trans port

«Trans-port» και «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ». Δύο παραστάσεις που ξεχωρίζουν στον θεατρικό Νοέμβριο. Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Trans-port» © Χρ. Φυλακτοπούλου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Trans-port
Έργο της Ειρήνης Δερμιτζάκη
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καρατζιάς
⌖ Θέατρο Vault

Στο θέατρο Vault, στον Βοτανικό, είδα το έργο «Trans-port» της Ειρήνης Δερμιτζάκη, που διακρίθηκε πέρυσι στο εργαστήριο «Outreach Project» – Συνέργειες Πολιτισμού του Κώστα Θεωνά. Το έργο, όπως και τα υπόλοιπα που συμμετείχαν στον θεσμό, αποτυπώνει μια πολύ ιδιάζουσα και διαφορετική πτυχή της κοινωνικής ζωής, παρουσιάζοντας έναν αντιπροσωπευτικό μέσο Νεοέλληνα στο σημείο καμπής όπου λαμβάνει χώρα η μεταστροφή του: από τα στερεότυπα περί ρατσισμού στην αποδοχή της διαφορετικότητας, από τα σεξιστικά κλισέ στον απροκατάληπτο ανθρωπισμό και την ενσυναίσθηση.

Αυτός είναι ο ανδρικός χαρακτήρας του Θοδωρή, που τον υποδύεται με ιδιαίτερη ευαισθησία ο Σωτήρης Δούβρης, ενώ τον ρόλο της τρανς μετανάστριας Sabah υποδύεται η Kassandra El Najjar, εντυπωσιάζοντας με τον αισθησιασμό της και την αμεσότητά της επί σκηνής.

Το ταξίδι με προορισμό την Στοκχόλμη ξεκινά από τον Πειραιά και στη διάρκειά του καταρρίπτονται κάποιοι φραγμοί και οι δύο χαρακτήρες, η Sabah και ο Θοδωρής, βρίσκουν άξονες κατανόησης και επαφής και ανακαλύπτουν τη ρίζα των φόβων και των αναστολών τους. Ένας νταλικέρης μεταφέρει παράνομα με το φορτηγό του, μια γυναίκα από τη Συρία, χωρίς να γνωρίζει ότι είναι τρανς.

Παρά τη στατικότητα του σκηνικού, το road trip της παράστασης επιτυγχάνεται θαυμάσια και οι ατμόσφαιρες του κάθε σταθμού είναι αποτυπωμένες στο πολύ καλό κείμενο.

Παρά τη στατικότητα του σκηνικού, το road trip της παράστασης επιτυγχάνεται θαυμάσια και οι ατμόσφαιρες του κάθε σταθμού είναι αποτυπωμένες στο πολύ καλό κείμενο. Η παράσταση έχει μια καθοδήγηση στην κατεύθυνση ρεαλιστικής και λιτής απόδοσης, ενώ οι πιο ονειρικές σκηνές αποδίδονται με λυρισμό: υπάρχει μια σκηνή εκπληκτικά χορογραφημένη από τη Φένια Αποστόλου, ενώ το λιτό σκηνικό υπογράφει η Γεωργία Μπούρδα και τους φωτισμούς η Χριστίνα Φυλακτοπούλου.

Στη σκηνοθεσία του Δημήτρη Καρατζιά το προσωπικό βίωμα παίρνει διάσταση μετωπικής εκμυστήρευσης προς το κοινό, το κάθε μεμονωμένο τραυματικό συμβάν αντιμετωπίζεται ως αντικείμενο ακρόασης του άλλου, ενώ διαφορετικές είναι οι χρονικότητες συνειδητοποίησης καθενός από τους δυο χαρακτήρες.

Η ξενοφοβία, εκκινώντας από την εκμετάλλευση και το χυδαίο αίτημα για εκχρηματισμό και εξελισσόμενη σε απλή επιφύλαξη, ο μισογυνισμός ως απότοκος ενός βαθιά βιωμένου πατριαρχικού προτύπου, το εναλλακτικό μοντέλο ζωής κάποιου μη χαρακτηρισμένου σεξουαλικά ατόμου ως πηγή φόβου και αντικείμενο κατάκρισης, η σταδιακή αποκάλυψη της τρανς ταυτότητας που οδηγεί στην όρθωση αξεπέραστων στεγανών, τέλος η σωματική και ψυχολογική βία ως πανταχού παρούσα συνθήκη: αυτά είναι τα ζητήματα που πραγματεύεται αυτή η πολύ καλή παράσταση.

Συντελεστές 
Συγγραφέας: Ειρήνη Δερμιτζάκη
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καρατζιάς
Πρωτότυπη μουσική: Μάνος Αντωνιάδης
Σκηνικό: Γεωργία Μπούρδα
Επιμέλεια κοστουμιών: Γεωργία Μπούρδα
Σχεδιασμός φωτισμών / Φωτογραφίες παράστασης: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Χορογραφίες / Κινησιολογία: Φένια Αποστόλου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Κική Μαυρίδου
Παίζουν
Στο ρόλο του Θοδωρή ο Σωτήρης Δούβρης
και στο ρόλο της Sabah η Kassandra El Najjar

poios fovatai ti virginia goylf apo mixanis

Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ
Έργο του Έντ. Άλμπι
Σκηνοθεσία: Ορέστης Τάτσης
⌖ Από Μηχανής Θέατρο

Είδα την αξιοθαύμαστη σκηνοθετική πινελιά του Ορέστη Τάτση στο «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;» του Έντουαρντ Άλμπι, στο «Από Μηχανής Θέατρο». Το αγαπημένο αυτό έργο έκανε πρεμιέρα στη Νέα Υόρκη το 1962, ενώ στην Ελλάδα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Θέατρο Τέχνης από τον Κάρολο Κουν το 1965 και αργότερα από τον θίασο Καζάκου/Καρέζη. Στον κινηματογράφο έχει μείνει αξέχαστη η ταινία του Μάικ Νίκολς, με τους Ελίζαμπεθ Τέιλορ, Ρίτσαρντ Μπάρτον, Τζορτζ Σίγκαλ και Σάντι Ντένις.

Αυτό το έργο περιέργως κατατάχθηκε στο Θέατρο του Παραλόγου, ενώ κατ’ ουσίαν ανακλά τον υψηλό βαθμό εκλογίκευσης των παράλογων σχέσεων που βιώνουμε καθημερινά. Υπό αυτό το πρίσμα, κάλλιστα μπορείς να πει κανείς ότι ο Άλμπυ αγγίζει την ουσία των ανθρώπινων σχέσεων, την ουσία της κοινωνικότητας και το αμοιβαίο παιχνίδι ρόλων που την επικαθορίζουν.

Υφολογικά χαρακτηρίζεται από έντονη θεατρικότητα, διαλόγους γεμάτους δηκτικό χιούμορ και θεματολογικά άπτεται όλων των μεγάλων ζητημάτων που απασχόλησαν τον πνευματικό κόσμο της Αμερικής στη δεκαετία του ’60: στο σημείο απογείωσης του σύγχρονου καταναλωτισμού και των όρων ανάλωσης που θέτει ως προϋπόθεση της ευτυχίας, στα αντιπολεμικά συνθήματα, στις εναλλακτικές πολιτισμικές πρακτικές ως προς την ατομική κοινωνική έκφραση, τα ελαφρά ναρκωτικά (που στον κολλεγιακό χώρο κατείχαν κεντρική θέση), τη θέση της γυναίκας έναντι του άνδρα (και των παραδοσιακών του ρόλων ως συζύγου, ως πατέρα και ως εραστή) καθώς και την απενοχοποιημένη εξωτερίκευση της σεξουαλικότητας.

Το Εγώ των χαρακτήρων αναδύεται ως αντίλογος στις κομφορμιστικές αντιλήψεις του αμερικανού μεσοαστού.

Το Εγώ των χαρακτήρων αναδύεται ως αντίλογος στις κομφορμιστικές αντιλήψεις του αμερικανού μεσοαστού, ενώ λεπτομερειακές ανταλλαγές ατάκας αντικατοπτρίζουν τη διάθεση ευφυολογήματος της συγκεκριμένης κοινωνικής τάξης.

Με τη νευρωτική σχέση του Τζορτζ και της Μάρθας στο επίκεντρο και με την υπό εκκόλαψιν σχέση των άλλων δύο, νεώτερων προσώπων ως καθρέφτη της πρώτης, το έργο αυτό αγγίζει όλη τη γκάμα του ψυχοσυναισθηματικού bullying που μπορεί να ασκηθεί στο όνομα της αγάπης, της αφοσίωσης, της μονογαμικότητας, όλα όμως υπό την αυταρχική αιγίδα ενός πανεπιστημιακού ιδρύματος.

Προσωπικές βλέψεις, μωροφιλοδοξία, χαλαρή προσωπική ηθική που κυμαίνεται από άτοπη ερωτικοποίηση μιας αδιάφορης σχέσης και απλό συμβιβασμό έως αλκοολισμό, ουσίες και πλήρη εκπόρνευση, όλα αυτά παράγουν την τριβή και τη σύγκρουση μέσα στο ζευγάρι: αναγόμενα στην κλίμακα του μέσου ζευγαριού ανά τον κόσμο, αντικατοπτρίζουν και τις δικές μας, καθημερινές προστριβές για ζητήματα που εκ πρώτης όψεως φαντάζουν επουσιώδη, αν όμως αναλυθούν σε βάθος αποκαλύπτουν κακώς κείμενα του πολιτισμού μας επί συνόλω.

Ο Τζορτζ και η Μάρθα είναι εγκλωβισμένοι στην εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους, ενώ τα παιχνίδια ρόλων που επιβάλλουν στους δυο προσκεκλημένους τους συνιστούν μια προσπάθεια τελευταίας απόδρασης από το περίκλειστο αυτό σύστημα αναφορών.

Το επινοημένο παιδί του ζευγαριού μπορεί κανείς να πει ότι συνοψίζει το σύνολο των οραματισμών και των ιδεοληψιών εκείνης της δεκαετίας.

Το επινοημένο παιδί του ζευγαριού μπορεί κανείς να πει ότι συνοψίζει το σύνολο των οραματισμών και των ιδεοληψιών εκείνης της δεκαετίας, θνησιγενές κι αυτό όπως και τα συστήματα αξιών από τα οποία εκπορεύεται, σε μιαν επαρχιακή Αμερική που σταδιακά ανακάμπτει και επαναπαύεται στο πρότυπο ευζωίας των μεταπολεμικών δεκαετιών. Αντιπαραθέτοντας, εν είδει πολεμικής, τις ανθρωπιστικές επιστήμες στις θετικές (την Ιστορία στη Βιολογία), το καταπληκτικό αυτό έργο δεν θίγει μόνο τα «εν οίκω» προβλήματα επικοινωνίας, εγγύτητας και αγάπης, αλλά και τη στρεβλωμένη δημόσια εκδοχή της ανθρώπινης ιστορίας.

Η Ναταλία Στυλιανού στον ρόλο της κοινωνιοπαθούς Μάρθας και ο Δημήτρης Ξανθόπουλος στον ρόλο του Τζορτζ αποδίδουν θαυμάσια τις λεπτές ψυχολογικές αποχρώσεις της συγκρουσιακής σχέσης ενός μεσήλικου ζευγαριού της upper middle class, ενώ ο Άγγελος Ανδριόπουλος και η Σεμίνα Πανηγυροπούλου ανταποκρίνονται, αντίστοιχα, στους νεανικότερους, συμμετρικούς ρόλους του ρηχού και άπληστου Νικ και της υστερικής Χάνι, απαρτιώνοντας μια θαυμάσια ομάδα και υποστηρίζοντας τη γλαφυρή μετάφραση της Τζένης Μαστοράκη σε κάθε σημαίνουσα λεπτομέρεια του κειμένου: παραπληρωματικές «δυάδες» ρόλων που εναλλάσσονται, στιγμιαίες συμμαχίες που διαλύονται άμα τη συνάψει τους, παιχνίδι αμοιβαίας επιβολής και αλληλοεξευτελισμού, εν τέλει υπερτονισμός της ανάγκης για τρυφερότητα και σταθερό σημείο αναφοράς.

Συντελεστές 
Μετάφραση: Τζένη Μαστοράκη
Σκηνοθεσία: Ορέστης Τάτσης
Σκηνικά - Κοστούμια: Κωσταντίνος Ζαμάνης
Μουσική σύνθεσή: Θοδωρής Αμπαζής
Πρωταγωνιστούν
Μάρθα: Ναταλία Στυλιανού
Τζορτζ: Δημήτρης Ξανθόπουλος
Νικ: Αγγελος Ανδριόπουλος
Χάνι: Σεμίνα Πανηγυροπούλου


 Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

Για την παράσταση «C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί [Serge Aimé Coulibaly] που παρουσίασε η ομάδα Faso Dance Theatre στο Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260). Kεντρική εικόνα: © aefestival.gr.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

  ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ