειάς εντασσόταν η μελέτη του άγχους που αντιμετωπίζει ο καλλιτέχνης μπροστά στην προϊούσα κοινωνική απομόνωση.

Ορθιοι οι θεατές 

Eίναι χαρακτηριστικό το ξεκίνημα της παράστασης "Telos", με το κοινό να παρακολουθεί όρθιο, επί ένα τέταρτο της ώρας, τις ελάχιστες μετακινήσεις της Maria Hassabi στον χώρο: η αίσθηση του "τέλους" είναι ήδη κυρίαρχη, καθώς οι μεταβάσεις από την κίνηση στην απόλυτη ακινησία γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτες. Οι περφόρμανς αυτού του τύπου γίνονται, συνήθως, σε ασύλληπτους χώρους σημαντικών δομών, όπως το ΜΟΜΑ της Νέας Υόρκης, οπότε η συμμετοχή του κόσμου σ'αυτές είναι δομικό τους στοιχείο. 

Στη συνέχεια, το κοινό παίρνει τις θέσεις του στον χώρο "Β" της Πειραιώς 260, όπου παρακολουθεί μια σύνθεση από το "τέλος" πολλών διαφορετικών χορογραφιών της Ερμίρα Γκόρο. Θέμα της χορογραφίας "After party", με μεγάλη δόση χιούμορ και αυτοσαρκασμού, είναι η κρίση της μέσης ηλικίας, μαζί με τις συνειδητοποιήσεις που επιφέρει ο χρόνος: "Για κάθε ρυτίδα υπάρχει ένας πόνος", και "Είναι τόσο μεγαλη η διαφορά ανάμεσα σ'αυτό που ονειρεύεσαι και σ'αυτο που υπάρχει στ'αλήθεια, έτσι δεν είναι;".

Υπό αίρεση 

Αυτοϋπονομευόμενη, η καλλιτέχνις θέτει υπό αίρεσιν το ίδιο της το έργο: "Δεν με θεωρείτε αστεία/ έχω αλλάξει, έτσι δεν είναι;/βαριέμαι ακόμη και τα κόλπα μου/στα περισσότερα που κάνω προσποιούμαι/για ποιον λόγο;/περιμένω να περάσει ο χρόνος, περιμένω να έρθει η νύχτα...". Το σώμα της χορεύτριας μπορεί να μην αντέχει να χρησιμοποιηθεί όπως παλιά, ωστόσο ως καλλιτέχνης οφείλει να εφεύρει νέους τρόπους- και ως εκ τούτου να προσδώσει διαφορετική ουσία στην κίνησή της. Στη διάρκεια της σύνθετης αυτής performance, υπάρχει η άδηλη, εκτός σκηνής, παρουσία των φωτιστών και των ανθρώπων της κονσόλας, προς τους οποίους δεν παύει να απευθύνεται, καταργώντας το όριο μεταξύ σκηνής και κοινού. Επίσης, σημαντική είναι η χρήση του νερού, η επιστράτευση της γυμνότητας και η θέσπιση ενός "μεταφυσικού" διαδρόμου "μετάβασης" από τη μία κατάσταση στην άλλη.

Θέμα της "Δίψας" (είχε παρουσιαστεί σε μουσική Σταύρου Γασπαράτου) είναι ο ακατασίγαστος πόθος για γνησιότητα στις σχέσεις: "Θέλεις να το προσπαθήσω ξανά, να αρχίσω πάλι;/Ξενυχτάς όλο το βράδυ, κουράζεσαι, αρρωσταίνεις, πηγαίνεις στον γιατρό, η καρδιά σου ραγίζει, βρίσκεις κάποιον άλλο. /τα ίδια και τα ίδια./ είναι σαν να παίζουμε θέατρο, ξέρετε...απλώς έχει πλάκα".

Με έναν φωτεινό προβολέα σε μια στρογγυλή κόκκινη επιφάνεια στη μέση της σκηνής, η καλλιτέχνις εκτίθεται στο κοινό, επιχειρώντας να αποσπάσει τα στοιχεία ουσίας που έχουν τα δυο-τρία λόγια του ρολου της και να προβάλει τη γνήσια εκδοχή του εαυτού της.

Με έναν φωτεινό προβολέα σε μια στρογγυλή κόκκινη επιφάνεια στη μέση της σκηνής, η καλλιτέχνις εκτίθεται στο κοινό, επιχειρώντας να αποσπάσει τα στοιχεία ουσίας που έχουν τα δυο-τρία λόγια του ρολου της και να προβάλει τη γνήσια εκδοχή του εαυτού της. Αυτή η διαδικασία προσκρούει στη ζοφερή πραγματικότητα: "Με συγχωρείτε, είμαι μια πολύ ανόητη γυναίκα, τι ντροπή!/είναι μόνο που θέλω να με αγαπούν!". Οι κριτικοί χορού έχουν επισημάνει στη δουλειά της Γκόρο την προσπάθειά της να ανιχνεύσει τη σωματική μνήμη που ενυπάρχει σε κάθε αυθεντική τελετουργία της ανθρώπινης ζωής. Να εντοπίσει τα στοιχεία που επιβιώνουν απ'αυτήν την τελετουργία. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της χορογραφίας "Quiet Voice" και της χορογραφίας "Sirens"- που διερευνά την έννοια του φύλου: "Δεν σε νοιάζουν οι προσωπικές σχέσεις, η αγάπη, το σεξ, η στοργή.../ Δεν είσαι γυναίκα έτσι κι αλλιώς!/ή μάλλον όχι, είσαι μια όμορφη γυναίκα, ναι, είσαι! Αστειευόμουν!".

Η αμεσότητα της Γκόρο

Η αμεσότητα που διακρίνει την Ερμίρα Γκόρο, ο τρόπος με τον οποίο "μεταμφιέζεται" σε κάποιαν άλλη (μια καλλιτέχνιδα που παίρνει εσκεμμένα στάσεις "αποθέωσης" κι αμέσως μετά τις υπονομεύει αυτοσαρκαζόμενη) μαρτυρά την πρόθεση μεγαλύτερης επικοινωνιακής αποτελεσματικότητας: "Σηκώστε την αυλαία τώρα αμέσως!/Πρέπει να πιω ένα ποτήρι νερό!/ Μπορούμε να ανάψουμε τα φώτα, να χορέψουμε, να...αν έχουμε ανάγκη το άγγιγμα, μπορούμε να αγγιζόμαστε!/αν δεν το προβάρουμε, δεν θα το καταφέρουμε!/Ευχαριστούμε για την υπομονή, είχαμε ένα μικρό πρόβλημα στα παρασκήνια και η αυλαία θα ανέβει σε ένα λεπτό!" Έτσι, καταργώντας λεκτικά τη σύμβαση/όριο ανάμεσα στην ίδια και το κοινό, προβαίνει σε τολμηρές, αποκαλυπτικές δηλώσεις σχετικά με τους όρους αυτής της σύμβασης, που απαρεγκλίτως οδηγούν σε μιαν αίσθηση ολοκλήρωσης, δηλαδή "τέλους".

Η Ερμίρα Γκόρο, αφού αποφοίτησε, το 1998, από την Κ.Σ.Ο.Τ., με υποτροφίες του Ι.Κ.Υ. και του Ιδρύματος Κούλας Πράτσικα συνέχισε τις σπουδές της σύγχρονου χορού (contact improvisation) στη Νέα Υόρκη, διατηρώντας τη συνεργασία της, στην Ελλάδα, με τη Τζένη Αργυρίου (μαζί συμμετείχαν στη Μπιεννάλε 2003). Στη Ν. Υόρκη ήρθε σε επαφή με την ομάδα της Τρίσα Μπράουν και με πολλούς Έλληνες χορευτές που σπούδαζαν τότε εκεί. Στο έργο "Risk" (στα πλαίσια του "Plan B" και για λογαριασμό της ΕΛΣ) δούλεψε στενά με τη συνθέτρια Δήμητρα Τρυπάνη.

Εργάστηκε, επίσης, ως βοηθός του Παπαϊωάννου στις τελετές έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών της Αθήνας, το 2004. Υπήρξε μέλος των DV8 Physical Theatre και υποψήφια για το βραβείο εξαιρετικής ερμηνεύτριας στα Βραβεία Χορού και Περφόρμανς της Νέας Υόρκης «Bessie». Έργα της έχουν παρουσιαστεί στα νεοϋορκέζικα Judson Church και Joyce SoHo, καθώς και σε σημαντικούς εγχώριους οργανισμούς, όπως το Κέντρο Πολιτισμού "Ελληνικός Κόσμος" του Ιδρύματος Μείζονος Πολιτισμού, τα θέατρα Χώρα και Σημείο, το Μουσείο Μπενάκη, το Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση κ.ά. Το 2019 υπήρξε μέλος της επιτροπής αξιολόγησης του Προγράμματος Υποστήριξης Καλλιτεχνών Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος της ARTWORKS. To 2022 ήταν υποψήφια για το βραβείο “Εξαιρετικής Ερμηνεύτριας” στα The Bessies, τα Βραβεία Χορού και Παράστασης της Νέας Υόρκης.

Η DV8 Physical Theatre (ή Dance and Video 8) ήταν εταιρεία σωματικού θεάτρου με έδρα το Artsadmin του Λονδίνου, που ιδρύθηκε επίσημα το 1986 από τους Lloyd Newson (1986–2015), Michelle Richecoeur (1986–1988) και Nigel Charnock (1986–1989, 1992). Η Ερμίρα Γκόρο συνεργάστηκε με τον Νιούσον (2007- 2016) σε ρόλο ερμηνεύτριας, καθηγήτριας και Research and Development/Choreography assistant. Το DV8 έληξε επίσημα τον Απρίλιο του 2022 όταν ο Lloyd Newson ανακοίνωσε την αποχώρησή του μέσω της ιστοσελίδας της εταιρείας. Το έργο του DV8 χαρακτηριζόταν από την επιθυμία να μεταδώσει με σαφήνεια ιδέες και συναισθήματα, με έμφαση σε κοινωνικοπολιτικά ζητήματα, αμφισβητώντας τους περιορισμούς του χορού και ενσωματώνοντας στοιχεία θεάτρου, χορού, κινηματογράφου και, σταδιακά, όλο και περισσότερων κειμένων.

Συντελεστές

Σύλληψη – Ιδέα – Ερμηνεία: Ερμίρα Γκόρο
Χορογράφοι: Maria Hassabi, Hannes Langolf, Ιωάννα Παρασκευοπούλου, Ερμίρα Γκόρο
Μουσική: Αλίκη Λευθεριώτη
Μουσική σύνθεση για τη χορογραφία της Maria Hassabi: Jeph Vanger
Κοστούμια – Σκηνικός χώρος: Βένια Πολυχρονάκη
Φωτισμοί: Βαγγέλης Μούντριχας
Βοηθός χορογράφων: Μάρθα Πασακοπούλου
Εκτέλεση παραγωγής: Βίκυ Μπαρμπόκα
Με την ευγενική υποστήριξη του Jeff Garner
Παραγωγή: Removement