o adelfos mou o amadeus

Για την παράσταση «Ο αδελφός μου ο Αμαντέους» του Μηνά Βιντιάδη, σε σκηνοθεσία Βάνας Πεφάνη, που παρουσιάζεται στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Φωτογραφίες: Γιώτα Εφραιμίδου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Είδα το έργο του Μηνά Βιντιάδη «Ο αδελφός μου ο Αμαντέους», σε σκηνοθεσία Βάνας Πεφάνη, στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Πρόκειται για την αφήγηση της αδελφής του Μότσαρτ, της Ναννέρλ Μότσαρτ, που κατά τους μουσικολόγους μύησε τον μεγάλο συνθέτη στη μουσική και υπήρξε, στη δεκαετία του 1760, σπουδαία σολίστ η ίδια. Το κείμενο είναι απότοκος δυόμιση χρόνων έρευνας και κύριο γνώρισμά του είναι ο λυρισμός (ο Μηνάς Βιντιάδης ολοκληρώνει τη συγγραφή μιας σειράς βιβλίων εκλαΐκευσης της ζωής μεγάλων συνθετών της κλασικής μουσικής).

Το ταξίδι στο Παρίσι (1777 - 1779) υπήρξε το τελευταίο μεγάλο ταξίδι συναυλιών του συνθέτη, γιατί συνέπεσε με την απώλεια της μητέρας του και με εκείνην της θέσης του στο Σάλτσμπουργκ. Ήδη από τον Μάρτιο του 1781 βρέθηκε στη Βιέννη, κι εκεί κρίθηκε εις βάρος του η όλη στάση του απέναντι στο μουσικό κατεστημένο της εποχής και άρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Η αναφορά στη σύνθεση του υπέροχου, ημιτελούς Ρέκβιεμ συνδέεται αναπόσπαστα (όπως και στο έργο «Αμαντέους» του Πήτερ Σάφερ, η πρεμιέρα του οποίου, το 1979, στο Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας, είχε καθηλώσει το κοινό) με το άδοξο, πρόωρο τέλος του μεγάλου δημιουργού και με την κοινότατη, φτωχική –με έξοδα του δήμου– κηδεία που του επιφύλασσε η μοίρα στο νεκροταφείο του Αγίου Μάρκου.

Με μεγάλη λεπτότητα η κυρία Πεφάνη υπερτονίζει τα μέρη του κειμένου που αφορούν τη Ναννέρλ, χωρίς να αποτραβά τον φακό από την περσόνα του Μότσαρτ.

Στα απομνημονεύματα της αδελφής του όλα αυτά καταγράφονται με έναν συνδυασμό πικρίας για τις χαμένες ευκαιρίας, θαυμασμού για τον αδελφό της, μεμψιμοιρίας για τη μοίρα μιας γυναίκας δημιουργού στον δέκατο όγδοο αιώνα, μικρών δηγμάτων φθόνου για την πρωτοκαθεδρία των ανδρών, μετάνοιας και τύψεων, ακυρωμένων ερωτικών αισθημάτων και των δύο αδελφών και, προπάντων, νοσταλγίας για τα παιδικά τους χρόνια. Με μεγάλη λεπτότητα η κυρία Πεφάνη υπερτονίζει τα μέρη του κειμένου που αφορούν τη Ναννέρλ, χωρίς να αποτραβά τον φακό από την περσόνα του Μότσαρτ.

Ο πιανίστας Διονύσης Μαλλούχος υποδύεται τον δάσκαλο μουσικής και τον πατέρα Λέοπολντ (υπήρξε αναπληρωτής διευθυντής της ορχήστρας στην αυλή του Αρχιεπισκόπου του Σάλτσμπουργκ, συνθέτης και δάσκαλος ο ίδιος), που εμφανώς ευνόησε τον γιο του, καταδικάζοντας την κόρη του στον γάμο και στην αφάνεια – και αυτό το μήνυμα περνά στην παράσταση, μήνυμα που δυστυχώς ισχύει ακόμη και σήμερα σε μεγάλο βαθμό: «Για μένα η σύνθεση είναι απαγορευμένη», έγραφε η Ναννέρλ. «Δεν υπάρχει τίποτα για εμάς τις γυναίκες. Άντρες ιππότες, άντρες συνθέτες, άντρες πιανίστες. Ο πατέρας κι ο Αμαντέους οργώνουν την Ευρώπη κι εγώ καθαρίζω πατάτες και γυαλίζω ασημικά. Γράφω κρυφά μουσική και τη στέλνω στον αδελφό μου. Τι θα γινόμουν άραγε αν δεν είχε γεννηθεί πότε ο Βόλφι; Πόσο ψηλά θα έφτανα;»

o adelfos mou o amadeus 2

Η επιλογή του ηθοποιού που θα υποδυόταν τον Μότσαρτ είναι πολύ πετυχημένη: ο εξαίρετος χορευτής και ήδη γνωστός ηθοποιός Έλιο-Φοίβος Μπέικο ερμηνεύει δύο ρόλους: αυτόν ενός σύγχρονου φοιτητή μουσικής ακαδημίας κι εκείνον του Joannes Chrysostomus Wolfgang Theophilus (Amadeus) Mozart, διασχίζοντας τη μικρή σκηνή με μεγάλη ευελιξία και ακρίβεια στην εκτέλεση των κινήσεών του. Η μετάβαση από τη μια χρονική στιγμή στην άλλη γίνεται με συσκότιση και τη χρήση του κινητού τηλεφώνου ως φακού: έτσι γίνεται και η «μεταμόρφωση» του σύγχρονου σπουδαστή μουσικής σ’ «εκείνον» που όλοι γνωρίζουμε ως Μότσαρτ – σε όλες τις ηλικιακές του φάσεις, που με μια σειρά από σκηνικά και υποκριτικά ευρήματα υλοποιείται θαυμάσια από τον κύριο Μπέικο.

H «μεταμόρφωση» του σύγχρονου σπουδαστή μουσικής σ’ «εκείνον» που όλοι γνωρίζουμε ως Μότσαρτ – σε όλες τις ηλικιακές του φάσεις, που με μια σειρά από σκηνικά και υποκριτικά ευρήματα υλοποιείται θαυμάσια από τον κύριο Μπέικο.

Αλλά και η Πέμη Ζούνη στον ρόλο της Μαρίας-Άννας (Ναννέρλ) Μότσαρτ διανοίγει νέες εκφραστικές οδούς βάσει των σκηνοθετικών οδηγιών της Βάνας Πεφάνη: φάντασμα «καρφωμένο» σαν σανίδα ανάμεσα στις χορδές του τσέμπαλου, μορφή που αναδύεται μέσα από τη σκηνογραφική λύση ενός φορέματος εποχής «παγωμένου» στον χρόνο, η Ναννέρλ Μότσαρτ είναι ένα πρόσωπο/φωνή που «καλείται» (υπάρχει όντως μια επίκληση σε κάποιον «άγγελο-βοηθό») να υποστηρίξει/να σχολιάσει/να ερμηνεύσει τα έργα του αδελφού της μέσα από τα βάθη του χρόνου. Η έμπειρη ηθοποιός κινείται σε όλη τη γκάμα συναισθημάτων που προβλέπει το κείμενο: η ματαίωση της γυναίκας συνιστά κεντρικό θεματικό άξονα, καθώς η κυρία Ζούνη ενσαρκώνει πολλές εκφάνσεις μιας γυναικείας προσωπικότητας τόσο διαφοροποιημένα ώστε θα μπορούσε να μιλήσει κανείς για βαθειά πνευματικότητα στην προσέγγιση του ρόλου της.

Ο Κυριάκος Κοσμίδης επιμελείται την κίνηση και υποστηρίζει απόλυτα τη σύλληψη, και το ίδιο συμβαίνει και με τα σκηνικά και τα κοστούμια του Γιώργου Λυντζέρη και τους φωτισμούς του Βασίλη Κλωτσοτήρα.


Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

Συντελεστές

Σκηνοθεσία: Βάνα Πεφάνη
Παίζουν: Πέμη Ζούνη, Έλιο-Φοίβος Μπέικο, Διονύσης Μαλλούχος
Βοηθός σκηνοθέτη: Ντεπυ Πάγκα
Σκηνικά-κοστούμια: Γιώργος Λυντζερης
Φωτισμοί: Βασίλης Κλωτσοθρας
Πρωτότυπη μουσική-ήχοι: Orestis
video art/ trailer: Νίκος Γιαβροπουλος
Κινησιολογία: Κυριάκος Κοσμίδης

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

Για την παράσταση «C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί [Serge Aimé Coulibaly] που παρουσίασε η ομάδα Faso Dance Theatre στο Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260). Kεντρική εικόνα: © aefestival.gr.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

  ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ