Magika vounna 1

Είδαμε την παράσταση «Μαγικά βουνά», στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, από τους elephas tiliensis. «Το σκηνικό αναπαριστά ένα δάσος στο χωριό Βουλγαρέλι της Πίνδου και θυμίζει έντονα τις φωτογραφικές μαρτυρίες του σπουδαίου Κώστα Μπαλάφα ή του Τάκη Τλούπα».

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το καλοκαίρι του 2023 ο Δημήτρης Αγαρτζίδης είχε πραγματοποιήσει την έρευνα Βλάχικα παραμύθια και τραγούδια στο ορεινό Αμπελοχώρι της Πίνδου: μια σειρά δράσεων με στόχο τη δημιουργία συλλογικής εμπειρίας και την ψηφιακή αποτύπωση παραμυθιών και τραγουδιών στο βλάχικο γλωσσικό ιδίωμα. Φέτος, σε συνεργασία με τη Δέσποινα Αναστασόγλου διοργάνωσε εργαστήρια στο Αμπελοχώρι για την ομάδα «απλού θεάτρου» elephas tiliensis, ανανεώνοντας το ρεπερτόριό της με υλικό από το Θέατρο του Βουνού, δραματοποιώντας και ανεβάζοντας κάποια μονόπρακτα του Γιώργου Κοτζιούλα υπό τον τίτλο Μαγικά Βουνά, στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Μια παράσταση που προπαγανδίζει την ισότητα

Έρευνα θεατρολογική και ιστορικοπολιτική έδωσε ως καρπούς τη μουσική της παράστασης που συνθέτει ο Χρίστος Θεοδώρου, περιλαμβάνοντας αντάρτικα, δημοτικά και ελαφρά τραγούδια της εποχής, όπως και μια μεταφρασμένη στα Ελληνικά σερενάτα του Σούμπερτ. Το σκηνικό αναπαριστά ένα δάσος στο χωριό Βουλγαρέλι της Πίνδου και θυμίζει έντονα τις φωτογραφικές μαρτυρίες του σπουδαίου Κώστα Μπαλάφα ή του Τάκη Τλούπα. Η ενδυματολογική προσέγγιση της Μαγδαληνής Αυγερινού με τις βελέντζες, τα τσεμπέρια, τα καλαθοτάγαρα, τα υφαντά σεντόνια που γίνονται θεατρικοί μπερντέδες, τα σκαμνιά, τις φουστανέλες και τα τσαρούχια, συνθέτουν μιαν αισθητική που επιστρατεύει μνήμες από τον Θεόφιλο: ανακαλεί κανείς τους βασανισμένους τσοπάνηδες που τρέφονται με καλαμποκίσιο ψωμί και τις μαυροντυμένες γυναίκες σε μια άγονη γη που διατηρεί άσβεστη τη φλόγα της Αντίστασης. «Η Ελλάδα σέρνει το χορό, ψηλά, με τους αντάρτες», έγραφε ο Άγγελος Σικελιανός.

Υπάρχει δε συγκεκριμένη προθετικότητα στη σύνδεση της ιστορίας της Αντίστασης με το εθνικοαπελευθερωτικό έπος του ’21 και τον Καραϊσκάκη, στο ίδιο πετρώδες και ιερό σκηνικό.

Η παράσταση, με συγκεκριμένες αναφορές στη μεταξική δικτατορία και στα βασανιστήρια με το ρετσινόλαδο, περνά αντιφασιστικά συνθήματα πάνω στη σκηνή (δεν είναι τυχαία η αναφορά στις επαναστατικές προκηρύξεις «Κάτω ο φασισμός» στο θέατρο ΡΕΞ, τότε που ανέβαιναν οι «Φουσκοθαλασσιές» του Μπόγρη, και που η ΕΑΜίτισσα ηθοποιός Ολυμπία Παπαδούκα σώθηκε από σίγουρα τραβήγματα με τη Γκεστάπο χάρη στην ευστροφία του Βασίλη Λογοθετίδη). Υπάρχει δε συγκεκριμένη προθετικότητα στη σύνδεση της ιστορίας της Αντίστασης με το εθνικοαπελευθερωτικό έπος του ’21 και τον Καραϊσκάκη, στο ίδιο πετρώδες και ιερό σκηνικό.

Η ανθρωπογεωγραφία της Ηπείρου περνά έντονα μέσα από τα κείμενα του Κοτζιούλα, αλλά και από τα κείμενα που συνέθεσε η ομάδα, παράγοντας ένα πολυεπίπεδο θέαμα-παλίμψηστο πολλών εποχών με σταθερή, επαναλαμβανόμενη προβληματική. Επιμελημένη κίνηση, λιτότητα και αρμονία διακρίνουν την παράσταση των elephas tiliensis, που ως ένα σημείο είναι μετωπική, ανοίγοντας το ένα θέατρο μέσα στο άλλο θέατρο. Πηγαία ερμηνεία από τον Δημήτρη Αγαρτζίδη, που απαγγέλλει, τραγουδά και χορεύει σε αγαστή συνεργασία με τον υπόλοιπο θίασο. Πολύ σημαντική η παρουσία του Άρη Λάσκου, που κρατά τη ραχοκοκκαλιά της παράστασης ως ο «κράχτης» του περιφερόμενου θιάσου/μπουλουκιού, αλλά και δίνει τον όλο χιουμοριστικό τόνο στα δρώμενα επί σκηνής. Εντυπωσιακές οι Δέσποινα Αναστασόγλου, Μαρκέλλα Γιαννάτου και Βίκυ Κατσίκα στη χορεία των γυναικών πρωταγωνιστριών, που διαχειρίζονται άψογα και τη δραματική κλιμάκωση του τέλους. 

Magika vounna 2

Από το Θέατρο του Βουνού στο σήμερα

Ο Γιώργος Κοτζιούλας στην Ήπειρο είχε μετατρέψει σε ηθοποιούς τους ίδιους τους αντάρτες και τις αντάρτισσες της VIII μεραρχίας του ΕΛΑΣ. Έγραφε σκετς για τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου ώστε να ψυχαγωγήσει και να εμψυχώσει τους αντάρτες συμπολεμιστές του, κι αυτοί με τη σειρά τους ζήτησαν να δοθεί συνέχεια: τα δεκατέσσερα μονόπρακτα που έγραψε τα ανέλαβε ένας αυτόκλητος θίασος που ονομάστηκε «Λαϊκή Σκηνή» και που απευθύνθηκε σταδιακά όχι μόνο στις παράνομες μονάδες ανταρτών, αλλά και στους γεωργοκτηνοτρόφους των γύρω χωριών της Ηπείρου, με τους βαρείς ορεινούς όγκους και τις δρακολίμνες. Το θέατρο εντάχθηκε, έτσι, στο πρόγραμμα διαφώτισης του λαού που είχε αναλάβει η μάχιμη αριστερά της υπαίθρου με την πρωτοβουλία συγκεκριμένων ομάδων «καθοδήγησης».

Αυτό το θέατρο ως πολιτική πρωτοβουλία ανατέμνει την παθολογία της κοινωνίας συνάπτοντας ανοιχτό διάλογο με το κοινό και προσφέροντας διεξόδους σε τεράστια προβλήματά του, όπως ήταν η αστυνομοκρατία στα χωριά, η πολύ χαμηλή κοινωνική θέση της γυναίκας, η απουσία κινήτρων για αυτοοργάνωση, αυτοδιοίκηση και διεκδίκησης ισοτιμίας, ενώ παράλληλα εξοικειώνει τους αμόρφωτους Έλληνες με το θέατρο, που ποτέ τους δεν το είχαν ξαναδεί ζωντανό. Είναι πολύ σημαντική η θέση που παίρνει η γυναικεία ψήφος σ’αυτήν τη διαδικασία, η αναφορά στην ισοτιμία που, μέσω της τέχνης και της Αντίστασης, κατακτούν οι γυναίκες: «τις αεροτραμπάλιζε ο άνεμος φορτωμένες κι έλυνε τα τσεμπέρια τους κι έπαιρνε τα μαλλιά τους», έγραφε ο Νικηφόρος Βρεττάκος.

Η παράσταση υπογραμμίζει την εκδοχή μιας απάνθρωπης εκτέλεσης που διέταξε ο επικεφαλής της κυβέρνησης του βουνού για ένα μέλος του θιάσου που έσφαξε αυθαίρετα την όρνιθα ενός χωρικού...

Η δραστηριότητα αυτή έληξε άδοξα με τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Οι πρωτοκαπετάνιοι και οι επιτελάρχες τους όφειλαν να παραδώσουν τα όπλα μέσα σε λίγες ώρες. Η παράσταση υπογραμμίζει την εκδοχή μιας απάνθρωπης εκτέλεσης που διέταξε ο επικεφαλής της κυβέρνησης του βουνού για ένα μέλος του θιάσου που έσφαξε αυθαίρετα την όρνιθα ενός χωρικού: το μήνυμα της φημολογούμενης σκληρότητας του Άρη ήταν πως το θέατρο πρέπει να δίνει μόνο το καλό παράδειγμα. Η τελευταία σκηνή με το κομμένο κεφάλι της αγωνίστριας αφήνει μιαν επίγευση φρίκης, που όμως συνοδεύεται και από μιαν ανοιχτή προοπτική προβληματισμού για τη σημερινή κατάντια της Αριστεράς στην Ελλάδα.

Στην άρτια παράσταση των elephas tiliensis αναβιώνει η γνήσια λαϊκή βάση του θεάτρου επί συνόλω, ή, θα μπορούσε κανείς να πει, του στρατευμένου θεάτρου – όπως μεταλαμπαδεύεται στο σήμερα και απευθύνει στο σύγχρονο (υπνώττον) κοινό την ίδια παρότρυνση: «Ξύπνα, ραγιά!».

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.


Κείμενα: Γιώργος Κοτζιούλας και ο θίασος
Σκηνοθεσία – Δραματουργία: Δημήτρης Αγαρτζίδης, Δέσποινα Αναστάσογλου
Σκηνικά – Κοστούμια: Μαγδαληνή Αυγερινού
Σχεδιασμός φωτισμών: Ναυσικά Χριστοδουλάκου
Επιμέλεια κίνησης – τεχνική Alexander: Δέσποινα Αναστάσογλου
Δραματολόγος: Ρόζυ Δούνια
Επιστημονικός σύμβουλος: Παναγιώτης Μιχαλόπουλος
Μουσική, μουσική διδασκαλία: Χρίστος Θεοδώρου
Α’ βοηθός σκηνοθέτη: Ρόζυ Δούνια
Β’ βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Γκιώνη
Βοηθός Σκηνογράφου/Ενδυματολόγου: Νικόλ Οικονομίδη
Παίζουν: Δημήτρης Αγαρτζίδης, Δέσποινα Αναστάσογλου, Μαρκέλλα Γιαννάτου, Άρης Λάσκος, Βίκυ Κατσίκα

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περιμένοντας τον Γκοντό» σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου στη Στέγη (κριτική): Υπαρξιακό παραλήρημα σε μια υπερβατική παράσταση

«Περιμένοντας τον Γκοντό» σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου στη Στέγη (κριτική): Υπαρξιακό παραλήρημα σε μια υπερβατική παράσταση

Για την παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου που ανεβαίνει στην κεντρική σκηνή της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση. Κεντρική εικόνα: © Johanna Weber. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...
«Μάθε με να φεύγω», του Άκη Δήμου,  από τους bijoux de kant

«Μάθε με να φεύγω», του Άκη Δήμου, από τους bijoux de kant

Για την παράσταση της ομάδας bijoux de kant «Μάθε με να φεύγω» σε κείμενο του Άκη Δήμου και σε σκηνοθεσία του Γιάννη Σκουρλέτηβ η οποία θα παρουσιάζεται μέχρι και τις 3 Ιουνίου στο HOOD art space, τον ειδικά διαμορφωμένο για την παράσταση χώρο της Ομάδας, στο κέντρο της Αθήνας.

Γράφει ο ...

«Ένας εχθρός του λαού» του Χένρικ Ίψεν σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη (κριτική) – Μια γνήσια και αυθόρμητη παράσταση

«Ένας εχθρός του λαού» του Χένρικ Ίψεν σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη (κριτική) – Μια γνήσια και αυθόρμητη παράσταση

Για την παράσταση «Ένας εχθρός του λαού» του Χένρικ Ίψεν που ανεβαίνει στο Θέατρο «Ρεκτιφιέ» σε σκηνοθεσία Γεωργίας Μαυραγάνη. Κεντρική εικόνα: © Νίκη Δουλγεράκη.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

«Τά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ